Concerto - powszechne muzykowanie
Dla ciekawskich
Od tenebryzmu w malarstwie do techniki koncertującej w muzyce baroku
W muzyce baroku istotną rolę odgrywa kontrast brzmieniowy i fakturalny, szczególnie widoczny w technice koncertującej (concertino – ripieno).
W malarstwie zaś, występowała tzw. maniera tenebrosa (tenebryzm). Termin ten wywodzi się od łacińskiego słowa „tenebrae” – ciemność; sposób ujęcia obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, w której postacie i przedmioty wydobyte są z mrocznego tła ostrym światłocieniem. Tenebryzm stosowany był w malarstwie północnowłoskiego 2 poł. XVI w. (maniera tenebrosa) i w malarstwie barokowym, zwłaszcza przez Caravaggia (caravaggionizm) i Rembrandta.
Ze Starego Testamentu (Księga Sędziów) pochodzi temat podjęty przez Rembrandta w obrazie Oślepienie Samsona, namalowanym dla Constantijna Huygensa jako rekompensata za niedotrzymanie terminów wykonania scen z Pasji. Malarz ukazał finalny moment obcięcia włosów Samsonowi przez Dalię, związania mocarza i oślepienia.
Sędzia w Izraelu sławny ze swej wielkiej siły. Przed urodzeniem Samsona anioł powiedział jego matce, że ma on zostać w sposób szczególny oddany Bogu jako nazarejczyk i że wybawi Izrael od Filistynów. Na znak tego włosy Samsona miały pozostać niestrzyżone. Gdy Samson wyrósł, nękał w pojedynkę Filistynów, lecz nigdy w pełni nie uwolnił swego narodu. Wynikało to z jego słabości do kobiet. W końcu zdradził dziewczynie filistyńskiej, Dalili, tajemnicę swej siły. (…)
Samson został pojmany, a jego włosy ścięte. Został oślepiony i osadzony w więzieniu. Gdy jego włosy odrosły, wróciły mu siły. W czasie święta Samson miał zabawiać tłumy w świątyni filistyńskiej. Chwycił dwa słupy podtrzymujące świątynię i modląc się szarpnął z całej siły. Budynek runął na ziemię i Samson zginął wraz z przywódcami Filistynów i wieloma Filistyńczykami.
Źródło: http://www.biblia.info.pl/cgi-bin/spb.cgi?%3ASamson [w:] Słownik Postaci Biblijnych v1.91 (c) 1999‑2000 (dostęp z dnia 31.03.2018)
Biblioteka muzyczna
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D99FPRCCX
Utwór muzyczny: Antonio Vivaldi, Violin Concerto in A Minor. RV356. Wykonawcy: Tafelmusik Baroque Orchestra, Elizabeth Wallfisch. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D99FPRCCX
Utwór Koncert Branderburski no. 2 F-dur część I Allegro autorstwa Jana Sebastiana Bacha stworzony w latach 1718-1721. Utwór jest radosny ale o dostojnym charakterze. Słychać krótkie fragmenty solowe różnych instrumentów np. trąbki, oboju.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D99FPRCCX
Utwór muzyczny: J. S. Bach, IV Koncert brandenburski BWV 1049, część I Allegro (fragment) Wykonawcy: Claudio Abbado – dyr., Orchestra Mozart. Nagranie przedstawia pierwszą część (Allegro) IV Koncertu branderburskiego G-dur BWV 1049. Utwór przeznaczony jest na orkiestrę barokową. Posiada instrumentalną fakturę polifoniczną. Cechuje się wesołym, skocznym charakterem.