Zapoznaj się z definicjami wiersza stroficznego i wiersza ciągłego.

Wstęp do bajek jest wierszem ciągłym (stychicznym).

Zwróć uwagę na wers, w którym kończą się wyliczenia.

Wiersz można podzielić na pierwszą część, obejmującą osiem kolejnych wersów. Natomiast dwa ostatnie wersy mogłyby stanowić część drugą. Taki podział uzasadniony jest treścią utworu. W pierwszej części wymienieni zostali ludzie reprezentujący różne zawody, a w drugiej zawarty jest morał.

Zwróć uwagę na to, czy opis ludzi w utworze odpowiada realiom.

Charakterystyka ludzi wymienionych w bajce nie do końca jest zgodna z rzeczywistością. Mamy o nich inną wiedzę. Autor celowo stwarza ich przeciwstawne obrazy, aby na koniec spuentować, że być może gdzieś na świecie tacy ludzie są, ale my ich nie znamy. Ponadto pokazanie ich w innym świetle uwidacznia nam, co jest prawdą, a co bajką, mrzonką.

Zwróć uwagę na odmienne znaczenie słowa 'bajka' niż na przykład w utworze Koniec.

W ostatnim wersie utworu użyto wyrazu 'bajka' w odniesieniu do czegoś nieprawdziwego, wymysłu.

Zwróć uwagę na to, czy słów 'włożyć między bajki' używa się w języku potocznym.

Ostatni wers: 'Prawda, jednakże ja to między bajki włożę' może funkcjonować bez kontekstu utworu. Zawarty w nim frazeologizm 'włożyć między bajki' używany jest m.in. w języku potocznym, gdy chcemy odnieść się do zmyślonej, nieprawdziwej sytuacji.

Określenie „koncept” wywodzi z poezji barokowej i polega na zastosowaniu w wierszu oryginalnego pomysłu, który może zaskoczyć czytelnika.

Poeta zastosował wyliczenie, tworząc ciąg zaskakujących (paradoksalnych) stwierdzeń piętnujących ludzkie wady.

Odszukaj w wierszu słowo, które w zależności od użycia i kontekstu może mieć różne znaczenie.

Wyraz „bajka” ma podwójne znaczenie; oznacza bajkę jako gatunek literacki oraz zmyślenie, nieprawdę. Pierwsze znaczenie słowa „bajka” Krasicki wykorzystuje w tytule swojego utworu, zaś drugie – w ironicznej puencie.

Zwróć uwagę, że w bajkach wykorzystywane są konwencjonalne, czyli umowne cechy określonych typów ludzkich.

tyran, władca absolutny, hipokryta, oszust, kłamca, nieszczery, przebiegły, nieuczciwy, wykorzystujący słabszych

Zastanów się, co w sytuacji, w jakiej znalazł się filozof, może oznaczać słowo 'słabość'.

Momentem przełomowym w życiu filozofa była 'słabość'. Mogła nią być jego choroba.

Zwróć uwagę na to, jakie podejście do wiary miał filozof.

Filozof przed momentem przełomowym był człowiekiem niewierzącym, śmiejącym się ze świętych. Prawdopodobnie duży dystans miał do spraw sakralnych, podchodził do nich z humorem, nie oddając tej sferze należnego szacunku. Skupiał się wyłącznie na pracy.

Sprawdź w słowniku języka polskiego, co oznacza łacińskie wyrażenie: 'a priori' [czyt. a priori] oraz słowo 'firmament'.

Wyrażenie 'zaufany […] w zdaniach przedsięwziętych' wskazuje tu na założenie przez filozofa pewnych sądów, poglądów, które nie zostały wcześniej potwierdzone jego doświadczeniem. Słowo 'firmament' oznacza 'niebo'. Wyrażenie 'firmament mierzył' wskazuje, że filozof mógł być daleko od spraw ludzkich, zajmować się bardzo odległymi zagadnieniami.

Zwróć uwagę na to, co stało się momentem przełomowym w życiu filozofa.

Filozof zmienił się pod wpływem nieszczęścia, jakie na niego spadło w postaci choroby i słabości. Jego postawa odmieniła się całkowicie. Nie wierzył, naśmiewał się ze świętości, by później uwierzyć z pewną przesadą, nawet w duchy. Mędrzec, będąc człowiekiem silnym, mającym oparcie w nauce i niepotrzebującym pomocy, miał postawę krytyczną wobec wiary. Kiedy zaś jego sytuacja uległa zmianie, poczuł się słabszy i być może zrozumiał, że jest śmiertelny, chciał mieć oparcie w Bogu.

Zwróć uwagę na to, czy autor zachowuje dystans w stosunku do filozofa, czy też traktuje jego zmianę poważnie.

Ignacy Krasicki wobec przedstawionego w bajce filozofa wykazuje pewien dystans. Bajkopisarz z lekką ironią traktuje przemianę mędrca. Wydaje się, że większym szacunkiem darzy człowieka, który jest wierzący przez całe swoje życie i przykłada większą wagę do życiowych problemów niż do naukowych teorii, które są mu obce.

Zwróć uwagę na to, jakimi słowami został opisany filozof.

Filozof w bajce został przedstawiony jako człowiek wykształcony, uczony: 'wielki jeden filozof'. Wydaje się, że nic nie jest mu obce, ponieważ wszystko posiada. Spędza on dużo czasu na myśleniu: 'bardzo wiele myśli', ale też cechuje go nadmierna gadatliwość: 'więcej jeszcze gadał'.

Zwróć uwagę na to, co chłop wskazuje jako swoje księgi.

Chłop czerpał swoją wiedzę o świecie z otaczającej go przyrody, przede wszystkim obserwował zachowania zwierząt, które znajdowały się w jego gospodarstwie.

Zwróć uwagę na słowa chłopa: 'Moje księgi [...] wszystko na dworze'.

Dobór 'nauczycieli' chłopa jest właściwy. Traktuje zwierzęta wokół siebie jak otwartą księgę, z której może nauczyć się życia. Obserwacja świata przyrody uczy go wielu umiejętności: wdzięczności, wierności, zręczności, cierpliwości, pilności.

Zastanów się, które nauki mogą okazać się bardziej przydatne zwykłemu człowiekowi.

W bajce Ignacego Krasickiego bohaterem, który lepiej zna życie, jest chłop. Uważnie obserwuje on przyrodę i wyciąga odpowiednie wnioski. Zachowania owadów, ptaków i ssaków są dla niego otwartą księgą, z której można nauczyć się mądrości. Wydaje się, że to właśnie jego stosunek do świata jest ważniejszy dla zwykłego człowieka niż gadatliwego mędrca, który sam już nie wie, co mówi.

Pamiętaj, że możesz w różny sposób ustosunkować się do problemu podanego w poleceniu, ale musisz rzeczowo uzasadnić swoje stanowisko. Poszukaj pojęć, cech, odwołując się np. do satyr, komedii oświeceniowej etc.

Sprawdź, czy w twoim tekście znalazły się następujące elementy:

• teza

• przykład

• wniosek, czyli odpowiedź na pytanie postawione w poleceniu

• wskaźniki spójności tekstu, np.: więc, toteż, dlatego, ponieważ, jednak, z drugiej strony, po pierwsze, po drugie itp.

Przypomnij sobie jakie postawy i zachowania opisywał Ignacy Krasicki w swoich utworach oraz jaki obraz świata kreował. Odnieś swoje spostrzeżenia do współczesnej rzeczywistości i wyciągnij wnioski. Weź pod uwagę stosunki międzyludzkie, podejście do ludzkiej krzywdy.

Obraz świata zaprezentowany w bajkach Ignacego Krasickiego nie zdezaktualizował się. Wciąż biedni są wykorzystywani przez bardziej uprzywilejowanych, naiwni płacą za swoje podejście do świata wysoką cenę. Postawy i zachowania, które opisywał Ignacy Krasicki są uniwersalne - choć zmieniają się realia, ludzie postępują podobnie, dlatego bajki Krasickiego będą aktualne zawsze.