R1D2B987O5X7M
Na zdjęciu znajduje się malowniczy, jesienny krajobraz polskiej wsi. Przeważają ciepłe barwy jesieni — złociste, czerwone i pomarańczowe liście drzew, które otaczają pola i łąki w tle. Na środku obrazu, wyraźnie widoczna, powiewa na wietrze flaga Polski — biało‑czerwona, na wysokim maszcie. W oddali widać mały domek lub gospodarstwo, a wokół niego kolorowe drzewa. Całość otula miękkie, ciepłe światło zachodzącego lub wschodzącego słońca, które nadaje scenie spokojny i sielankowy charakter.

Polska dźwiękami pisana

Krajobraz polskiej wsi.
Źródło: Obraz wygenerowany przy pomocy sztucznej inteligencji (AI) w Canvie., domena publiczna.

Wejdź na wyższy poziom

Witold Lutosławski. Twórca, który zmienił polską muzykę.

W gronie wybitnych kompozytorów muzyki polskiej kolejnym twórcą, którego nie może tutaj zabraknąć jest przedstawiciel XX wieku Witold Lutosławski (1913 - 1994 r.). Jeśli w 2019 roku przypadała 200‑setna rocznica urodzin Moniuszki, kilka lat wcześniej, Sejm Polski ustanowił 2013 Rokiem Lutosławskiego.

Postać Witolda Lutosławskiego, jego osobowość, wpisaną w ramy historycznych dziejów Polski i innych narodów warto przypomnieć w kolejnym filmie. Przeanalizujemy jego najważniejsze dzieła, by zrozumieć przyświecające mu idee kompozytorskie, które zapewniły mu zaszczytne miejsce w dziejach historii i w życiu muzycznym. Przez pryzmat znajomych i przyjaciół kompozytora odkrywać będziemy obraz znakomitego artysty, człowieka obdarzonego wybitnym intelektem, ale przede wszystkim postać serdeczną w kontaktach z ludźmi.

R1XKF1AMJCJ66
Okładka książki pod tytułem „Lutosławski” autorstwa Danuty Gwizdalanki.
Źródło: Okładka książki pod tytułem „Lutosławski” autorstwa Danuty Gwizdalanki, Fotografia, dostępny w internecie: http://kulturalneingrediencje.blogspot.com/2021/07/danuta-gwizdalanka-lutosawski-rowiesnik.html [dostęp 19.10.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1HK97HXMJ1XB
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany „Panteon kompozytorów - Witold Lutosławski”
Polecenie 1

Który rok ustanowił Sejm Rzeczypospolitej Polskiej „rokiem Lutosławskiego” oraz z jakiej okazji? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

RJ1S5XES4D4P3
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Która polska instytucja jest organizatorem Konkursu kompozytorskiego imienia Witolda Lutosławskiego? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

R63X9CSEET6VM
(Uzupełnij).

Krzysztof Penderecki. Mistrz współczesnej muzyki polskiej.

Drugim z kompozytorów był Krzysztof Penderecki. W sposób szczególny w swoich utworach interesował się sonoryzmem. To technika kompozytorska wysuwająca na pierwszy plan brzmienie, barwę i fakturę muzyki. Wczesne utwory Pendereckiego charakteryzują się poszukiwaniem nowych brzmień poprzez rozszerzanie środków artykulacyjnych, brzmieniowych, zwłaszcza w instrumentach smyczkowych. Taki zabieg kompozytorski został użyty w utworze pod tytułem: Tren ofiarom Hiroszimy skomponowanym w 1960 r. Posłuchajmy fragmentu tego utworu, przepełnionego ideą XX‑wiecznego sonoryzmu. Zwróćmy uwagę, że brzmienie współczesnych nurtów muzycznych jest mocno odmienne od tego, które możemy usłyszeć w minionych epokach.

R1E9DLF2BO5M6
Utwór pod tytułem „Tren Ofiarom Hiroszimy” autorstwa Krzysztofa Pendereckiego w wykonaniu Narodowej Orkiestry Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach pod batutą Antoniego Wita. Fragment trwający jedną minutę i pięćdziesiąt cztery sekundy. Kompozycja jest wykonywana przez instrumenty smyczkowe. Utwór ma bardzo ilustracyjny charakter, wyjątkowo dramatyczny przebieg i wyjątkowo niepokojący, wręcz groźny nastrój.
R1662R7T9RVES
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany „Krzysztof Penderecki jako dyrygent”.
Polecenie 3
R1EBJRMT6VCZZ
(Uzupełnij).
Polecenie 4
Rm27CaOJBH971
Wybierz z poniższych miejscowość, gdzie powstała Międzynarodowa Akademia Muzyczna Europejskie Centrum Muzyki. Możliwe odpowiedzi: 1. Lusławice, 2. Kraków, 3. Warszawa
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 5
R12fbMtd5Y3Xo
Wybierz spośród poniższych przedmiotów odpowiedź na pytanie: z czego Paderecki stworzył tubafony? Możliwe odpowiedzi: 1. z rur PCV, 2. z metalowych rur, 3. z rurek bambusowych
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Zapoznaj się z prezentacją multimedialną pod tytułem: Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego.

PVKCVSozs
RzTidR34EBcct
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Transkrypcjablackwhite

Zapoznaj się z prezentacją multimedialną pod tytułem: Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego.

Pg8sKIu1c

Historia - jak to się zaczęło?

1,1
R18ljmLuuOtbl
Leszek Kurkowski, Popiersie Krzysztofa Pendereckiego w Alei Sław (detal), 2008 r. (odsłonięcie), Kielce, wikimedia.org, CC BY‑SA 4.0, fotografia: Paweł Cieśla
Źródło: Paweł Cieśla, Leszek Kurkowski, Popiersie Krzysztofa Pendereckiego w Alei Sław, fotografia, popiersie, Aleja Sław, Kielce, dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Popiersie_Krzysztof_Penderecki_ssj_20110627.jpg [dostęp 22.09.2023], licencja: CC BY-SA 4.0.

Krzysztof Eugeniusz Penderecki (1933‑2020) - polski kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny. Studiował kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Rozgłos zdobył w wieku 26 lat po wykonaniu utworów „Strofy, Emanacje i Psalmy Dawida” na festiwalu „Warszawska Jesień”. Zasłynął dzięki trenowi na orkiestrę smyczkową, poświęconemu ofiarom ataku atomowego na Hiroszimę.

1,1

W latach 70. ubiegłego wieku Krzysztof Penderecki kupuje niszczejący od II Wojny Światowej dworek i ogród, znajdujący się we wsi Lusławice koło Tarnowa. W następnych latach remontuje dworek, i tworzy ogród dendrologiczny z tysiącem drzew i krzewów z całego świata.

RhpKYo84TkWDl
Fasada dworu Pendereckich w Lusławicach, fotografia z lat 50 XX wieku, kolekcja prywatna Małgorzaty Vayhinger-Wicher, Warszawa, wikimedia.org, CC0 1.0
Źródło: Fasada dworu Pendereckich w Lusławicach, fotografia, kolekcja prywatna Małgorzaty Vayhinger-Wicher, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dw%C3%B3r_w_Lus%C5%82awicach,_fasada.jpg [dostęp 22.09.2023], licencja: CC 0 1.0.
Transkrypcjablackwhite
PKlr8tSU1

Czym jest Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego?

R1eSLifBQiEzG
Fotografia przedstawiająca dyrygenta na tle orkiestry, online‑skills, CC BY 3.0; Fotografia przedstawiająca tablicę upamiętniającą otwarcie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego, 2013 r. (odsłonięcie tablicy), Lusławice, wikimedia.org, CC BY‑SA 4.0, fotografia: Henryk Bielamowicz; Portret Krzysztofa Pendereckiego na promocyjnym banknocie wydanym przez Państwową Wytwórnię Papierów Wartościowych w Warszawie, mojebanknoty.cba.pl, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Fotografia przedstawiająca dyrygenta na tle orkiestry, fotografia, dostępny w internecie: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Lus%C5%82awice%2C_Europejskie_Centrum_Muzyki_Krzysztofa_Pendereckiego_%28HB6%29.jpg [dostęp 22.09.2023], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach zostało powołane do życia w 2005 roku – wtedy otrzymało status narodowej instytucji kultury. Jest ono miejscem rozwoju młodych, utalentowanych muzyków. Odbywają się tu liczne wydarzenia, takie jak kursy mistrzowskie, warsztaty solowe, kameralne i orkiestrowe, seminaria oraz wykłady, kładąc akcent na relację między mistrzem a uczniem.

Transkrypcjablackwhite
P1EG3a0tX

Sala koncertowa

RewV1IwBEH9Ve
Sala koncertowa Europejskiego Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego, 2020 r. (rok wykonania fotografii), Lusławice, wikimedia.org, CC BY‑SA 4.0, fotografia: Nowy Styl Group
Źródło: Nowy Styl Group, Sala koncertowa Europejskiego Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego, fotografia, dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Europejskie-centrum-muzyki.jpg [dostęp 22.09.2023], licencja: CC BY-SA 4.0.

Obok edukacji muzycznej, ważną sferą działalności Centrum jest organizacja koncertów i festiwali. Sala koncertowa mieści 650 słuchaczy. Jest to jedna z najbardziej uznanych, jeśli chodzi o wielkość i akustykę, tego typu sal w Polsce.

Transkrypcjablackwhite
PofCuDDCv

Spacer po centrum - pierwsze kroki

R1M7iSj03ZQoc
Materiał filmowy do prezentacji multimedialnej przedstawiający wirtualny spacer po ECM Krzysztofa Pendereckiego.
Transkrypcjablackwhite
PRRskTdk3

Idea współbrzmienia sztuk

Zapoznaj się z cytatem a następnie z materiałem filmowym.

Maria Kurpik
Maria Kurpik WSPÓŁBRZMIENIE SZTUK – GALERIA RZEŹB PROF. ADAMA MYJAKA W EUROPEJSKIM CENTRUM MUZYKI KRZYSZTOFA PENDERECKIEGO

(...) „To wyjątkowe miejsce nie tylko stymuluje rozwój młodych muzycznych talentów ale również pozwala swym gościom zapoznać się z innymi formami sztuki. Realizuje to projekt „Współbrzmienie sztuk”, stworzony przez pierwszego dyrektora CENTRUM Adriannę Poniecką‑Piekutowską. Galeria Adama Myjaka stanowi otwarcie tego przedsięwzięcia (…) Twórczość Adama Myjaka należy sklasyfikować jako zjawisko absolutnie wyjątkowe a sam artysta jest jednym z najwybitniejszych współczesnych polskich rzeźbiarzy. (…) Swój świat odnalazł poza utartymi szablonami i formami sztuki. To miejsce pełne ludzkich głów, popiersi, figur lub ich fragmentów.”

CART4 Źródło: Maria Kurpik, WSPÓŁBRZMIENIE SZTUK – GALERIA RZEŹB PROF. ADAMA MYJAKA W EUROPEJSKIM CENTRUM MUZYKI KRZYSZTOFA PENDERECKIEGO, dostępny w internecie: https://penderecki-center.pl/siedziba%23module3 [dostęp 22.09.2023].
RjRW6hh9JyGdd
Materiał filmowy do prezentacji multimedialnej przedstawiający wirtualny spacer po ECM Krzysztofa Pendereckiego.
Transkrypcjablackwhite
P5siag0HY

Twórczość Krzysztofa Pendereckiego zapisana we wnętrzu Centrum

R1DFvUWiybIL0
Materiał filmowy do prezentacji multimedialnej przedstawiający wirtualny spacer po ECM Krzysztofa Pendereckiego.
Transkrypcjablackwhite
P16Z7KfNf

Twórczość Krzysztofa Pendereckiego – proces twórczy

RxdVQjqvhUW3R
Materiał filmowy do prezentacji multimedialnej przedstawiający wirtualny spacer po ECM Krzysztofa Pendereckiego.
Transkrypcjablackwhite
PuVIzwQyi

Twórczość Krzysztofa Pendereckiego – prywatnie

R1AKTSvci9xPE
Materiał filmowy do prezentacji multimedialnej przedstawiający wirtualny spacer po ECM Krzysztofa Pendereckiego.
Transkrypcjablackwhite
Głośność lektora
Głośność muzyki
Polecenie 6
RzwF90VzQmrQi
Wskaż z poniższych prawidłową date otwarcia Europejskiego Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego Możliwe odpowiedzi: 1. 21 maja 2013, 2. 22 kwietnia 2013, 3. 12 maja 2013
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 7
RzwF90VzQmrQi
Wskaż z poniższych prawidłową date otwarcia Europejskiego Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego Możliwe odpowiedzi: 1. 21 maja 2013, 2. 22 kwietnia 2013, 3. 12 maja 2013
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.