Tytuł: Zasady dla nastolatków

Opracowanie scenariusza: Katarzyna Maciejak

Temat zajęć:

Zasady wychowania dawniej i dziś.

Grupa docelowa

Uczniowie klasy VI szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:

12) określa tematykę oraz problematykę utworu;

14) nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim czytany tekst;

17) przedstawia własne rozumienie utworu i je uzasadnia;

18) wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze;

19) wyraża własny sąd o postaciach i zdarzeniach;

2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

1) identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, publicystyczny lub reklamowy;

3) określa temat i główną myśl tekstu;

6) odróżnia informacje o faktach od opinii.

II. Kształcenie językowe.

2. Zróżnicowanie języka. Uczeń:

2) posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą polszczyzny;

3) używa stylu stosownego do sytuacji komunikacyjnej;

4) rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi; rozpoznaje wyrazy wieloznaczne, rozumie ich znaczenie w tekście oraz świadomie wykorzystuje do tworzenia własnych wypowiedzi; rozumie ich znaczenie oraz poprawnie stosuje w wypowiedziach;

6) rozpoznaje słownictwo neutralne i wartościujące, rozumie ich funkcje w tekście;

7) dostosowuje sposób wyrażania się do zamierzonego celu wypowiedzi;

8) rozróżnia synonimy, antonimy, rozumie ich funkcje w tekście i stosuje we własnych wypowiedziach;

3. Komunikacja językowa i kultura języka. Uczeń:

1) identyfikuje tekst jako komunikat; rozróżnia typy komunikatu: informacyjny, literacki, reklamowy, ikoniczny;

2) identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi;

3) określa sytuację komunikacyjną i rozumie jej wpływ na kształt wypowiedzi.

III. Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń:

1) uczestniczy rozmowie na zadany temat, wydziela jej części, sygnały konstrukcyjne wzmacniające więź między uczestnikami dialogu, tłumaczące sens;

3) tworzy logiczną, semantycznie pełną i uporządkowaną wypowiedź, stosując odpowiednią do danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny; rozumie rolę akapitów w tworzeniu całości myślowej wypowiedzi;

4) dokonuje selekcji informacji;

6) rozróżnia i wskazuje środki perswazji, rozumie ich funkcję.

2. Mówienie i pisanie. Uczeń:

4) redaguje notatki;

5) opowiada o przeczytanym tekście;

6) rozróżnia współczesne formy komunikatów (np. e‑mail, SMS) i odpowiednio się nimi posługuje, zachowując zasady etykiety językowej;

IV. Samokształcenie. Uczeń:

1) doskonali ciche i głośne czytanie;

2) doskonali różne formy zapisywania pozyskanych informacji;

3) korzysta z informacji zawartych w różnych źródłach, gromadzi wiadomości, selekcjonuje informacje;

5) korzysta ze słowników ogólnych języka polskiego, także specjalnych, oraz słownika terminów literackich;

7) rozwija umiejętność krytycznej oceny pozyskanych informacji;

9) rozwija umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie rozmawiają o zasadach zachowania dawniej i dziś oraz tworzą własny kodeks zachowania w miejscach publicznych.

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• umiejętność uczenia się;

• kompetencje społeczne i obywatelskie.

Cele operacyjne

Uczeń:

• omawia współczesne zasady dobrego wychowania i porównuje je do obowiązujących dawniej;

• ocenia niewłaściwe zachowania;

• używa słownictwa związanego z etykietą;

• rozmawia o zasadach zachowania w miejscach publicznych – tworzy swój kodeks.

Metody i techniki nauczania

• podająca: pogadanka;

• praktyczne: elementy dramy, ćwiczenia przedmiotowe;

• programowane: z użyciem komputera, z użyciem e‑podręcznika;

• aktywizujące: elementy dramy.

Formy pracy

• aktywność indywidualna jednolita;

• aktywność w parach;

• aktywność w grupach;

• aktywność zbiorowa.

Przebieg zajęć

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć: uczniowie porozmawiają o współczesnych zasadach dobrego wychowania i dowiedzą się, jak wyglądały one dawniej.

2. Nauczyciel pyta uczniów, czy wiedzą, co to jest savoir‑vivre, następnie wyjaśnia, że to obowiązujący kulturalnych ludzi kodeks zachowań w określonych miejscach, sytuacjach. Rozpoczyna rozmowę o tym, kiedy przydaje się znajomość zasad zachowania (czy jest ona potrzebna w dzisiejszych czasach) i gdzie można szukać odpowiednich porad.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie wypisują w zeszycie kilka zasad wychowania, których przestrzegają w domu, następnie dyskutują o nich w parach, a później na forum klasy.

2. Nauczyciel pyta uczniów, czy znają jakieś zasady zachowania obowiązujące w dawnych czasach – np. jak zachowywały się dzieci wobec rodziców lub innych dorosłych. Prosi, by uczestnicy zajęć przygotowali w parach krótkie scenki ilustrujące wybraną zasadę savoir‑vivre'u z dawnych czasów. Prezentacja kilku scenek.

3. Lektura fragmentu książki „Savoir‑vivre dla nastolatków” Jana Kamyczka. Krótka dyskusja po lekturze. Uczniowie zwracają uwagę na sytuacje, jakie opisał autor. Nauczyciel podkreśla, że rady Kamyczka pochodzą z 1974 roku i pyta, co się zmieniło od tamtego czasu i które zasady powinny być przestrzegane nadal, niezależnie od zmiany obyczajów (np. dbanie o porządek, prawo do prywatności, samodzielność, pielęgnowanie tradycji?).

4. Zadania sprawdzające zrozumienie tekstu. Uczniowie wykonują ćwiczenia 3 i 4 w abstrakcie.

5. Nauczyciel przytacza uniwersalną zasadę Jana Kamyczka dotyczącą dobrego wychowania (można ją streścić słowami: nawet jeśli nie znasz zasad dobrego wychowania, wystarczy, że będziesz postępował życzliwie) i pyta uczniów, jak rozumieją tę myśl. Jeśli jest ona niezrozumiała, tłumaczy ją i prosi o ponowne przygotowanie scenek ilustrujących tezę, iż w przypadku nieznajomości zasad savoir‑vivre'u wystarczy być życzliwym (ćw. 5).

6. Wzbogacenie słownictwa. Uczniowie wykonują ćwiczenie interaktywne nr 6.

7. Nauczyciel przypomina, że ustalony, obowiązujący, sposób zachowania to etykieta. Uczniowie zastanawiają się, jakie zachowania rówieśników w miejscach publicznych przeszkadzają im najbardziej. Uczniowie analizują, które z podanych zachowań wydają im się niestosowne (ćw. 7), a następnie wspólnie tworzą kodeks zachowania w środkach masowej komunikacji, kinie, centrach handlowych.

Faza podsumowująca

Nauczyciel zadaje uczniom pytania skłaniające do podsumowania, np.

• Po co nam savoir‑vivre?

• Gdzie jeszcze, oprócz sfery publicznej, obowiązują zasady dobrego wychowania?

Praca domowa

Narysuj komiks, w którym przedstawisz wybraną zasadę dobrego wychowania.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Rules for teenagers

Savoir‑vivre (read: sawuar wiwr – from French: ability to live), the principles of good manners, the code of the cultural people that tells how to behave in particular places and situations. Do you know any situations when the knowledge of principles of good manners is useful? Where can you find relevant advice? Is the knowledge of etiquette necessary nowadays? What is your opinion?

Do you know any principles of good manners that were valid in the past? How did children behave towards their parents?

Jan Kamyczek’s advice is from 1974. What has changed since then? Should any of those rules be still followed, regardless of the change of customs? Discuss.