Otwórz uszy

Wyobraź sobie krótkie preludium w muzyce – utwór, który wprowadza nas w odpowiedni nastrój i przygotowuje na coś większego. Z reklamami bywa podobnie: mają zaledwie kilkanaście sekund, żeby przyciągnąć uwagę i rozbudzić ciekawość. Tu właśnie wkracza muzyka, która potrafi uderzyć w konkretne emocje i pozostawić wrażenie na długo po wybrzmieniu ostatniej nuty. Zanim więc zagłębimy się w świat reklam i ich język, przyjrzyjmy się temu, jak dźwięki wpływają na nasze odczucia i decyzje.

Podstawowym celem działań reklamowych jest spowodowanie, żeby promowany produkt zaistniał w świadomości odbiorców. Nie wystarczy posiadać dobry produkt, odbiorca musi kojarzyć go z określoną marką. Niektóre reklamy (właśnie nie produkty, a ich reklamy) weszły do kanonu współczesnej popkultury. Stały się nie tylko jej częścią, ale wręcz jej wyznacznikiem.

Reklama jest tą szczególną formą produkcji medialnej, która ma za zadanie przekazywać jak najwięcej treści, w jak najbardziej atrakcyjny sposób, a do tego w bardzo krótkim czasie. Zadaniem muzyki jest wzbogacenie i wyróżnienie jej poszczególnych elementów.

Wpływ reklamy na odbiorcę podkreśla muzyka specjalnie skomponowana na tą okazję lub utwór powszechnie znany i ceniony, wpadający w ucho lub taki, który nucimy jadąc samochodem czy wykonując inne codzienne czynności. Mimo, że bronimy się, zewsząd dobiegają do nas jingle [czytaj dżingle] reklam stanowiące nasze codzienne życie.

Reklama a muzyka

Reklama jest dźwignią handlu. I to nic odkrywczego. Ale początki reklamy i marketingu sięgają czasów starożytnych, kiedy to powstawały pierwsze miasta, czyli ośrodki rozwijającego się handlu oraz rzemiosła. Sposób targowania się i głośnego nawoływania do zakupu danego produktu można uznać za pierwowzór reklamy. Od takich właśnie głośnych pokrzykiwań już niewiele dzieli nas do melodii i muzyki w terminologii biznesu czy marketingu.

W dzisiejszych czasach jednak wchodząc do sklepu, nie nastawiamy się raczej na przeżycie muzycznych uniesień. Tymczasem okazuje się, że to dość złudne uczucie. Sztab profesjonalistów w zakresie marketingu i socjologii pracuje nad tym, czy dany produkt się sprzeda czy nie. Muzyka dostosowana do produktu staje się osobną dziedziną marketingu. A zagadnienia te można powiązać z kilkoma obszarami pokrewnych nauk, takich jak: psychologia, socjologia, ekonomia, językoznawstwo, kulturoznawstwo oraz teoria sztuki. Stąd też w muzycznym postrzeganiu dobrze przygotowanej reklamy ważnym staje się: akcent i rytm słów, połączenie wyrazów i dobór odpowiednich haseł.

RPP163GKZSXLB

Kadr z reklamy Toyoty Corolli GR Sport, na którym widać mężczyznę w średnim wieku opierającego się o białe auto z czarnymi detalami. Mężczyzna opiera się o maskę auta tuż przy przednich drzwiach pojazdu. Ma na sobie czarne eleganckie spodnie, garniturowe buty, a także szary sweter, spod którego wystaje kołnierz jasnoniebieskiej koszuli. Jego lewa ręka spoczywa w kieszeni spodni, mężczyzna patrzy w bok. Jego włosy zaczesane są do tyłu, z przedziałkiem pośrodku, a jego zarost jest średniej długości. Można dostrzec okulary w cienkiej oprawie. W tle widać budynek oraz prowadzące do niego schody, a także statyw.

Warto również zapamiętać kilka podstawowych form wykorzystania muzyki w celach wizerunkowych. Są to:

Logo dźwiękowe - czyli krótka, charakterystyczna melodia zwana również jingle (dżinglem). Jest to rodzaj melodii najlepiej zapamiętywanej przez konsumenta i kojarzonej tylko z wybranym produktem.

R1S917O9V2F6H

Grafika przedstawia Nokia Tune - zapis nutowy dzwonka jednego z pierwszych telefonów komórkowych. Motyw jest zapisany w kluczu wiolinowym, w tonacji A‑dur. W pierwszym takcie na pierwszą miarę zapisano dwie ósmki: e oraz d, następnie na drugą miarę ćwierćnutę fis, a na trzecią ćwierćnutę gis. W drugim takcie na pierwszą miarę wykonywane są dwie ósemki: cis oraz h, a następnie na miary drugą oraz trzecią ćwierćnuty d oraz e. W takcie czwartym na pierwszą miarę zapisano ósemki h oraz a, na miarę drugą ćwierćnutę cis, a na trzecią miarę ćwierćnutę e. W ostatnim takcie zapisano półnutę z kropką a.

Piosenka korporacyjna to rodzaj bardzo znanej piosenki, do której stworzono nowy tekst, opowiadający z reguły o reklamowanym produkcie.

R19VLBRAEMAMV

Pierwsza tapeta muzyczna skomponowana przez Erika Satie. Grafika przypomina stronę zeszytu do zapisu nut, podpisaną u góry: Tapisserie en fer forge. Muzyka meblowa. Poniżej widoczne są zapisy nutowe w siedmiu rzędach. Przy każdym z rzędów podano nazwę instrumentu, na którym dana fraza jest wykonywana: 1 - flet, 2 - klarnet w tonacji B, 3 - trąbka w tonacji C, 4 i 5 - skrzypce, 6 - altówka, 7 - wiolonczela.

Dobór muzyki w reklamach nie jest zazwyczaj przypadkowy. Specjaliści starają się znaleźć takie rozwiązanie, by zbudować pozytywny wizerunek marki, którą reklama ma promować. Oczywiście produkcja radiowa lub telewizyjna ma informować o cechach danego towaru lub marki. Udowodniono jednak ponad wszelką wątpliwość, że najważniejsze w sprzedaży są emocje, a decyzje kupujących rzadko bywają racjonalne.

Czasami jednak artyści sami decydują się wspomóc wizerunek jakiejś organizacji humanitarnej lub akcji charytatywnej udostępniając swoją piosenkę nieodpłatnie. Tak było na przykład z utworem Kasi Nosowskiej Moja i twoja nadzieja, która stała się muzycznym sloganem akcji pomocy powodzianom w 1997 r.

Muzyka w tradycyjnych mediach

Slajd 1 z 2

R11DTEKTJOVNS

Ilustracja przedstawia logo MTV, jest to muzyczno‑rozrywkowa stacja telewizyjna powstała 7 lipca 2000 roku z połączenia filii MTV na Europę oraz polskiej telewizji muzycznej Atomic TV. Logo składa się z czarnej dużej litery „M” oraz na niej biały napis „TV”.

R138V598CLQ6F

Ilustracja przedstawia logo programu Trzeciego Polskiego Radia. Jest to różowe logo z białymi napisami „Trójka POLSKIE RADIO”.

Przed popularyzacją Internetu wypromowanie utworu muzycznego oznaczało nadanie go na antenie radiowej lub telewizyjnej. Umieszczenie więc piosenki na liście przebojów w popularnej rozgłośni radiowej lub wyemitowanie przez telewizyjną stację muzyczną, jak na przykład MTV, to był szczyt marzeń każdego muzyka usiłującego nabrać rozpędu i zrobić prawdziwą karierę światową.

Dzisiaj rozgłośni radiowych są miliony, list przebojów tysiące, nie licząc rozgłośni internetowych. Umieszczenie singla w tradycyjnym radio lub telewizji nie posiada aż takiej mocy, ponieważ większość odbiorców multimediów korzysta głównie z Internetu. I tak naprawdę dotyczy to ludzi w każdym wieku. Fizyczne posiadanie płyty lub oglądanie ulubionych wykonawców przed telewizorem cieszy się więc coraz mniejszą popularnością i z roku na rok spada sprzedaż tradycyjnych nośników.

R13D8L1KTHOLJ

Ilustracja przedstawia logo TVP Kultura, jest to pierwszy kanał tematyczny Telewizji Polskiej, poświęcony w całości tematyce kulturalnej (prezentuje film, teatr, muzykę, sztukę i literaturę). Logo TVP, pod nim napis „KULTURA” na czarnym tle.

Nie ma takiego programu telewizyjnego, w którym muzyka w tej lub innej formie nie występuje. Seriale, reklamy, kanały filmowe czy sportowe – muzyka otacza nas wszędzie. A jednak coraz częściej nowe gwiazdy muzyczne rozpoczynają karierę w Internecie.

Muzyka w grach komputerowych

Jeśli ktoś uważa, że dobranie odpowiedniej muzyki do gier komputerowych nie jest ważne, to prawdopodobnie nigdy w nic nie grał. Jej właściwe użycie staje się istotne dla kształtowania pozytywnego przeżywania gry. Szczególną rolę odgrywa więc tworzenie na potrzeby gry odpowiedniej muzyki. Oto kilka kryteriów, które muzyka i inne dźwięki muszą spełniać w dobrze wykonanej grze:

• Dźwięki i muzyka muszą być tak do siebie dopasowane, żeby nie przeszkadzały graczowi i go nie rozpraszały, ale też w odpowiednich momentach wzmacniały poczucie tryumfu. Przykładem tego są gry strategiczne z serii Europa Universalis (czyt. europa universalis).

• Muzyka musi być tak napisana, żeby pozwalała na płynne przechodzenie z jednej ścieżki do drugiej. Jest to ważne szczególnie w grach akcji czy RPG, w których walka może przecież zdarzyć się w każdej chwili. Przykładami są gry fabularne z serii The Elder Scrolls (czyt. De Elder Skrols) .

• Dźwięki oraz muzyka muszą być dobrane tak, by podkreślać klimat danej lokacji, czyli miejsca w grze. Inne przecież będą odgłosy wilgotnej, pełnej potworów jaskini, niż zamglonego, bagnistego lasu. Technika ta nazywana bywa czasami sound scape, czyli krajobraz dźwiękowy. Przykładami są polskie gry fabularne z serii Wiedźmin.

Częścią produkcji muzycznego tła gry jest zastosowanie dźwięków i brzmień syntetycznych, czyli takich, które nie występują w naturze. Analogowe lub cyfrowe syntezatory dźwięku wydają się więc bardzo pomocne.

Internet, telefony, tablety

R3EP6KS8MZ511

Ilustracja przedstawia odtwarzacz MP3, jest to przenośne urządzenie służące do katalogowania i odsłuchiwania plików dźwiękowych. Nazwa odtwarzacz MP3 pochodzi od pierwotnego przeznaczenia urządzenia – początkowo obsługiwane były tylko pliki dźwiękowe w formacie MP3. Urządzenie na grafice jest w kolorze żółtym.

Pierwszy odtwarzacz MP3 został zaprezentowany na świecie w 1998 r. Jak można było przypuszczać, wywołało to medialną rewolucję. Od tego czasu popularność formatu oraz dostępność rozwiązań powiększa się z każdym rokiem. Pliki MP3 możemy odtwarzać na komputerze, tablecie, w telefonie i innych. Wielu z nas używa też ulubionego przeboju jako dzwonka.

R3MZPP8UKUHT2

Ilustracja przedstawia logo firmy Napster. Napster jest to aplikacja pozwalająca na wyszukiwanie, zakup oraz pobieranie plików mp3. Logo stworzone jest z zarysu twarzy kota ze słuchawkami.

W 1999 r. powstała pierwsza strona, na której pojawiają się pliki MP3 do ściągnięcia. Był to Napster, który wykorzystywał rozwiązania typu P2P. Użytkownicy dzielili się zasobami, jak dzisiaj za pomocą torrentów. Pod naciskiem firm fonograficznych Napster po kilku latach stał się płatny. Zainspirował jednak inne firmy do zastosowania własnych rozwiązań, by sprzedawać muzykę w Internecie.

Pierwsze radio internetowe rozpoczęło nadawanie w 1992 r. Od tego czasu liczba internetowych stacji radiowych nieustannie rosła. W 2002 r. odbyła się jednak kolejna rewolucja: nagrano pierwszy podcast. Podcast to tak naprawdę nagrana audycja radiowa, którą możesz ściągnąć i odsłuchać w dowolnym czasie. Gdy zasubskrybujesz go na jednej z dostępnych platform wspierających podobne rozwiązanie, kolejne odcinki będą automatycznie pobierane, gdy tylko się pojawią. Wówczas możesz je przenieść na dowolne urządzenie odtwarzające format MP3 i odsłuchać w dowolnym czasie.

Wprowadzenie podcastów otworzyło przed twórcami i dostawcami mediów nowe możliwości. A ponieważ odbiorcy samodzielnie wybierali konkretne kanały i mogli odsłuchać odcinek w dowolnym czasie od pojawienia się, produkcje takie zyskały szybko miliony zwolenników. Był to także nowy sposób zarabiania w Internecie. Analizując rynek i próbując walczyć z rosnącym na świecie piractwem komputerowym, twórcy Spotify postanowili zespolić kilka poprzednich pomysłów w jedną całość. Ich produkt posiada cechy radia internetowego, ponieważ możesz używać strumieniowania danych, by słuchać ulubionych piosenek. Możesz założyć sobie płatne konto i ściągać ulubione piosenki i wiele innych, w tym tworzenie własnych list odtwarzania lub używanie list innych użytkowników. Poza Spotify (czyt. Sotifaj) popularność zdobywają inne serwisy streamingowe, których loga można zobaczyć poniżej.

Słownik pojęć