R1TATOBK28ZAH
Na ilustracji widać dwóch mężczyzn grających muzykę klasyczną na świeżym powietrzu, w otoczeniu drzew i zieleni.

N‑Od geniusza do legendy: Chopin i Wieniawski (konkursy)

bg‑yellow

Dla ciekawskich

Marka Chopin znana na całym świecie

R11H2LL9UOCH3
Źródło: Pomnik Chopina (kopia warszawskiego) w Hamamastsu w Japonii, dostępny w internecie: nifc.pl.

Chopin i...manga?!

Fenomen Chopina dociera również do popkultury, przekraczając granice czasu, języka i tradycji. Doskonałym tego przykładem jest japońska mangamangamanga Piano no Mori (Las pianin), autorstwa Makoto Isshiki, ukazująca się w latach 1998‑2015w magazynie Morning wydawnictwa Kodansha (poniżej). Opowiada ona historię chłopca, który dorasta w trudnych warunkach, a jego ucieczką od rzeczywistości staje się gra na fortepianie. Zafascynowany muzyką Fryderyka Chopina, marzy o udziale w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie

manga
R1ULMVV491NES
Źródło: Chopin i Manga "Piano no Mori"- rysunek z animacji, dostępny w internecie: https://kultura.onet.pl/muzyka/wywiady-i-artykuly/chopin-w-oczach-swiata-od-geniusza-z-prowincji-do-miedzynarodowej-ikony/k9vsgbb.

Skrzypce Henryka Wieniawskiego w Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu.

Wśród wielu kolekcjonerskich przedmiotów muzeum są zdobyte przez Henryka Wieniawskiego skrzypce - jako główna nagroda, którą w wieku 11 lat (1846 r.) otrzymał za zwieńczenie STUDIÓW MUZYCZNYCH (!!) w Konserwatorium w Paryżu.

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z prezentacją multimedialną. Przypomnij sobie zarówno budowę tego instrumentu jak i jego... duszę- w dosłownym tego słowa znaczeniu:-)

R1DXE6JBJUPD1
Prezentacja 3D obiektu przedstawiająca skrzypce Henryka Wieniawskiego. W rodzinie Gand było dwóch lutników – Charles Francoise Gand oraz jego syn – Charles Adolphe Gand. Francoise był wybitny w swoim fachu. To na jego instrumentach grało wielu znamienitych wiolinistów romantyzmu. Z kolei Adolphe, po śmierci Francoise, przejął pracownię i kontynuował jej praktykę, jednak – z uwagi na to, że specjalizował się w konserwacji już zbudowanych skrzypiec, stworzył niewiele nowych instrumentów. Brzmienie instrumentu jest bardzo szlachetne. Podczas uroczystości przekazywania skrzypiec na wystawę w Muzeum, odbył się krótki recital Celiny Kotz – laureatki Międzynarodowego Konkursu im. H. Wieniawskiego. Zagrała na instrumencie Wieniawskiego, a po koncercie podkreślała piękne brzmienie i łatwość gry. Na boku skrzypiec widnieje napis: PREMIER PRIX DÉCERNÉ EN 1846 Á HENRI WIENIAWSKI PAR LE CONSERVATOIRE ROYAL DE MUSIQUE. Instrument sygnowany jest GAND, Luthier de la Musique du Roi at du Conservatoire de Musique, 1846 r. Paryż. Sugeruje to, że został zaprojektowany i zbudowany przez lutników wywodzących się z rodziny GAND. Ale czy łatwo jest ich odnaleźć? Jak już wiecie, Henryk Wieniawski był cudownym dzieckiem wiolinistyki. Studia w paryskim Konserwatorium rozpoczął w wieku 8 lat, a już trzy lata później – w roku 1846 – ukończył je z najwyższym odznaczeniem. Z racji, że był wówczas najlepszym skrzypkiem kończącym szkołę wyższą, otrzymał nagrodę – skrzypce. Od kilku lat znajdują się one w kolekcji Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu – to dzięki temu możemy wam je teraz zaprezentować. Wewnątrz instrumentu – oprócz danych lutników – znajduje się numer 136. Jak się okazało – był bardzo ważną wskazówką w poszukiwaniu twórców skrzypiec, bowiem w rejestrze firmy Gand et Bernardel Freres odnaleziono wpis informujący o wykonaniu skrzypiec nr 136 dla Henryka Wieniawskiego. Ten sam numer znajduje się wewnątrz pudła rezonansowego. Skrzypce te są z całą pewnością wyjątkowe. Przypomnijmy – otrzymał je 11‑letni Henryk Wieniawski jako nagrodę dla najlepszego absolwenta skrzypiec Konserwatorium Paryskiego.
Źródło: online skills, cc0.

Zapamiętaj również...

Oprócz wymienionych dzieł Wieniawski skomponował także m.in.: 4 cykle wariacji, kaprysyscherzokaprysy, miniatury skrzypcowe, w tym popularne ScherzoscherzoScherzo-TarantelatarantelaTarantela.tarantela. Wydano także Szkołę gry skrzypcowej, w której umieszczono etiudyetiudaetiudy-kaprysy na skrzypce solo, dwoje skrzypiec.

tarantela

I Koncert skrzypcowy miał swoją premierę w 1853 r. w Lipsku. Kompozycja zachowana jest w  stylu epoki. Jest w niej jednak kilka nowatorskich rozwiązań – w części pierwszej kadencja staje się nierozłącznym współczynnikiem, zaś w drugiej narracja przypomina średniowieczną muzykę, natomiast w części finałowej pojawia się szereg motywów pochodzących z węgierskich melodii ludowych.

kadencja

Arcydziełem kompozycji wiolinistycznych XIX w. jest przede wszystkim II Koncert skrzypcowy d‑moll. Prace nad nim twórca rozpoczął trzy lata po premierze I Koncertu, a zakończył dopiero u schyłku lat sześćdziesiątych. W porównaniu do poprzedniego – jest dojrzalszy i przy tym prostszy technicznie. Części następują w niej attaccaattaccaattacca. Pierwsza część pozbawiona jest przetworzeniaprzetworzenieprzetworzeniarepryzyrepryzarepryzy,repryza, co jest wynikiem zastosowania typowo romantycznego rozumienia form. Romans, czyli część druga – koresponduje z materiałem melodycznym części poprzedniej, natomiast finał koncertu zawiera trzy tematy wnoszące cygański folklor i  materiał tematyczny części pierwszej.

przetworzenie
repryza

Z jednym z wymienionych dzieł zapoznasz się teraz poniżej: zarówno w wersji zapisu nutowego, jak i przykładu dźwiękowego.

R11ZM5GRVSEQ7
Pierwsza strona głosu skrzypcowego II Koncertu skrzypcowego d‑moll, CC BY 3.0
Źródło: online-skills.

Poniżej wysłuchasz pierwszą część koncertu – Allegro moderato, którą rozpoczyna orkiestrowy wstęp, zawierający jedynie zarys tematów rozwiniętych następnie w partii solisty.

R166j1REKEhzc
Utwór muzyczny: Henryk Wieniawski koncert skrzypcowy Op.22. Wykonawca: Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego w Poznaniu. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.

Chopin na jazzową nutę.

Przygodę z Chopinem przeżywa wielu artystów- od tych, którzy rywalizują o najwyższe lokaty w najbardziej prestiżowym konkursie, jakim jest Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, po szeroką gamę innych artystów, po jazzmanów włącznie. Przed Tobą jeden z nokturnów Chopina, najpierw w wersji oryginalnej, a następnie w wykonaniu jazzowym. O Fryderyku Chopinie wypowiedział się wspominany również powyżej Cyprian Kamil Norwid, który określił Chopina tymi słowami: 

Rodem Warszawianin, sercem Polak a talentem świata obywatel”.

R8OCDGRK2CLEB
Obraz autorstwa Eugene Delacroix „Portret Fryderyka Chopina”. Na obrazie pianista ukazany jest na ciemnym tle, w ciemnym ubraniu i z zaczesanymi do tyłu, bujnymi włosami. Widoczne są ślady pędzla. Twarz Chopina jest pociągła i blada. Kompozytor ma duży, orli nos i wyraźnie zarysowane usta. Ukazany jest z półprofilu i patrzy w prawą stronę. Po naciśnięciu punktu interaktywnego, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa: Fryderyk Chopin „Nokturn Es‑dur opus dziewiąte numer 2” wykonawca Vadim Chaimovich oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu spokojny, melancholijny utwór, wykonany na fortepianie. W smutnej melodii pojawiają się ozdobniki.
RSAGTEE3O22NK
Ćwiczenie 2
Odpowiedz na pytanie, czyje to słowa: "Rodem Warszawianin, sercem Polak a talentem świata obywatel." ?
R19gqF5VJOJ3O
Na zdjęciu zespół Andrzej Jagodziński Trio. W skład zespołu wchodzi trzech mężczyzn: pianista, kontrabasista i perkusista. Fotografia jest czarno‑biała, tło jest całkowicie białe, widać tylko instrumenty i muzyków. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się napis: Andrzej Jagodziński Nokturn Es‑dur oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagranie rozpoczyna się intensywną grą perkusji, po chwili dołączają fortepian i kontrabas. Utwór oparty jest na melodyce zaczerpniętej z Nokturnu Es‑dur Chopina. Muzycy improwizują na temat utworu. Utwór jest dużo szybszy i dużo dynamiczniejszy niż oryginał.
bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

RGTVUFH8JQ9JF
Utwór muzyczny: Henryk Wieniawski, Souvenir de Moscou. Wykonawca: Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego w Poznaniu. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
RVH3jAa9kKLbL
Utwór muzyczny Henryka Wieniawskiego, „Kujawiak a‑moll”, w wykonaniu pianisty Pawła Giliłowa i skrzypka Dmitrija Sitkowietskiego [czytaj: dimitrija sitkowieckiego]. Fragment trwający 1 minutę i 8 sekund. Charakteryzuje się żwawą, miejscami skoczną melodią, połączoną z głośniejszymi dźwiękami instrumentu. Utwór wykonywany jest na fortepianie i skrzypcach.
R166j1REKEhzc
Utwór muzyczny: Henryk Wieniawski koncert skrzypcowy Op.22. Wykonawca: Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego w Poznaniu. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
RqrIM82QNvZgZ
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Henryka Wieniawskiego. Na zdjęciu mocno zbudowany mężczyzna, z dłuższymi, zaczesanymi do tyłu, ciemnymi włosami i dłuższym wąsem. Ubrany jest w ciemny surdut i białą koszulę. Pod szyją zawiązaną ma muchę. Po naciśnięciu punktu aktywnego, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa: „Kaprys opus osiemnaste nr 3” autorstwa Henryka Wieniawskiego, wykonawca Gabrycia Balcerek, Sinfonia Viva oraz pojawi się możliwość odtwarzania muzyki. Utwór wykonywany jest przez skrzypka i orkiestrę. Utwór muzyczny jest żywiołowy, trudny technicznie, ukazuje różne sposoby artykulacji na skrzypcach: skrzypek gra smyczkiem i pizzicato, wykonuje szybkie przebiegi dźwięków i dwudźwięki.
Henryk Wieniawski
RuIyL3xAfAwzM
Ilustracja przedstawia portret Haliny Czerny‑Stefańskiej. Na czarno‑białym zdjęciu piękna, młoda kobieta. Ma lekko kręcone włosy, sięgające do brody, ciemne oczy i ciemną, wyraźną oprawę oczu. Ubrana jest w ciemny strój z dużym białym kołnierzem w kratkę. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, „Grande valse brillante op. 18” wykonawca Halina Czerny Stefańska. Halina Czerny‑Stefańska (1922 -2001) to polska pianistka, która uzyskała tytuł laureata IV edycji Konkursu Chopinowskiego. Zyskała światową sławę jako pianistka, pedagog, a także jurorka w najbardziej prestiżowych konkursach. Po naciśnięciu punktu, pojawia się też możliwość odsłuchania nagrania. Nagrany utwór jest błyskotliwy, wesoły, wytworny. Pojawia się w nim kilka tanecznych melodii, które się przeplatają odchodzą i powracają. Utwór wykonany jest na fortepianie z dużą lekkością i swobodą.
Halina Czerny‑Stefańska, Źródło: zpe.gov.pl
Źródło: Halina Czerny-Stefańska, licencja: CC BY 3.0. oprac. online skills.
R1UK7L6B9XJLP
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Adama Harasiewicza. Na zdjęciu znajduje się starszy, siwy mężczyzna. Ma jasne oczy, patrzy wprost do kamery. Zdjęcie wykonano prawdopodobnie w studiu radiowym, przed pianistą znajduje się mikrofon. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetla się napis: Fryderyk Chopin, „Nokturn cis‑moll op. posth no. 20” Wykonawca: Adam Harasiewicz. Adam Harasiewicz (1932) jest polskim pianistą, który uzyskał tytuł laureata V edycji Konkursu Chopinowskiego. Dzięki konkursowi jego kariera przybrała rangę światowej. Koncertował w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Był także jurorem prestiżowych konkursów międzynarodowych. Punkt aktywny uruchamia również muzykę. Na nagraniu smutny, poważny i refleksyjny utwór wykonany na fortepianie. Rozpoczyna się kilkoma ponurymi akordami później pianista snuje piękną, ozdobną, bardzo smutną melodię. W kolejnym fragmencie melodia na chwilę staje się trochę bardziej optymistyczna. Po chwili rozjaśnienia powraca pierwszy bardzo smutny temat. Utwór pozostaje smutny prawie do końca… Na końcu pojawia się rozłożony durowy akord.
Adam Harasiewicz, Źródło: zpe.gov.pl
RK59TAQ42XUAT
Na ilustracji zdjęcie Krystiana Zimermana. Pianista ma młodzieńczy uśmiech, siwe włosy, wąsy i brodę. Ma ciemne okulary, opuszczone na nos tak, że widać niebieskie oczy. Po naciśnięciu punktu aktywnego, pojawia się napis: Fryderyk Chopin, Fantazja f‑moll, opus czterdzieste dziewiąte, wykonawca: Krystian Zimmerman. Krystian Zimmerman (1956) jest polskim pianistą, który uzyskał tytuł laureata IX edycji Konkursu Chopinowskiego. Jest jednym z najbardziej znanych obecnie koncertujących pianistów, występuje na całym świecie. Punkt aktywny uruchamia również muzykę. Na nagraniu utwór rozpoczynający się marszową melodią, graną w niskim rejestrze fortepianu, występującą na przemian z wysoko zagranym drugim tematem. Środkowa cześć utworu ma zmienny charakter: usłyszymy tutaj sicilianę i dwa różne walce. Utwór jest bardzo dramatyczny, często zmienia się dynamika i jego charakter.
Krystian Zimerman, Źródło: zpe.gov.pl
RP5CBV6RXZ6ZZ
Ilustracja przedstawia zdjęcie Rafała Blechacza. Pianista to młody, ciemnowłosy mężczyzna w okularach. Ubrany jest w czarny golf i w czarną marynarkę. Po naciśnięciu punktu aktywnego, wyświetli się napis: Fryderyk Chopin, Polonez As‑dur opus pięćdziesiąte trzecie. Wykonawca: Rafał Blechacz. Rafał Blechacz (1985) jest polskim pianistą, który uzyskał tytuł laureata XV edycji Konkursu Chopinowskiego. Punkt aktywny uruchamia również muzykę. Na nagraniu dostojny, majestatyczny, ozdobny, pełen wigoru polonez As‑dur. Takty wstępne, zapowiadające wejście poloneza, mają rozmach i gest, zarazem dostojność i siłę przebicia. W temacie poloneza brzmi siła, upór i dążenie wzwyż. W partii centralnej utworu rozbrzmiewają fanfary na tle miarowych oktaw basu. I dopiero, po osiągnięciu szczytu i pełni brzmienia, odezwie się na moment ton liryczny. A potem, jak można się było spodziewać, wraca polonez w swej dumnej, heroicznej pełni.
Rafał Blechacz, Źródło: zpe.gov.pl
R15GZ5VTTMH9A
Ilustracja interaktywna przedstawiająca fotografię Marthy Argerich. Martha Argerich to argentyńska pianistka. Kobieta w średnim wieku, lekko uśmiecha się. Włosy ma biało‑czarne. Ubrana jest w czarną koszulę w białe groszki oraz czarną marynarkę. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następującą informację: utwór muzyczny Fryderyka Chopina „Sonata h‑moll op. 58 część IV: Finale. Presto non tano” w wykonaniu Marthy Argerich.
Fryderyk Chopin, „Sonata h-moll op. 58 część IV: Finale. Presto non tano”, wyk. Martha Argerich, online-skills, CC BY 3.0 (audio); fotograifa Marthy Argerich, 2015, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Scherzo
Scherzo

utwór mający charakter żartu; pisane było w metrum trójdzielnym; forma ABA z triem w środku; istotą scherza był wyrazisty rytm oraz artykulacja; L. v. Beethoven zastąpił nim menueta w cyklu sonatowym; w twórczości F. Chopina scherzo staje się samodzielnym utworem; przyjmuje rysy dramatyczne, tragiczne.

Scherzo
Scherzo

utwór mający charakter żartu; pisane było w metrum trójdzielnym; forma ABA z triem w środku; istotą scherza był wyrazisty rytm oraz artykulacja; L. v. Beethoven zastąpił nim menueta w cyklu sonatowym; w twórczości F. Chopina scherzo staje się samodzielnym utworem; przyjmuje rysy dramatyczne, tragiczne.

Etiuda
Etiuda

utwór muzyczny przeznaczony do ćwiczeń utwór muzyczny łączący problemy techniki z muzyką o dużych walorach artystycznych.