Karykatura przedstawiająca Franza Liszta w walce z postacią, która ma korpus ze skrzypiec, oprócz tego kilka cech ludzkich, jak np. kończyny i głowa. Obie postacie unoszą się nad zabudowaniami miasta.
Karykatura przedstawiająca Franza Liszta w walce z postacią, która ma korpus ze skrzypiec, oprócz tego kilka cech ludzkich, jak np. kończyny i głowa. Obie postacie unoszą się nad zabudowaniami miasta.
N‑Rewolucjoniści skrzypiec i fortepianu - Ferenc Liszt i Niccolò Paganini.
Źródło: dostępny w internecie: Franz Liszt - karykatura Liszta, odpędzającego "General Bass", 1842. Węgierski kompozytor i pianista, 22.10.1811 - 31.07.1886.
bg‑yellow
W samym sednie
Postać jednego z romantycznych wirtuozów przybliży Ci poniżej przedstawiony film. Zapamiętaj pokazane fakty.
RQ5T5LTGB67HP
Film pt. Franciszek Liszt - demoniczny talent. Franciszek Liszt, węgierski kompozytor epoki romantyzmu, pianista, filozof i autor publikacji, urodził się 22 października 1811 roku w Raiding, a zmarł 31 lipca 1886 w Bayreuth. Jako syn urzędnika, muzyka amatora, od najmłodszych lat z ogromną pilnością ćwiczył grę na fortepianie, czym zaskarbił sobie miano cudownego dziecka. Po swoim pierwszym publicznym koncercie dziewięcioletni Liszt dostrzeżony został przez arystokrację, która zapewniła mu fundusze na edukację muzyczną. W latach 1821‑23 młody muzyk pobierał lekcje gry na fortepianie u Carla Czernego i kompozycji u Antonio Salieriego. Z tych czasów pochodzą jego najwcześniejsze utwory - kompozycje wirtuozowskie, związane ze stylem brillant oraz liczne opracowania i parafrazy dzieł Jana Sebastiana Bacha, Ludwiga van Beethovena, Franza Schuberta czy Fryderyka Chopina. W kolejnych latach Liszt odbywał liczne podróże koncertowe, między innymi do Francji, Anglii, Szwajcarii i Irlandii. Narastające tempo popularności przyczyniło się do słabego stanu psychicznego kompozytora, pogłębionego dodatkowo śmiercią jego ojca w 1826 roku. W roku 1830 Liszt przeprowadził się do Paryża, gdzie zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem, Hektorem Berliozem i Niccolò Paganinim, który wywarł istotny wpływ na jego kompozycje. W twórczości z tego okresu zauważalne są już pewne typowe dla Liszta tendencje, rozwijane w latach późniejszych - między innymi zainteresowanie muzyką programową oraz folklorem cygańskim i węgierskim. Od 1848 roku Liszt zajmował stanowisko kierownika orkiestry dworskiej w Weimarze, jednak na skutek załamania nerwowego kilkanaście lat później przeprowadził się do Rzymu i przyjął święcenia kapłańskie. Ostatnie lata życia przebywał na zmianę w Weimarze, Budapeszcie i Bayreuth, gdzie zmarł w 1886 roku. Liszt - pianista nie tylko odnosił niewiarygodne sukcesy, ale gruntownie zmienił obyczaje koncertowe. Jako pierwszy wypełnił cały program spektaklu wyłącznie swoją grą (wcześniej koncerty były współdzielone przez kilku artystów), znacznie poszerzył muzyczny repertuar (grał kompozycje od Bacha do Chopina), zaś wszystkie utwory wykonywał z pamięci. Innowacją było też zatrudnienie przez Liszta impresaria, którego zadaniem było sporządzanie różnego rodzaju środków reklamujących koncerty wirtuoza. Niezaprzeczalny talent pianistyczny, w połączeniu ze wspomnianymi zabiegami, wywołał narodziny szaleństwa Lisztomanii, porównywalnego do emocji towarzyszących występom dzisiejszych muzyków popularnych. Warto wspomnieć, iż dzięki ewolucji fortepianu Liszt mógł koncertować na instrumencie nowego typu. Na swoim ciężkim, siedmiooktawowym Erardzie o grubych strunach uzyskiwał brzmienie niemal tak mocne, jak cała orkiestra. Z tego względu do wirtuoza przywarło określenie: tytan fortepianu (w kontraście do koncertującego ówcześnie Chopina, poety fortepianu, preferującego brzmienie mniejszego Pleyela). W twórczości Franciszka Liszta wyznaczyć można dwa główne nurty: muzyki fortepianowej i muzyki symfonicznej. Liszt wywarł ogromny wpływ na muzykę fortepianową. Wprowadził nowe środki techniczne i jakości kolorystyczne, traktując klawiaturę instrumentu konkurencyjnie do faktury symfonicznej. W utworach na fortepian śmiało stosował odcinki atonalne, nie cofał się także przed załamaniem tradycyjnej koncepcji formy. Tworzył głównie kompozycje programowe, inspirowane dziełami literackimi i przeżyciami religijnymi. Nieraz wzorował się na pomysłach innych muzyków i wykorzystywał motywy ludowe (zwłaszcza folklor węgierski). Do najważniejszych dzieł na fortepian Franciszka Liszta należą: Harmonie poetyckie i religijne - cykl dziesięciu utworów fortepianowych, powstałych z inspiracji poezją i przeżyciami duchowymi; Etiudy transcendentalne i Etiudy wg Paganiniego - cykle etiud fortepianowych, inspirowane twórczością wirtuoza skrzypiec (z najpopularniejszą etiudą La Campanella, będącą parafrazą 24 kaprysu a moll wspomnianego kompozytora); Lata pielgrzymstwa - dwa cykle fortepianowe, pierwszy (Szwajcaria) inspirowany przyrodą, historią i literaturą wspomnianego kraju, drugi (Italia) - sztuką Petrarki, Dantego, Rafaela i Michała Anioła; Rapsodie węgierskie - cykl 19 miniatur, w których Liszt wykorzystuje model węgierskiego tańca czardasza, złożonego z dwóch części: powolnej, o melancholijnym charakterze, zwykle w tonacji molowej i metrum 4/4 (lassan) oraz bardzo szybkiej, gwałtownej, w takcie 2/4 (friska). Za najpopularniejszą z całego cyklu uchodzi II rapsodia węgierska cis moll. Sonata fortepianowa h moll (1853) - przykład nowatorskiej koncepcji formy muzycznej u Liszta - kolejne fazy utworu, połączone attaca, można interpretować zarówno jako części formy sonatowej, jak i całego cyklu sonatowego. Początkowe Allegro może stanowić ekspozycję formy sonatowej lub pierwszą część cyklu sonatowego, następujące po nim Andante sostenuto - przetworzenie albo wolną część cyklu. Kolejną fazę, Fugato, można uznać za łącznik w formie sonatowej lub scherzo w cyklu sonatowym, zaś końcowe Presto - za repryzę formy sonatowej bądź finał całego cyklu. W sonacie wprowadzone zostały cztery tematy muzyczne, z których pierwszy (główny), oparty na skoku o septymę zmniejszoną, spokrewniony jest z tematem innej kompozycji Liszta - Symfonii Faustowskiej. W drugim istotnym nurcie swojej twórczości Franciszek Liszt odznaczył się przede wszystkim jako twórca nowego gatunku muzycznego - poematu symfonicznego oraz autor symfonii. Poematem symfonicznym nazywamy programowy utwór instrumentalny o swobodnej formie, wyrażający wskazane w tytule treści (inspirowane literaturą, dziełami plastycznymi, naturą, wydarzeniami historycznymi czy osobistymi przeżyciami twórcy). Liszt skomponował 13 poematów, wszystkie o zbliżonym schemacie: prezentacja wyrazistego tematu muzycznego, proces jego przekształceń, ekspozycja mniejszych motywów, repryza i rozbudowana koda. Każdy z utworów Liszt opatrywał komentarzem, mającym wprowadzić odbiorcę w program. Do najważniejszych poematów symfonicznych Franciszka Liszta należą: - Preludia wg Medytacji poetyckich Alphonse de Lamartine'a - Mazepa wg Victora Hugo - Bitwa Hunów wg obrazu Wilhelma von Kaulbacha - Hamlet wg Williama Shakespeara - Orfeusz wg greckiej mitologii. Liszt był także twórcą symfonii. Są to utwory programowe z wokalnym zakończeniem, o swobodnej formie, podporządkowanej wyrażanym treściom. Pojawiają się w nich charakterystyczne tematy przewodnie i motywy związane z bohaterami programu. Rozbudowana obsada utworów (m.in. rożek angielski, tuba, harfa, organy, fisharmonia) nawiązuje raczej do instrumentarium operowego niż symfonicznego. - Symfonia Faustowska wg Fausta Johanna Wolfganga Goethe (1857) - składa się z trzech części: 1. Faust 2. Małgorzata 3. Mefisto. Postać Fausta charakteryzują cztery różne, choć motywicznie pokrewne tematy, mające przedstawiać sprzeczności w psychice bohatera, Małgorzacie przypisano liryczne Andante, zaś Mefistofelesowi - zniekształcone, karykaturalne tematy Fausta. Kompozycja ta do dnia dzisiejszego uznawana jest za jedno z największych osiągnięć Liszta na polu symfoniki. - Symfonia Dantejska wg Boskiej Komedii Dante Alighieri (1856) - jest złożona z trzech części: 1. Piekło 2. Czyściec 3. Magnificat. Każda z nich posiada odrębny charakter - pierwsza pełna grozy, odnosząca się do cytatu z Dantego (Przeze mnie droga do boleści grodu... Rzućcie nadzieje, wy, co tu wchodzicie); druga, przedstawiająca losy kochanków Pada i Franceski, pełna liryzmu; trzecia to chóralny kantyk maryjny. Pod względem budowy kompozycja jeszcze bardziej odcina się od modelu formalnego symfonii, stanowi raczej zestawienie kolejnych obrazów i przeżyć bohaterów. Niezaprzeczalny wkład Franciszka Liszta w kulturę muzyczną romantyzmu sprawił, że pozostał on do dnia dzisiejszego jednym z najwybitniejszych przedstawicieli swojej epoki.
Film pt. Franciszek Liszt - demoniczny talent. Franciszek Liszt, węgierski kompozytor epoki romantyzmu, pianista, filozof i autor publikacji, urodził się 22 października 1811 roku w Raiding, a zmarł 31 lipca 1886 w Bayreuth. Jako syn urzędnika, muzyka amatora, od najmłodszych lat z ogromną pilnością ćwiczył grę na fortepianie, czym zaskarbił sobie miano cudownego dziecka. Po swoim pierwszym publicznym koncercie dziewięcioletni Liszt dostrzeżony został przez arystokrację, która zapewniła mu fundusze na edukację muzyczną. W latach 1821‑23 młody muzyk pobierał lekcje gry na fortepianie u Carla Czernego i kompozycji u Antonio Salieriego. Z tych czasów pochodzą jego najwcześniejsze utwory - kompozycje wirtuozowskie, związane ze stylem brillant oraz liczne opracowania i parafrazy dzieł Jana Sebastiana Bacha, Ludwiga van Beethovena, Franza Schuberta czy Fryderyka Chopina. W kolejnych latach Liszt odbywał liczne podróże koncertowe, między innymi do Francji, Anglii, Szwajcarii i Irlandii. Narastające tempo popularności przyczyniło się do słabego stanu psychicznego kompozytora, pogłębionego dodatkowo śmiercią jego ojca w 1826 roku. W roku 1830 Liszt przeprowadził się do Paryża, gdzie zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem, Hektorem Berliozem i Niccolò Paganinim, który wywarł istotny wpływ na jego kompozycje. W twórczości z tego okresu zauważalne są już pewne typowe dla Liszta tendencje, rozwijane w latach późniejszych - między innymi zainteresowanie muzyką programową oraz folklorem cygańskim i węgierskim. Od 1848 roku Liszt zajmował stanowisko kierownika orkiestry dworskiej w Weimarze, jednak na skutek załamania nerwowego kilkanaście lat później przeprowadził się do Rzymu i przyjął święcenia kapłańskie. Ostatnie lata życia przebywał na zmianę w Weimarze, Budapeszcie i Bayreuth, gdzie zmarł w 1886 roku. Liszt - pianista nie tylko odnosił niewiarygodne sukcesy, ale gruntownie zmienił obyczaje koncertowe. Jako pierwszy wypełnił cały program spektaklu wyłącznie swoją grą (wcześniej koncerty były współdzielone przez kilku artystów), znacznie poszerzył muzyczny repertuar (grał kompozycje od Bacha do Chopina), zaś wszystkie utwory wykonywał z pamięci. Innowacją było też zatrudnienie przez Liszta impresaria, którego zadaniem było sporządzanie różnego rodzaju środków reklamujących koncerty wirtuoza. Niezaprzeczalny talent pianistyczny, w połączeniu ze wspomnianymi zabiegami, wywołał narodziny szaleństwa Lisztomanii, porównywalnego do emocji towarzyszących występom dzisiejszych muzyków popularnych. Warto wspomnieć, iż dzięki ewolucji fortepianu Liszt mógł koncertować na instrumencie nowego typu. Na swoim ciężkim, siedmiooktawowym Erardzie o grubych strunach uzyskiwał brzmienie niemal tak mocne, jak cała orkiestra. Z tego względu do wirtuoza przywarło określenie: tytan fortepianu (w kontraście do koncertującego ówcześnie Chopina, poety fortepianu, preferującego brzmienie mniejszego Pleyela). W twórczości Franciszka Liszta wyznaczyć można dwa główne nurty: muzyki fortepianowej i muzyki symfonicznej. Liszt wywarł ogromny wpływ na muzykę fortepianową. Wprowadził nowe środki techniczne i jakości kolorystyczne, traktując klawiaturę instrumentu konkurencyjnie do faktury symfonicznej. W utworach na fortepian śmiało stosował odcinki atonalne, nie cofał się także przed załamaniem tradycyjnej koncepcji formy. Tworzył głównie kompozycje programowe, inspirowane dziełami literackimi i przeżyciami religijnymi. Nieraz wzorował się na pomysłach innych muzyków i wykorzystywał motywy ludowe (zwłaszcza folklor węgierski). Do najważniejszych dzieł na fortepian Franciszka Liszta należą: Harmonie poetyckie i religijne - cykl dziesięciu utworów fortepianowych, powstałych z inspiracji poezją i przeżyciami duchowymi; Etiudy transcendentalne i Etiudy wg Paganiniego - cykle etiud fortepianowych, inspirowane twórczością wirtuoza skrzypiec (z najpopularniejszą etiudą La Campanella, będącą parafrazą 24 kaprysu a moll wspomnianego kompozytora); Lata pielgrzymstwa - dwa cykle fortepianowe, pierwszy (Szwajcaria) inspirowany przyrodą, historią i literaturą wspomnianego kraju, drugi (Italia) - sztuką Petrarki, Dantego, Rafaela i Michała Anioła; Rapsodie węgierskie - cykl 19 miniatur, w których Liszt wykorzystuje model węgierskiego tańca czardasza, złożonego z dwóch części: powolnej, o melancholijnym charakterze, zwykle w tonacji molowej i metrum 4/4 (lassan) oraz bardzo szybkiej, gwałtownej, w takcie 2/4 (friska). Za najpopularniejszą z całego cyklu uchodzi II rapsodia węgierska cis moll. Sonata fortepianowa h moll (1853) - przykład nowatorskiej koncepcji formy muzycznej u Liszta - kolejne fazy utworu, połączone attaca, można interpretować zarówno jako części formy sonatowej, jak i całego cyklu sonatowego. Początkowe Allegro może stanowić ekspozycję formy sonatowej lub pierwszą część cyklu sonatowego, następujące po nim Andante sostenuto - przetworzenie albo wolną część cyklu. Kolejną fazę, Fugato, można uznać za łącznik w formie sonatowej lub scherzo w cyklu sonatowym, zaś końcowe Presto - za repryzę formy sonatowej bądź finał całego cyklu. W sonacie wprowadzone zostały cztery tematy muzyczne, z których pierwszy (główny), oparty na skoku o septymę zmniejszoną, spokrewniony jest z tematem innej kompozycji Liszta - Symfonii Faustowskiej. W drugim istotnym nurcie swojej twórczości Franciszek Liszt odznaczył się przede wszystkim jako twórca nowego gatunku muzycznego - poematu symfonicznego oraz autor symfonii. Poematem symfonicznym nazywamy programowy utwór instrumentalny o swobodnej formie, wyrażający wskazane w tytule treści (inspirowane literaturą, dziełami plastycznymi, naturą, wydarzeniami historycznymi czy osobistymi przeżyciami twórcy). Liszt skomponował 13 poematów, wszystkie o zbliżonym schemacie: prezentacja wyrazistego tematu muzycznego, proces jego przekształceń, ekspozycja mniejszych motywów, repryza i rozbudowana koda. Każdy z utworów Liszt opatrywał komentarzem, mającym wprowadzić odbiorcę w program. Do najważniejszych poematów symfonicznych Franciszka Liszta należą: - Preludia wg Medytacji poetyckich Alphonse de Lamartine'a - Mazepa wg Victora Hugo - Bitwa Hunów wg obrazu Wilhelma von Kaulbacha - Hamlet wg Williama Shakespeara - Orfeusz wg greckiej mitologii. Liszt był także twórcą symfonii. Są to utwory programowe z wokalnym zakończeniem, o swobodnej formie, podporządkowanej wyrażanym treściom. Pojawiają się w nich charakterystyczne tematy przewodnie i motywy związane z bohaterami programu. Rozbudowana obsada utworów (m.in. rożek angielski, tuba, harfa, organy, fisharmonia) nawiązuje raczej do instrumentarium operowego niż symfonicznego. - Symfonia Faustowska wg Fausta Johanna Wolfganga Goethe (1857) - składa się z trzech części: 1. Faust 2. Małgorzata 3. Mefisto. Postać Fausta charakteryzują cztery różne, choć motywicznie pokrewne tematy, mające przedstawiać sprzeczności w psychice bohatera, Małgorzacie przypisano liryczne Andante, zaś Mefistofelesowi - zniekształcone, karykaturalne tematy Fausta. Kompozycja ta do dnia dzisiejszego uznawana jest za jedno z największych osiągnięć Liszta na polu symfoniki. - Symfonia Dantejska wg Boskiej Komedii Dante Alighieri (1856) - jest złożona z trzech części: 1. Piekło 2. Czyściec 3. Magnificat. Każda z nich posiada odrębny charakter - pierwsza pełna grozy, odnosząca się do cytatu z Dantego (Przeze mnie droga do boleści grodu... Rzućcie nadzieje, wy, co tu wchodzicie); druga, przedstawiająca losy kochanków Pada i Franceski, pełna liryzmu; trzecia to chóralny kantyk maryjny. Pod względem budowy kompozycja jeszcze bardziej odcina się od modelu formalnego symfonii, stanowi raczej zestawienie kolejnych obrazów i przeżyć bohaterów. Niezaprzeczalny wkład Franciszka Liszta w kulturę muzyczną romantyzmu sprawił, że pozostał on do dnia dzisiejszego jednym z najwybitniejszych przedstawicieli swojej epoki.
Źródło: Franciszek Liszt - demoniczny talent, online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Franciszek Liszt - demoniczny talent, online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Film pt. Franciszek Liszt - demoniczny talent. Franciszek Liszt, węgierski kompozytor epoki romantyzmu, pianista, filozof i autor publikacji, urodził się 22 października 1811 roku w Raiding, a zmarł 31 lipca 1886 w Bayreuth. Jako syn urzędnika, muzyka amatora, od najmłodszych lat z ogromną pilnością ćwiczył grę na fortepianie, czym zaskarbił sobie miano cudownego dziecka. Po swoim pierwszym publicznym koncercie dziewięcioletni Liszt dostrzeżony został przez arystokrację, która zapewniła mu fundusze na edukację muzyczną. W latach 1821‑23 młody muzyk pobierał lekcje gry na fortepianie u Carla Czernego i kompozycji u Antonio Salieriego. Z tych czasów pochodzą jego najwcześniejsze utwory - kompozycje wirtuozowskie, związane ze stylem brillant oraz liczne opracowania i parafrazy dzieł Jana Sebastiana Bacha, Ludwiga van Beethovena, Franza Schuberta czy Fryderyka Chopina. W kolejnych latach Liszt odbywał liczne podróże koncertowe, między innymi do Francji, Anglii, Szwajcarii i Irlandii. Narastające tempo popularności przyczyniło się do słabego stanu psychicznego kompozytora, pogłębionego dodatkowo śmiercią jego ojca w 1826 roku. W roku 1830 Liszt przeprowadził się do Paryża, gdzie zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem, Hektorem Berliozem i Niccolò Paganinim, który wywarł istotny wpływ na jego kompozycje. W twórczości z tego okresu zauważalne są już pewne typowe dla Liszta tendencje, rozwijane w latach późniejszych - między innymi zainteresowanie muzyką programową oraz folklorem cygańskim i węgierskim. Od 1848 roku Liszt zajmował stanowisko kierownika orkiestry dworskiej w Weimarze, jednak na skutek załamania nerwowego kilkanaście lat później przeprowadził się do Rzymu i przyjął święcenia kapłańskie. Ostatnie lata życia przebywał na zmianę w Weimarze, Budapeszcie i Bayreuth, gdzie zmarł w 1886 roku. Liszt - pianista nie tylko odnosił niewiarygodne sukcesy, ale gruntownie zmienił obyczaje koncertowe. Jako pierwszy wypełnił cały program spektaklu wyłącznie swoją grą (wcześniej koncerty były współdzielone przez kilku artystów), znacznie poszerzył muzyczny repertuar (grał kompozycje od Bacha do Chopina), zaś wszystkie utwory wykonywał z pamięci. Innowacją było też zatrudnienie przez Liszta impresaria, którego zadaniem było sporządzanie różnego rodzaju środków reklamujących koncerty wirtuoza. Niezaprzeczalny talent pianistyczny, w połączeniu ze wspomnianymi zabiegami, wywołał narodziny szaleństwa Lisztomanii, porównywalnego do emocji towarzyszących występom dzisiejszych muzyków popularnych. Warto wspomnieć, iż dzięki ewolucji fortepianu Liszt mógł koncertować na instrumencie nowego typu. Na swoim ciężkim, siedmiooktawowym Erardzie o grubych strunach uzyskiwał brzmienie niemal tak mocne, jak cała orkiestra. Z tego względu do wirtuoza przywarło określenie: tytan fortepianu (w kontraście do koncertującego ówcześnie Chopina, poety fortepianu, preferującego brzmienie mniejszego Pleyela). W twórczości Franciszka Liszta wyznaczyć można dwa główne nurty: muzyki fortepianowej i muzyki symfonicznej. Liszt wywarł ogromny wpływ na muzykę fortepianową. Wprowadził nowe środki techniczne i jakości kolorystyczne, traktując klawiaturę instrumentu konkurencyjnie do faktury symfonicznej. W utworach na fortepian śmiało stosował odcinki atonalne, nie cofał się także przed załamaniem tradycyjnej koncepcji formy. Tworzył głównie kompozycje programowe, inspirowane dziełami literackimi i przeżyciami religijnymi. Nieraz wzorował się na pomysłach innych muzyków i wykorzystywał motywy ludowe (zwłaszcza folklor węgierski). Do najważniejszych dzieł na fortepian Franciszka Liszta należą: Harmonie poetyckie i religijne - cykl dziesięciu utworów fortepianowych, powstałych z inspiracji poezją i przeżyciami duchowymi; Etiudy transcendentalne i Etiudy wg Paganiniego - cykle etiud fortepianowych, inspirowane twórczością wirtuoza skrzypiec (z najpopularniejszą etiudą La Campanella, będącą parafrazą 24 kaprysu a moll wspomnianego kompozytora); Lata pielgrzymstwa - dwa cykle fortepianowe, pierwszy (Szwajcaria) inspirowany przyrodą, historią i literaturą wspomnianego kraju, drugi (Italia) - sztuką Petrarki, Dantego, Rafaela i Michała Anioła; Rapsodie węgierskie - cykl 19 miniatur, w których Liszt wykorzystuje model węgierskiego tańca czardasza, złożonego z dwóch części: powolnej, o melancholijnym charakterze, zwykle w tonacji molowej i metrum 4/4 (lassan) oraz bardzo szybkiej, gwałtownej, w takcie 2/4 (friska). Za najpopularniejszą z całego cyklu uchodzi II rapsodia węgierska cis moll. Sonata fortepianowa h moll (1853) - przykład nowatorskiej koncepcji formy muzycznej u Liszta - kolejne fazy utworu, połączone attaca, można interpretować zarówno jako części formy sonatowej, jak i całego cyklu sonatowego. Początkowe Allegro może stanowić ekspozycję formy sonatowej lub pierwszą część cyklu sonatowego, następujące po nim Andante sostenuto - przetworzenie albo wolną część cyklu. Kolejną fazę, Fugato, można uznać za łącznik w formie sonatowej lub scherzo w cyklu sonatowym, zaś końcowe Presto - za repryzę formy sonatowej bądź finał całego cyklu. W sonacie wprowadzone zostały cztery tematy muzyczne, z których pierwszy (główny), oparty na skoku o septymę zmniejszoną, spokrewniony jest z tematem innej kompozycji Liszta - Symfonii Faustowskiej. W drugim istotnym nurcie swojej twórczości Franciszek Liszt odznaczył się przede wszystkim jako twórca nowego gatunku muzycznego - poematu symfonicznego oraz autor symfonii. Poematem symfonicznym nazywamy programowy utwór instrumentalny o swobodnej formie, wyrażający wskazane w tytule treści (inspirowane literaturą, dziełami plastycznymi, naturą, wydarzeniami historycznymi czy osobistymi przeżyciami twórcy). Liszt skomponował 13 poematów, wszystkie o zbliżonym schemacie: prezentacja wyrazistego tematu muzycznego, proces jego przekształceń, ekspozycja mniejszych motywów, repryza i rozbudowana koda. Każdy z utworów Liszt opatrywał komentarzem, mającym wprowadzić odbiorcę w program. Do najważniejszych poematów symfonicznych Franciszka Liszta należą: - Preludia wg Medytacji poetyckich Alphonse de Lamartine'a - Mazepa wg Victora Hugo - Bitwa Hunów wg obrazu Wilhelma von Kaulbacha - Hamlet wg Williama Shakespeara - Orfeusz wg greckiej mitologii. Liszt był także twórcą symfonii. Są to utwory programowe z wokalnym zakończeniem, o swobodnej formie, podporządkowanej wyrażanym treściom. Pojawiają się w nich charakterystyczne tematy przewodnie i motywy związane z bohaterami programu. Rozbudowana obsada utworów (m.in. rożek angielski, tuba, harfa, organy, fisharmonia) nawiązuje raczej do instrumentarium operowego niż symfonicznego. - Symfonia Faustowska wg Fausta Johanna Wolfganga Goethe (1857) - składa się z trzech części: 1. Faust 2. Małgorzata 3. Mefisto. Postać Fausta charakteryzują cztery różne, choć motywicznie pokrewne tematy, mające przedstawiać sprzeczności w psychice bohatera, Małgorzacie przypisano liryczne Andante, zaś Mefistofelesowi - zniekształcone, karykaturalne tematy Fausta. Kompozycja ta do dnia dzisiejszego uznawana jest za jedno z największych osiągnięć Liszta na polu symfoniki. - Symfonia Dantejska wg Boskiej Komedii Dante Alighieri (1856) - jest złożona z trzech części: 1. Piekło 2. Czyściec 3. Magnificat. Każda z nich posiada odrębny charakter - pierwsza pełna grozy, odnosząca się do cytatu z Dantego (Przeze mnie droga do boleści grodu... Rzućcie nadzieje, wy, co tu wchodzicie); druga, przedstawiająca losy kochanków Pada i Franceski, pełna liryzmu; trzecia to chóralny kantyk maryjny. Pod względem budowy kompozycja jeszcze bardziej odcina się od modelu formalnego symfonii, stanowi raczej zestawienie kolejnych obrazów i przeżyć bohaterów. Niezaprzeczalny wkład Franciszka Liszta w kulturę muzyczną romantyzmu sprawił, że pozostał on do dnia dzisiejszego jednym z najwybitniejszych przedstawicieli swojej epoki.
Rozwój wirtuozostwa
R7Z1UU5S9Z4NK
Ilustracja przedstawia postać młodego mężczyzny, o szczupłej sylwetce, ubranego w ciemną szatę. Mężczyzna ma melancholijne spojrzenie, wysokie czoło, proste włosy zaczesane do góry, sięgające do połowy szyi. Ręce splecione przed sobą na wysokości poniżej klatki piersiowej.
Źródło: Portret Ferenca Liszta - Henriego Charlesa Lehmanna, z roku 1839.
Na kształt kultury muzycznej XIX w. wpłynęły rewolucja przemysłowa oraz rewolucje z lat 1789 i 1830. Doprowadziły one do zmian społeczno‑ekonomicznych i ukształtowania się klasy średniej. Wzrosła rola mieszczaństwa jako adresata kultury. Inne relacje społeczne wykreowały typ nowego odbiorcy. Masowa produkcja i konsumpcja doprowadziły do popularyzacji instrumentów, zwłaszcza fortepianu, i druków nutowych. Muzyka stała się towarem rozpowszechnianym w wielkich salach koncertowych przez muzyków wirtuozów. Muzycy pracowali dla swej publiczności dając solowe recitaleRecitalrecitale, grając w orkiestrach, ucząc amatorów, komponując i wydając utwory. Sytuacja ta przyczyniła się do powstania nowego rodzaju muzyki instrumentalnej oraz szczególnie intensywnego rozwoju wirtuozostwa. Popularne stały się tournée koncertowe sławnych skrzypków i pianistów, takich jak Paganini, Liszt czy Wieniawski. Stopniowo zmieniał się ich status społeczny – awansowali z pozycji muzyka zawodowego do roli muzyka artysty, natchnionego geniusza. Prezentowany przez nich repertuar pochodził najczęściej z ich własnej twórczości. Równie chętnie improwizowali na popularne tematy oper, koncertów lub utworów innych sławnych wirtuozów. W ten sposób powstał obszerny repertuar wirtuozowski, z powodzeniem wykorzystywany do dzisiaj. Znakomitym przykładem powyższych tendencji jest Kaprys a‑moll nr 24 Niccolò Paganiniego. O jego popularności świadczy liczba opracowań i aranżacji w różnych stylach muzyki poważnej, rockowej i popularnej. Kaprys stał się inspiracją m. in. dla Wariacji op. 35 Johannesa Brahmsa, Rapsodii na temat Paganiniego na fortepian i orkiestrę Sergiusza Rachmaninowa i Wariacji na temat Paganiniego na 2 fortepiany Witolda Lutosławskiego. Kaprys składa się z tematu, 11 wariacji i finału. Paganini zastosował tu szereg bardzo trudnych technik wykonawczych: podwójne oktawy, tercje, decymy, technikę akordową, pizzicato lewą ręką, wysokie pozycje, bardzo szybkie i wielokrotne zmiany smyczka.
Mistrz improwizacji
Wyczekiwanym momentem podczas koncertów Franciszka była improwizacja. Gdy po wykonaniu programu odwracał się w kierunku widowni, wiadomo już było, co się szykuje. Improwizował na najróżniejsze zadane mu przez słuchaczy tematy. W książce „W blasku sławy” autorstwa Gyorgy S. Gala przytoczona została zabawna anegdota dotycząca koncertowych popisów improwizacyjnych młodego pianisty, ujawniająca przy okazji zadziorność młodzieńca. Oto jak wspominał jeden z takich występów Liszta jego ojciec:
„ Bywa, że podobne przypływy buntu mają miejsce w salonie podczas koncertu. Zizi (tak ojciec nazywał syna – red.) gra, gra bardzo ładnie, choć ja, znający każdy jego oddech, każdy jego ruch, wiem, że gra tylko ,,połową serca”. Następnie zwraca się do publiczności, pytając, co ma grać. Słuchacze nie mogą się zdecydować, wreszcie ktoś powiada: ,,Beethovena!” W Paryżu wiedeński mistrz nie jest jeszcze zbyt znany, ale wszyscy wiedzą, że lubić jego muzykę jest niezwykle elegancko i w dobrym guście. Zizi przyjmuje życzenie do wiadomości, przez chwilę coś tam brzdąka, wreszcie uderza w klawiaturę. Improwizuje. Wiem na pewno, że nie jest to utwór Beethovena. Zizi puszcza wodze fantazji i jego muzyka staje się coraz dziksza, coraz bardziej burzliwa. Arystokratyczna publiczność nagradza młodego artystę huczną owacją. W drodze powrotnej robię Zizi wyrzuty:
– Dlaczego czynisz z ludzi głupców? Proszą cię o Beethovena, a ty grasz im jakąś improwizację. Zizi spogląda na mnie i nie jest to spojrzenie zadowolonego z siebie chłopca‑kawalarza, lecz zagniewanego młodzieńca:
– Chciałem im pokazać, że nie znają się na niczym. Że są w stanie przyjąć moją partacką improwizację za dzieło największego mistrza muzyki! Przystanął na ulicy i spojrzał mi w oczy: „Najchętniej rzuciłbym to wszystko!”.
dlakultury.pl
Polecenie 1
Wysłuchaj fragmentu Etiudy wg Paganiniego,La Campanella, będącej parafrazą 24 kaprysu a‑moll wspomnianego kompozytora. Zastanów się co może być kluczem jej sukcesu.
RQTRBBDFCAHVH
Franciszek Liszt, „Etiuda wg Paganiniego nr 3” („La Campanella”). Miniatura na fortepian solo. Utwór napisany jest w tempie allegretto. Kompozycja charakteryzuje się fakturą homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. La Campanella to utwór o lekkim, żywym, radosnym charakterze.
Franciszek Liszt, „Etiuda wg Paganiniego nr 3” („La Campanella”). Miniatura na fortepian solo. Utwór napisany jest w tempie allegretto. Kompozycja charakteryzuje się fakturą homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. La Campanella to utwór o lekkim, żywym, radosnym charakterze.
Franciszek Liszt, „Etiuda wg Paganiniego nr 3” („La Campanella”
Franciszek Liszt, „Etiuda wg Paganiniego nr 3” („La Campanella”
Źródło: AMFN, licencja: CC BY 3.0.
Franciszek Liszt, „Etiuda wg Paganiniego nr 3” („La Campanella”). Miniatura na fortepian solo. Utwór napisany jest w tempie allegretto. Kompozycja charakteryzuje się fakturą homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. La Campanella to utwór o lekkim, żywym, radosnym charakterze.
Inna wersja zadania
Zastanów się, co może być kluczem sukcesu Etiudy wg Paganiniego, La Campanella.
Etiuda Liszta jest przykładem błyskotliwej techniki, opartej na naśladowaniu brzmienia dzwoneczka. Liszt prowadzi melodię w środkowym rejestrze, a dla ilustracji dźwięku dzwonka stosuje trudne wykonawczo skoki interwałowe uporczywie powtarzając je w wysokich rejestrach. Brawurowe zakończenie etiudy wywołuje zwykle entuzjastyczne reakcje publiczności.
Polecenie 2
Wysłuchaj teraz dwóch fragmentów kompozycji Franciszka Liszta na fortepian solo: II Rapsodii węgierskiej cis‑moll oraz Sonaty fortepianowej h‑moll. Po zakończeniu odtwarzania wymień swoje spostrzeżenia z kolegą
RL1EHBFH9PFDO
Franciszek Liszt, „II Rapsodia węgierska cis‑moll”. Utwór na fortepian solo. Składa się z dwóch części - wolnej (Lento a capriccio, Andante mesto) i szybkiej (Vivace, Prestissimo). Rapsodia posiada fakturę homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. Jest utworem o ciężkim,, smutnym charakterze.
Franciszek Liszt, „II Rapsodia węgierska cis‑moll”. Utwór na fortepian solo. Składa się z dwóch części - wolnej (Lento a capriccio, Andante mesto) i szybkiej (Vivace, Prestissimo). Rapsodia posiada fakturę homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. Jest utworem o ciężkim,, smutnym charakterze.
Franciszek Liszt, „II Rapsodia węgierska cis‑moll”
Franciszek Liszt, „II Rapsodia węgierska cis‑moll”
Źródło: AMFN, licencja: CC BY 3.0.
Franciszek Liszt, „II Rapsodia węgierska cis‑moll”. Utwór na fortepian solo. Składa się z dwóch części - wolnej (Lento a capriccio, Andante mesto) i szybkiej (Vivace, Prestissimo). Rapsodia posiada fakturę homofoniczną - melodia tematu słyszalna jest na pierwszym planie. Jest utworem o ciężkim,, smutnym charakterze.
RQ8BXCQ6S5H9B
Franciszek Liszt, „Sonata fortepianowa h‑moll”. Trzyczęściowe dzieło cykliczne na fortepian. Tempo wzrasta wraz z przebiegiem utworu (od lento assai do presto) Posiada fakturę homofoniczną. Przyjmuje zróżnicowany charakter, w zależności od części, od majestatycznego, ciężkiego w pierwszej części, przez kontemplujący, spokojny w drugiej, aż do żwawego w trzeciej.
Franciszek Liszt, „Sonata fortepianowa h‑moll”. Trzyczęściowe dzieło cykliczne na fortepian. Tempo wzrasta wraz z przebiegiem utworu (od lento assai do presto) Posiada fakturę homofoniczną. Przyjmuje zróżnicowany charakter, w zależności od części, od majestatycznego, ciężkiego w pierwszej części, przez kontemplujący, spokojny w drugiej, aż do żwawego w trzeciej.
Franciszek Liszt, „Sonata fortepianowa h‑moll”. Trzyczęściowe dzieło cykliczne na fortepian. Tempo wzrasta wraz z przebiegiem utworu (od lento assai do presto) Posiada fakturę homofoniczną. Przyjmuje zróżnicowany charakter, w zależności od części, od majestatycznego, ciężkiego w pierwszej części, przez kontemplujący, spokojny w drugiej, aż do żwawego w trzeciej.
Inna wersja zadania
Omów, dlaczego Franciszka Liszta określano mianem cudownego dziecka.
Polecenie 3
Wysłuchaj fragment Symfonii Dantejskiej Franciszka Liszta. Jakie emocje w Tobie wzbudza?
R1VS3RM4NQB6K
Franciszek Liszt, „Symfonia Dantejska”. Utwór przeznaczony na orkiestrę. Posiada dwie części: Inferno (Lento), Purgatorio (Andante con moto). Dzieło posiada instrumentalną fakturę homofoniczną. Jest utworem o ciężkim, groźnym, majestatycznym charakterze.
Franciszek Liszt, „Symfonia Dantejska”. Utwór przeznaczony na orkiestrę. Posiada dwie części: Inferno (Lento), Purgatorio (Andante con moto). Dzieło posiada instrumentalną fakturę homofoniczną. Jest utworem o ciężkim, groźnym, majestatycznym charakterze.
Franciszek Liszt, „Symfonia Dantejska”. Utwór przeznaczony na orkiestrę. Posiada dwie części: Inferno (Lento), Purgatorio (Andante con moto). Dzieło posiada instrumentalną fakturę homofoniczną. Jest utworem o ciężkim, groźnym, majestatycznym charakterze.
Inna wersja zadania
Jak rozumiesz znaczenie pojęcia lisztomania?
Niccolò Paganini - krótka biografia
RO3ST67UOAHBG
Ilustracja interaktywna przedstawia: John Whittle, Niccolò Paganini, 1836, prywatna kolekcja. Ilustracja przedstawia mężczyznę w średnim wieku, z długimi kręconymi włosami. Ubrany jest w czarny płaszcz i białą koszulę. Wzrok ma zamyślony. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Występy Niccolò Paganiniego były wielkim wydarzeniem, podsycanym przez prasę. Wirtuoz przyciągał nie tylko swoją grą, ale także otaczającym go nimbem tajemniczości. Już sam jego wygląd wywoływał niesamowite wrażenie, które potęgowały liczne pomówienia i plotki o jego układach z diabłem. Ciekawość budziły prawdziwe i wymyślone szczegóły z jego życia, jak romans z siostrą Napoleona, przegrana majątku w kasynie czy pobyt w więzieniu za uwiedzenie nieletniej.
Ilustracja interaktywna przedstawia: John Whittle, Niccolò Paganini, 1836, prywatna kolekcja. Ilustracja przedstawia mężczyznę w średnim wieku, z długimi kręconymi włosami. Ubrany jest w czarny płaszcz i białą koszulę. Wzrok ma zamyślony. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Występy Niccolò Paganiniego były wielkim wydarzeniem, podsycanym przez prasę. Wirtuoz przyciągał nie tylko swoją grą, ale także otaczającym go nimbem tajemniczości. Już sam jego wygląd wywoływał niesamowite wrażenie, które potęgowały liczne pomówienia i plotki o jego układach z diabłem. Ciekawość budziły prawdziwe i wymyślone szczegóły z jego życia, jak romans z siostrą Napoleona, przegrana majątku w kasynie czy pobyt w więzieniu za uwiedzenie nieletniej.
John Whittle, Niccolò Paganini, 1836, prywatna kolekcja
Źródło: thefamouspeople.com, licencja: CC BY 3.0.
Niccolò Paganini, włoski skrzypek, altowiolista, gitarzysta i kompozytor, urodził się w 1782 r. w Genui, a zmarł w 1840 w Nicei. Jego ojciec, pośrednik handlowy, już od najmłodszych lat zmuszał go karami fizycznymi do kilku- lub kilkunastogodzinnego ćwiczenia gry na skrzypcach. Jako dziecko Paganini zadziwiał swoimi umiejętnościami podczas występów w kościołach i arystokratycznych dworach. Po osiągnięciu dorosłości zaczął koncertować po całym kraju, wzbudzając sensację i zyskując sławę (w 1813 r. miał miejsce jego słynny koncert w mediolańskiej La Scali). W 1819 r. Paganini wydał swoje najważniejsze dzieło – 24 kaprysy na skrzypce solo op. 1, stanowiące kompendium jego techniki gry. Zagraniczne podróże koncertowe rozpoczął dopiero w wieku 46 lat. W 1828 r. występował we Francji, Anglii, Niemczech i Austrii. W Wiedniu, gdzie zaprezentował się na blisko dwudziestu koncertach, miał wzbudzić taką sensację, że (zgodnie z prasowymi zapiskami) zdetronizował nawet żyrafę, którą pasza Egiptu świeżo przysłał w darze cesarskiemu dworowi. Rok później występował w Polsce, gdzie zmierzył się (po raz drugi) w pojedynku z wybitnym skrzypkiem Karolem Lipińskim (wirtuozów uznano za równych sobie). Ostatnie lata życia Paganini spędził w Nicei. Zmarł na gruźlicę w 1840 r.
Sprawdź, w dodanym punkcie na obrazie, jak wyglądały popisy koncertowe Paganiniego.
Niccolò Paganini - wirtuoz skrzypiec
R4B8F5XCJZ9K3
Prezentacja 3D obiektu przedstawiająca skrzypce. Z uwagi na duże możliwości kolorystyczne, artykulacyjne i dynamiczne, skrzypce należą do najpopularniejszych instrumentów solowych i stanowią najważniejszy składnik orkiestry symfonicznej, Do najciekawszych sposobów gry na skrzypcach należy: - pizzicato (gra bez użycia smyczka), - col legno (uderzanie drzewcem smyczka o struny), - sul ponticello (gra tuż przy mostku, w celu wywołania bardziej szorstkiego, ostrego brzmienia), - sul tasto (pocieranie struny smyczkiem nad gryfem lub w jego pobliżu, powodujące uzyskanie bardziej miękkiego brzmienia) oraz flażolet (naciśnięcie struny w odpowiednim miejscu w celu uzyskania dźwięku o specyficznej, delikatnej barwie). Przyjrzyjmy się bliżej instrumentowi, na którym po mistrzowsku grał Niccolò Paganini – skrzypcom. Skrzypce to najmniejszy instrument strunowy smyczkowy. Składa się on z główki (w kształcie ślimaka, z wbitymi czterema kołkami), szyjki (z bezprogowym gryfem, na którym rozpięte są cztery nylonowe lub metalowe struny) oraz pudła rezonansowego (z dwoma otworami w kształcie litery f). Instrument posiada cztery struny, strojone kwintami na dźwięki g, d1, a1, e2. Jego skala obejmuje ponad cztery oktawy (od g do c5). Utwory na skrzypce zapisywane są w kluczu wiolinowym. Niezbędny do gry na skrzypcach jest wykonany z drewnianego pręta i końskiego włosia smyczek. Siła napięcia włosia decyduje o nacisku, wywieranym na strunę, a w efekcie – ostrości dźwięku. W celu zwiększenia tarcia o strunę i ograniczenia poślizgu smyczka, smaruje się go specjalną żywicą, zwaną kalafonią. Na skrzypcach gra się w pozycji stojącej – należy oprzeć je na lewym ramieniu, lewą ręką trzymać szyjkę instrumentu, a brodę położyć na specjalnym podbródku. Palcami lewej ręki naciska się struny w odpowiednich miejscach, dla uzyskania pożądanego dźwięku, zaś prawa ręka prowadzi smyczek. Skrzypce, choć powstały w XVI w., obecną postać przyjęły dopiero w kolejnym stuleciu. Budową i naprawą skrzypiec zajmują się lutnicy. Do najsłynniejszych rodów lutniczych zaliczyć można działających od XVI do XVIII w. Amatich i Guarnerich. Najwybitniejszym lutnikiem w dziejach muzyki był żyjący w XVII i XVIII w. Antonio Stradivari. Podczas prezentacji aktywnych punktów umieszczonych w prezentacji widoczne są trzy ilustracja. Pierwsza przedstawia skrzypce leżące na rozłożonych nutach. Druga ilustracja przedstawia stojące skrzypce a trzecia dziewczynkę z długimi jasnymi włosami, grającą na skrzypcach.
Prezentacja 3D obiektu przedstawiająca skrzypce. Z uwagi na duże możliwości kolorystyczne, artykulacyjne i dynamiczne, skrzypce należą do najpopularniejszych instrumentów solowych i stanowią najważniejszy składnik orkiestry symfonicznej, Do najciekawszych sposobów gry na skrzypcach należy: - pizzicato (gra bez użycia smyczka), - col legno (uderzanie drzewcem smyczka o struny), - sul ponticello (gra tuż przy mostku, w celu wywołania bardziej szorstkiego, ostrego brzmienia), - sul tasto (pocieranie struny smyczkiem nad gryfem lub w jego pobliżu, powodujące uzyskanie bardziej miękkiego brzmienia) oraz flażolet (naciśnięcie struny w odpowiednim miejscu w celu uzyskania dźwięku o specyficznej, delikatnej barwie). Przyjrzyjmy się bliżej instrumentowi, na którym po mistrzowsku grał Niccolò Paganini – skrzypcom. Skrzypce to najmniejszy instrument strunowy smyczkowy. Składa się on z główki (w kształcie ślimaka, z wbitymi czterema kołkami), szyjki (z bezprogowym gryfem, na którym rozpięte są cztery nylonowe lub metalowe struny) oraz pudła rezonansowego (z dwoma otworami w kształcie litery f). Instrument posiada cztery struny, strojone kwintami na dźwięki g, d1, a1, e2. Jego skala obejmuje ponad cztery oktawy (od g do c5). Utwory na skrzypce zapisywane są w kluczu wiolinowym. Niezbędny do gry na skrzypcach jest wykonany z drewnianego pręta i końskiego włosia smyczek. Siła napięcia włosia decyduje o nacisku, wywieranym na strunę, a w efekcie – ostrości dźwięku. W celu zwiększenia tarcia o strunę i ograniczenia poślizgu smyczka, smaruje się go specjalną żywicą, zwaną kalafonią. Na skrzypcach gra się w pozycji stojącej – należy oprzeć je na lewym ramieniu, lewą ręką trzymać szyjkę instrumentu, a brodę położyć na specjalnym podbródku. Palcami lewej ręki naciska się struny w odpowiednich miejscach, dla uzyskania pożądanego dźwięku, zaś prawa ręka prowadzi smyczek. Skrzypce, choć powstały w XVI w., obecną postać przyjęły dopiero w kolejnym stuleciu. Budową i naprawą skrzypiec zajmują się lutnicy. Do najsłynniejszych rodów lutniczych zaliczyć można działających od XVI do XVIII w. Amatich i Guarnerich. Najwybitniejszym lutnikiem w dziejach muzyki był żyjący w XVII i XVIII w. Antonio Stradivari. Podczas prezentacji aktywnych punktów umieszczonych w prezentacji widoczne są trzy ilustracja. Pierwsza przedstawia skrzypce leżące na rozłożonych nutach. Druga ilustracja przedstawia stojące skrzypce a trzecia dziewczynkę z długimi jasnymi włosami, grającą na skrzypcach.
Źródło: online skills.
Wrażeniu, jakie wywoływały jego występy, sprzyjały także zmiany konstrukcyjne, których dokonał w swym instrumencie, jak powiększenie strunnika, spłaszczenie podstawka, używanie cieńszych strun i mocniejszego naciągu smyczka. Według współczesnej wiedzy medycznej, niezwykła ruchliwość palców Paganiniego mogła być konsekwencją zespołu Marfana. Jak twierdzili współcześni skrzypkowi, jego mięśnie i ścięgna były sprężyste i elastyczne, a stawy nienaturalnie rozluźnione.
O szczególnej technice gry przeczytaj klikając w punkt na poniższej fotografii.
R1LHV73G4VXCL
Ilustracja przedstawia: Dłoń Niccolò Paganiniego. Fotografia jest czarno biała. Przedstawia dłoń starszego mężczyzny. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Niccolò Paganini zrewolucjonizował technikę gry na skrzypcach. W niespotykany wcześniej sposób wykorzystał możliwości lewej ręki, łączył pizzicato z grą smyczkiem, wprowadził sztuczne flażolety i grę col legno. Stosował nieznane dotąd, różnorodne sposoby smyczkowania; w mistrzowski sposób wykonywał rozmaite tryle, pasaże i pochody gamowe.
Ilustracja przedstawia: Dłoń Niccolò Paganiniego. Fotografia jest czarno biała. Przedstawia dłoń starszego mężczyzny. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Niccolò Paganini zrewolucjonizował technikę gry na skrzypcach. W niespotykany wcześniej sposób wykorzystał możliwości lewej ręki, łączył pizzicato z grą smyczkiem, wprowadził sztuczne flażolety i grę col legno. Stosował nieznane dotąd, różnorodne sposoby smyczkowania; w mistrzowski sposób wykonywał rozmaite tryle, pasaże i pochody gamowe.
Dłoń Niccolò Paganiniego, imagenes.arteentodo.com, CC BY 3.0.
Dwudziesty czwarty kaprys a‑moll Niccolò Paganiniego utrzymany jest w formie wariacji. Po zaprezentowaniu zdecydowanego, wyrazistego tematu następują jego przeobrażenia – jedenaście wariacji – oraz finał. Utwór wyzyskuje rozmaite środki z zakresu techniki gry skrzypcowej – pizzicato lewej ręki, dwudźwięki, łamanie smyczka, prowadzenie melodii w równoległych oktawach i decymach itp. Za chwilę wysłuchamy tematu i pierwszych siedmiu wariacji z 24 kaprysu na skrzypce solo a‑moll op. 1 Niccolò Paganiniego. Podczas słuchania zwróć uwagę na poniższy zapis nutowy i rozwiązania, jakie zastosował kompozytor w celu przeobrażenia tematu. Dokonaj analizy pod względem techniki wykonania oraz zastosowanej artykulacji.
R1NJAJSBFFT58
Ilustracja przedstawia zapis nutowy na pięciolinii przedstawiający partyturę „Kaprys a‑moll” Niccolò Paganiniego.
Źródło: semplicewebsites.com, licencja: CC BY 3.0.
R1Z6J4DD3VPFJ
Utwór muzyczny: Niccolò Paganini, „24 kaprys na skrzypce solo a‑moll” op. 1 (temat i wariacje I‑VII). Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Utwór muzyczny: Niccolò Paganini, „24 kaprys na skrzypce solo a‑moll” op. 1 (temat i wariacje I‑VII). Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Niccolò Paganini, „24 kaprys na skrzypce solo a‑moll” op. 1 (temat i wariacje I‑VII)
Niccolò Paganini, „24 kaprys na skrzypce solo a‑moll” op. 1 (temat i wariacje I‑VII)
Źródło: AMFN, licencja: CC BY 3.0.
Utwór muzyczny: Niccolò Paganini, „24 kaprys na skrzypce solo a‑moll” op. 1 (temat i wariacje I‑VII). Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
Znajdź w poniższym obrazie punkt i odkryj, z jakimi twórcami w historii muzyki są powiązane utwory Paganiniego.
R84J5BCHZL9TG
Ilustracja interaktywna przedstawia: Niccolò Paganini na karykaturze z 1830. Czarno biała ilustracja przedstawia Mężczyznę grającego na skrzypcach. Mężczyzna ubrany jest we frak i koszulę. Za nim widać cień symbolizujący diabła. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Najsłynniejsze dzieło Niccolò Paganiniego to 24 kaprysy na skrzypce solo op. 1. Stanowią one przykład etiud koncertowych. Każdy z Kaprysów prezentuje oddzielny problem wykonawczy, wszystkie razem składają się na kompendium techniki gry znanego wirtuoza. Poszczególne utwory dedykowane są wybitnym muzykom, np. pierwszy – Henri Vieuxtemps, szósty – Karolowi Lipińskiemu, siódmy – Franzowi Lisztowi. Ostatni, najbardziej znany współcześnie, Paganini zadedykował sobie (Niccolò Paganini, żałośnie pochowanemu). Cykl Kaprysów natchnął wielu słynnych kompozytorów, jak Roberta Schumanna, Franza Liszta czy Karola Szymanowskiego. Temat ostatniego z nich opracował między innymi Fryderyk Chopin, Johannes Brahms, Siergiej Rachmaninow i Witold Lutosławski.
Ilustracja interaktywna przedstawia: Niccolò Paganini na karykaturze z 1830. Czarno biała ilustracja przedstawia Mężczyznę grającego na skrzypcach. Mężczyzna ubrany jest we frak i koszulę. Za nim widać cień symbolizujący diabła. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Najsłynniejsze dzieło Niccolò Paganiniego to 24 kaprysy na skrzypce solo op. 1. Stanowią one przykład etiud koncertowych. Każdy z Kaprysów prezentuje oddzielny problem wykonawczy, wszystkie razem składają się na kompendium techniki gry znanego wirtuoza. Poszczególne utwory dedykowane są wybitnym muzykom, np. pierwszy – Henri Vieuxtemps, szósty – Karolowi Lipińskiemu, siódmy – Franzowi Lisztowi. Ostatni, najbardziej znany współcześnie, Paganini zadedykował sobie (Niccolò Paganini, żałośnie pochowanemu). Cykl Kaprysów natchnął wielu słynnych kompozytorów, jak Roberta Schumanna, Franza Liszta czy Karola Szymanowskiego. Temat ostatniego z nich opracował między innymi Fryderyk Chopin, Johannes Brahms, Siergiej Rachmaninow i Witold Lutosławski.
Niccolò Paganini na karykaturze z 1830 r.
Źródło: taringa.net, licencja: CC BY 3.0.
Twórczość Niccolò Paganiniego - koncerty
R7G45NJQL9VBP
Ilustracja interaktywna przedstawia: Niccolò Paganini. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Spośród sześciu koncertów na skrzypce i orkiestrę Niccolò Paganiniego najbardziej znany jest I koncert skrzypcowy D‑dur op. 6 i II koncert skrzypcowy h‑moll op. 7. Oba wykazują podobną, trzyczłonową budowę z częścią pierwszą Allegro, środkową Adagio i finałowym Rondem. Koncert D‑dur wykazuje silny wpływ stylu bel canto, będący prawdopodobnie wynikiem kontaktów Paganiniego z kompozytorem Gioachino Rossinim. Koncert h‑moll, z uwagi na charakter części finałowej (Rondo alla campanella) zwany jest nieraz La Campanella – Dzwoneczek. Do słynnego finału kompozycji odniósł się Franz Liszt w trzeciej ze swoich 12 Etiud transcendentalnych na fortepian, a także Johann Strauss w Walcu á la Paganini.
Ilustracja interaktywna przedstawia: Niccolò Paganini. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Spośród sześciu koncertów na skrzypce i orkiestrę Niccolò Paganiniego najbardziej znany jest I koncert skrzypcowy D‑dur op. 6 i II koncert skrzypcowy h‑moll op. 7. Oba wykazują podobną, trzyczłonową budowę z częścią pierwszą Allegro, środkową Adagio i finałowym Rondem. Koncert D‑dur wykazuje silny wpływ stylu bel canto, będący prawdopodobnie wynikiem kontaktów Paganiniego z kompozytorem Gioachino Rossinim. Koncert h‑moll, z uwagi na charakter części finałowej (Rondo alla campanella) zwany jest nieraz La Campanella – Dzwoneczek. Do słynnego finału kompozycji odniósł się Franz Liszt w trzeciej ze swoich 12 Etiud transcendentalnych na fortepian, a także Johann Strauss w Walcu á la Paganini.
Niccolò Paganini
Źródło: markozorec.files.wordpress.com, licencja: CC BY 3.0.
Za chwilę wysłuchamy fragmentu ostatniej części II koncertu skrzypcowegoh‑moll op. 7Niccolò Paganiniego. Po zakończeniu dokonaj porównania z kaprysem a‑moll nr 24.
R1E1GS9RLK95C
Utwór: II koncert skrzypcowy h‑moll op. 7, cz. III, autorstwa Niccolò Paganiniego. Wykonawca: Salvatore Accardo. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem. Trwa 2 min. 53 sek.
Utwór: II koncert skrzypcowy h‑moll op. 7, cz. III, autorstwa Niccolò Paganiniego. Wykonawca: Salvatore Accardo. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem. Trwa 2 min. 53 sek.
Niccolò Paganini, „II koncert skrzypcowy h‑moll” op. 7, cz. III
Niccolò Paganini, „II koncert skrzypcowy h‑moll” op. 7, cz. III
Źródło: online skills, licencja: CC BY 3.0.
Utwór: II koncert skrzypcowy h‑moll op. 7, cz. III, autorstwa Niccolò Paganiniego. Wykonawca: Salvatore Accardo. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem. Trwa 2 min. 53 sek.
Podsumowanie
Zebranie najważniejszych treści
bg‑yellow
Bibliografia
D. Gwizdalanka, Historia muzyki 2. Podręcznik dla szkół muzycznych, PWM Edition, Kraków 2006.
J. Chomiński, Krystyna Wilkowska‑Chomińska, Historia muzyki cz. II, PWM, Kraków 1990.
Polecane tematy na zpe.gov.pl to: Opera narodowa - Inne materiały:
Recital
Recital
występ solisty wypełniający cały program koncertu.
