Podsumowanie wątku 3
Streszczenie wątku 3
1. Rodzaje komórek eukariotycznych
Komórka eukariotyczna i prokariotyczna
Struktura | Komórka eukariotyczna | Komórka prokariotyczna |
|---|---|---|
Jądro komórkowe | + | - |
Błona komórkowa | + | + |
Ściana komórkowa | +/- | + |
Aparat Golgiego | + | - |
Chloroplasty | +/- | - |
Mitochondria | + | - |
Lizosomy | +/- | - |
Rybosomy | + | + |
Siateczka śródplazmatyczna | + | - |
Wakuole | +/- | - |
Komórka roślinna, grzybowa i zwierzęca
Struktura | Komórka roślinna | Komórka grzybowa | Komórka zwierzęca |
|---|---|---|---|
Jądro komórkowe | + | + | + |
Błona komórkowa | + | + | + |
Aparat Golgiego | + | + | + |
Mitochondria | + | + | + |
Lizosomy | - | - | + |
Rybosomy | + | + | + |
Siateczka śródplazmatyczna | + | + | + |
Wakuole | + | + | + |
Ściana komórkowa | + | + | - |
Plastydy | + | - | - |
Cytoszkielet | + | + | + |
Peroksysomy | + | + | + |
Glioksysomy | + | - | - |
Stosunek powierzchni do objętości decyduje o efektywności wymiany substancji między komórką a jej otoczeniem — im większa powierzchnia w stosunku do objętości, tym szybciej komórka może pobierać składniki odżywcze i usuwać produkty przemiany materii. Wraz ze wzrostem komórki jej objętość rośnie szybciej niż powierzchnia, co ogranicza wydajność transportu do i z komórki. Aby zwiększyć ten stosunek, komórki wytwarzają różne wypustki (np. mikrokosmki), spłaszczają się lub dzielą na mniejsze.
2. Błony biologiczne - właściwości i transport
Na podstawie poniższego filmu przypomnij sobie informacje o budowie błony biologicznej, jej właściwościach i związanych z tym rodzajach transportu.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RRSADZR2JZN7C
Film pod tytułem "Półprzepuszczalność błon komórkowych".
Osmoza - przepływ wody z roztworu hipotonicznego do hipertonicznego
Przypomnij sobie, czym są przedstawione poniżej roztwory i jaki mają wpływa na komórki zwierzęce i roślinne.
Plazmoliza i deplazmoliza
Cechy porównawcze | PLAZMOLIZA | DEPLAZMOLIZA |
|---|---|---|
Komórka umieszczona w roztworze | hipertonicznym | hipotonicznym |
Objętość wakuol i komórki | maleje | rośnie |
Turgor | maleje | rośnie |
Endocytoza i egzocytoza
Endocytoza — proces pobierania substancji przez komórkę poprzez wpuklanie błony komórkowej i tworzenie pęcherzyków.
Rodzaje endocytozy:
Fagocytoza —pobieranie dużych cząstek (np. bakterii) przez wyspecjalizowane komórki; transportowana cząstka zamykana jest w pęcherzyku endocytotycznym - fagosomie, a następnie trawiona w lizosomach wtórnych. Niestrawione resztki usuwane są poza komórkę w procesie egzocytozy.
Pinocytoza — pobieranie substancji rozpuszczonych w wodzie; transportowane substancje zamykane są w pęcherzyku pinocytotycznym i wraz z nim w całości trawione i wchłaniane.
Egzocytoza — przeciwieństwo endocytozy, proces usuwania substancji z komórki na zewnątrz. Pęcherzyki transportowe powstające z aparatu Golgiego lub fagosomu zlewają się z błoną komórkową i uwalniają zawartość (np. enzymy trawienne, niestrawione resztki pokarmowe).
3. Cytoplazma i jądro komórkowe
Cytoszkielet
Cecha | Mikrotubule | Mikrofilamenty | Filamenty pośrednie |
|---|---|---|---|
Budowa białkowa | tubulina | aktyna | różne białka |
Funkcje | - transport wewnątrzkomórkowy | - transport wewnątrzkomórkowy | - stabilizacja kształtu komórki |
Przypomnij sobie jak w jądrze komórkowym upakowany jest materiał genetyczny.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DA9FR54GQ
Symulacja interaktywna przedstawia komórkę zwierzęcą z poszczególnymi organellami w kolorze szarym. Po kliknięciu w niebieskie chromosomy, znajdujące się pośrodku komórki na tle jądra komórkowego pojawiają się informacje dotyczące upakowania DNA w jądrze komórkowym. Schemat komórki znika, a wyświetla się duży rysunek chromosomu. Na jednym z ramiom narysowany jest czarny okrąg, obok niego opis: chromosom metafazowy jest najbardziej skondensowaną formą chromatyny. Jest on widoczny podczas podziału komórki. Jego szerokość wynosi 1400 nanometrów.
Cecha | Rybosomy w komórkach prokariotycznych | Rybosomy w komórkach eukariotycznych |
|---|---|---|
Rozmiar | 70S | 80S, 70S, 55S |
Lokalizacja | Wolne w cytoplazmie | - Wolne w cytoplazmie (80S) |
Zadanie | Synteza białek | Synteza białek |
Wewnątrzkomórkowy szlak pęcherzykowy
Zapoznaj się z opisami procesów widocznych na schemacie dostępnymi pod kolejnymi cyframi.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1T29A7JT4DMA
Film nawiązujący do treści materiału


