Przestrzeń
Wprowadzenie
Rzeczywistość otaczająca człowieka pełna jest różnych obiektów, które znajdują się względem siebie w pewnych relacjach przestrzennych. Ludzkie oko pozwala na określenie odniesień pomiędzy nimi, tworząc jako iluzję trzeciego wymiaru. Jedne znajdują się dalej, inne bliżej, jedne są bardziej, inne mniej wyraźne. Zagadnienie przestrzeni nurtowało od wieków także malarzy. Sposobem na jej odtworzenie jest m.in. perspektywa, modelunek światłocieniowy oraz gra światło i cienia, zarówno w malarstwie, rzeźbie czy architekturze. W materiale znajdują się wybrane zagadnienia z zakresu zagadnienia przestrzeni w sztukach plastycznych.
określać sposób iluzji przestrzeni w dziełach malarskich;
nazywać sposoby oddania przestrzeni za pomocą perspektywy;
rozpoznawać rodzaje perspektywy w dziełach malarskich;
określać role przestrzeni w dziełach awangardowych.
Rodzaje perspektywy
Próby oddania przestrzeni na płaskiej powierzchni od wieków towarzyszyły artystom. Służyły one odtworzeniu realnego świata, jak największemu zbliżeniu do tego, co widzi ludzkie oko. Jednym z najlepszych sposobów stworzenia iluzji przestrzeni na płaszczyźnie jest perspektywaperspektywa.
Perspektywa rzędowa (pasowa)

Elementy bardziej oddalone umieszczane były wyżej od znajdujących się bliżej.
W obrazie Gordona Cheunga [czytaj: gordona czenga] poszczególne partie pejzażu ułożone są w rzędach. Pasy każdego z fragmentów są wyraźnie rozdzielone.
Perspektywa topograficzna

Przedstawienie widoku z lotu ptaka przy jednoczesnym zaznaczeniu w nim obiektów widzianych z boku. W swojej strukturze przypomina mapę.
W widoku z góry Nowosielski namalował lotnisko i samolot znajdujący się na środku. Pozostałe samoloty ujęte są z boku, autobus i postacie - z przodu (frontalnie).
Perspektywa kulisowa

Elementy znajdujące się na pierwszym planie przysłaniają to, co znajduje się za nimi.
Na pierwszym planie znajduje się stolik z tulipanami w wazonie, leżąca na łóżku kobieta oraz znajdujący się przy łóżku dywanik. Plan ten przysłania znajdującego się za nimi mężczyznę, siedzącego przy stoliku i malującego obraz.
Perspektywa hierarchiczna (intencjonalna)

Osoba o wyższej randze przedstawiana była w większej skali niż inne osoby i otoczenie.
W obrazie Warrena Criswella [czytaj: łorena krisłela], Jan jako święty jest wyeksponowany za pomocą powiększonych rozmiarów postaci.
Perspektywa powietrzna

Zmniejszenie intensywności barw i kontrastu pomiędzy nimi w miarę oddalania od widza.
W obrazie Magritte’a [czytaj: magrite] pejzaż morski w tle zlewa się z niebem – została zatarta granica pomiędzy nimi.
Perspektywa malarska (barwna)

Wykorzystuje właściwości barw i ich odbioru; kolory wydają się być bliżej lub dalej od obserwatora, mimo że w rzeczywistości znajdują się w tej samej odległości. W świetle słonecznym ciepłe barwy tworzą złudzenie bliższych, a zimne dalszych.
W obrazie Tadeusza Brzozowskiego pierwszy plan zdominowany jest przez ciepłe barwy, a zimne błękity oraz neutralna czerń stanowiące tło sprawiają wrażenie dalszych.
Perspektywa linearna (zbieżna)

Umożliwia przedstawienie trójwymiarowej przestrzeni na dwuwymiarowej powierzchni w celu osiągnięcia głębi.
Salvador Dali [czytaj: salwador dali] oparł się na dziele Leonarda da Vinci [czytaj: leonarda da winczi]. Wykorzystał perspektywę linearną zbieżną, która buduje głębię obrazu, a jej linie zbiegają się w środku kompozycji, akcentując centralną postać.
Na ukształtowanie przestrzeni w dziele malarskim, rysunku czy grafice z zastosowaniem perspektywy zbieżnej ma wpływ sposób usytuowania punktu widzenia artysty. W zależności od ustawienia wzroku w odniesieniu do linii horyzontu można określić perspektywyperspektywy:
żabiążabią,
centralnącentralną,
z lotu ptakaz lotu ptaka.
Zapoznaj się z przykładami ilustrującymi zastosowanie różnych punktów widzenia w pracach plastycznych.
Perspektywa centralna


Punkt widzenia usytuowany jest pośrodku obrazu. Na podstawie elementów konstrukcyjnych architektury można wytyczyć linie perspektywy, które zbiegają się w samym środku i świadczą o zastosowaniu perspektywy centralnejperspektywy centralnej.
Perspektywa żabia


Punkt widzenia znajduje się poniżej środka, w miejscu, w którym zbiegają się wszystkie linie wykreślone geometrycznych kształtów projektu budowli. Świadczy to o zastosowaniu w rysunku perspektywy żabiejperspektywy żabiej.
Perspektywa z lotu ptaka


Linie we wnętrzu obrazu Kiefera [czytaj kifera] wykonanego węglem i olejem na płótnie można wytyczyć na podstawie łączeń desek podłogi i drewnianych elementów konstrukcyjnych, które zbiegają się powyżej środka, sugerując zastosowanie perspektywy z lotu ptakaperspektywy z lotu ptaka.


Linie wytyczone na podstawie elementów natury w akwatincie Jerzego Jędysiaka zbiegają się powyżej linii horyzontu (linia przerywana), a punkt zbieżny znajduje się poza grafiką, powyżej górnej jej krawędzi. Jest to przykład zastosowania perspektywy z lotu ptaka.perspektywy z lotu ptaka.
Perspektywa a malarstwo współczesne
Przestrzeń stała się ważnym aspektem prac artystów tworzących zjawiska iluzjonistyczne, sprawiające złudzenie przestrzeni za pomocą kolorystycznych i kompozycyjnych układów, powodujących wrażenie głębi i ruchu. W taki sposób swoje dzieła tworzyli przedstawiciele ruchu op‑art. Pionierem i głównym przedstawicielem kierunku jest Viktor Vasarely [czytaj: wiktor wasareli]. W swoich pracach wykorzystywał skomplikowane układy barwne i wzory, tworzące trójwymiarowe efekty iluzjonistyczne, w których powierzchnia wibruje, oddala się i przybliża.

Iluzja przestrzeni polegająca na jej oddalaniu i przybliżaniu za sprawą wykorzystania perspektywy barwnej i powietrznej pojawia się także w abstrakcyjnej twórczości Wojciecha Fangora.
O charakterystyce twórczości Wojciecha Fangora mówi Ewa Gorządek.
Aby zapoznać się z treścią cytatu, kliknij w pogrubiony tekst.

Przestrzeń w rzeźbie
Rzeźba współczesna jako obiekt przestrzenny to nie tylko fizyczny kształt czy forma, ale również interakcja z otaczającą przestrzenią, odbiorcą oraz kontekstem społeczno‑kulturowym. Artysta wykorzystuje przestrzeń jako integralną część dzieła, tworząc dialog między obiektem a jego otoczeniem. Rzeźba staje się więc dynamicznym elementem w przestrzeni.
Imponującym dziełem o monumentalnych rozmiarach jest instalacja „Skręcona elipsa IV” Richarda Serry [czytaj: riczarda serry]. Instalacja składa się z gigantycznych stalowych płyt, które zostały skręcone w elipsę, dzięki czemu zyskały dynamiczny kształt. Instalacja Serry [czytaj: serry] jest zwykle prezentowana w przestrzeni otwartej, co pozwala na interakcję z otoczeniem. Pozbawiona została roli symbolicznej, uwolniona od tradycyjnego postumentu i wprowadzona w realną przestrzeń. Dzieło angażuje widza, który może przechodzić wokół struktury, wejść do jej wnętrza, obserwując ją z różnych perspektyw i patrząc z wnętrza na niebo. Dzieło skłania do refleksji i kontemplacji.

Monumentalną rzeźbą znajdującą się w Millennium Park w Chicago [czytaj: szikago] jest Cloud Gate [czytaj: klałd gejt] Anisha Kapoora [czytaj: anisza kapura]. Nazwa nawiązuje do funkcji bramy, która wypełnia przestrzeń pomiędzy niebem a odbiorcą. Dzieło składa się z gigantycznej, polerowanej stali przypominającej kształtem fasolę. W dolnej części rzeźby znajduje się wgłębienie, którego lustrzana powierzchnia zapewnia wielokrotne odbicia znajdujących się pod nią ludzi czy innych elementów, natomiast aż trzy czwarte zewnętrznej powierzchni odbija niebo. Ten efekt sprawia, że dzieło staje się integralną częścią miejskiej przestrzeni, zapraszając widzów do interakcji.

Przestrzeń w architekturze
Przestrzeń architektoniczna pełni funkcję nie tylko użytkową, ale staje się również nośnikiem idei, wartości kulturowych i estetycznych. Architektura powstaje w interakcji z otoczeniem, społecznością i użytkownikami. Nowoczesne podejście do projektowania zakłada tworzenie przestrzeni, które są użyteczne, jak innowacyjne. Architekci starają się tworzyć budynki, które harmonijnie współistnieją z otoczeniem i jego zabudową, zachowując jednocześnie indywidualność i wyrazistość formy.
Atrakcyjnym miejscem zarówno dla turystów, jak i mieszkańców jest Metropol Parasol, zaprojektowany przez niemieckiego architekta Jürgena Mayera [czytaj: jurgena majera] we współpracy z firmą Arup. Obiekt składa się z sześciu dużych parasoli klejonych z powłoką poliuretanową. Parasole ocieniają plac, zapewniając jednocześnie ochronę pozostałości archeologicznych. Pod ich baldachimami znajduje się wielopoziomowy kompleks obejmujący targowisko, galerię handlową, przestrzenie kulturalne oraz punkty gastronomiczne. Obiekt stanowi przestrzeń życia społecznego Sewilli. Jest połączeniem nowoczesnego designu [czytaj: dizajnu], funkcjonalności.


Taipei 101 to drapacz chmur w Tajpej na Tajwanie. Monumentalny, postmodernistyczny budynek usytuowany w miejskiej przestrzeni powstał zgodnie z estetyką miejsca, w którym się znajduje. Konstrukcja schodkowa jest hołdem dla tradycyjnej pagody. Woda zebrana w szczytach ośmiu sekcji, z których osiem w chińskiej kulturze jest szczęśliwą liczbą, jest ponownie wykorzystywana w całym budynku. Wybrano zielone szkło, aby uzyskać bardziej naturalny wygląd przypominający bambus. Już te dwa aspekty sprawiają, że wyróżnia się on wśród drapaczy chmur z niebieskawego metalu i szkła na całym świecie. Na uwagę zasługuje też oświetlenie, które zmienia kolor w zależności od dnia tygodnia.

Przestrzeń w projektowaniu wnętrz
Projektowanie wnętrz to proces, który obejmuje planowanie i aranżację przestrzeni mieszkalnych, komercyjnych lub publicznych. Projektowanie odnosi się do fizycznych granic danego pomieszczenia lub otoczenia. Dla projektanta istotne jest znalezienie sposobów na optymalne zagospodarowanie istniejącej przestrzeni. W projektowaniu wnętrz różnicuje się również przestrzeń pozytywną od negatywnej. Przestrzeń pozytywna obejmuje obszar zawierający meble, elementy dekoracyjne oraz inne elementy funkcjonalne. Natomiast przestrzeń negatywna to puste miejsce, które pozostaje niezagospodarowane. Istniejące równowagi między tymi dwoma rodzajami przestrzeni są istotne dla harmonii i równowagi w pomieszczeniu. Przestrzeń musi być przede wszystkim funkcjonalna i zaprojektowana tak, aby spełniać potrzeby użytkowników. Projektant musi dbać o optymalne wykorzystanie miejsca, ergonomiczne rozwiązania. Ważną rolę w zagospodarowaniu przestrzeni pełnią: wysokość mebli, optymalne rozmieszczenie sprzętu, dobrze doświetlone i wentylowane pomieszczenia oraz łatwy dostęp do różnych elementów wnętrza. Zaprojektowana przestrzeń musi być także atrakcyjna wizualnie. Ważnym elementem projektowania wnętrz jest uwzględnienie wielkości i proporcji pomieszczeń.




Przestrzeń w scenografii
Scenografia to sztuka projektowania przestrzeni scenicznej dla teatru, filmu, telewizji, koncertów i innych wydarzeń artystycznych. Przestrzeń scenograficzna musi być zgodna z kontekstem przedstawienia, odzwierciedlającym czas, miejsce i atmosferę akcji. Elementy scenograficzne, takie jak dekoracje i rekwizyty, kolorystyka, mogą mieć znaczenie symboliczne lub pełnić funkcję metaforyczną, zgodnie z narracją przedstawienia. Zadaniem projektanta przestrzeni scenograficznej jest właściwe rozmieszczenie elementów scenograficznych w przestrzeni scenicznej. Odpowiedni dobór kolorów, świateł, rekwizytów wpływa na właściwe odczytanie dzieła. Przestrzeń scenograficzna musi być zaprojektowana tak, aby sprzyjać również interakcji między występującymi – aktorami, śpiewakami czy zespołem koncertowym a publicznością. Projektanci muszą więc wziąć pod uwagę potrzeby aktorów i oczekiwania reżysera.



Animacja obrazująca pojęcie przestrzeni
Uwaga! W filmie pojawiają się szybko zmieniające się kolorowe światła i obrazy, które mogą wywołać atak epilepsji. Zachowaj szczególną ostrożność oglądając animację we fragmencie: 08:55 - 09:15.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RBxo1REjiohmU
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Przestrzeń.
Ilustracje interaktywne obrazujące pojęcie przestrzeni

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DZAosZLgE
Ilustracja interaktywna przedstawia pracę, w której centralne miejsce na ilustracji lotniska zajmuje niebieski samolot widziany z góry na zielonym tle pod nim znajduje się małe czerwone auto lub autobus, widoczny jest tylko przód i dach auta. W prawym górnym rogu kolejny niebieski samolot, tym razem widziany z boku, jest to mały samolot typu awionetka, poniżej postać mężczyzny w czarnym garniturze, mężczyzna trzyma złożony parasol. W lewym górnym rogu kolejny mały samolot widziany z boku. Nad samolotami błękitny pas przedstawiający drogę lub pas startowy. W lewym dolnym rogu, zakapturzona postać w jasnym ubraniu i ciemnych okularach, za nią niebieski element sięgający ramion. Z prawej strony dzieła umieszczony jest panel boczny składający się z trzech punktów: 1. Elementy widoczne z lotu ptaka. Widoczne z lotu ptaka (z góry) są dwa elementy oznaczone kolorem żółtym - samolot oraz czerwony samochód osobowy. 2. Elementy w widoku bocznym. Widoczne z perspektywy bocznej są dwa samoloty, które oznaczone zostały kolorem czerwonym. 3. Elementy ujęte przodem (frontalnie). Elementami ujętymi frontalnie są postacie oznaczone kolorem niebieskim: mężczyzna w garniturze oraz kobieta w białym kombinezonie.
Odpowiedz na pytanie: dlaczego autor zdecydował się zastosować w swojej pracy aż trzy różne perspektywy? Swoją odpowiedź uzasadnij i zapisz poniżej.
Wymień elementy dzieła, które zostały przedstawione frontalnie. Jak myślisz, dlaczego autor zdecydował się przedstawić je w taki sposób? Swoją odpowiedź uzasadnij i zapisz poniżej.
Przeanalizuj dzieło pod kątem barwy i zdecyduj, które kolory (ciepłe czy zimne) dominują w pracy. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DZAosZLgE
Odpowiedz na pytanie: co stanowi pierwszy i drugi plan obrazu, a co jest jego tłem? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Wymień elementy, które świadczą o tym, że w dziele zastosowana została perspektywa kulisowa. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Wymień najbardziej kontrastujące ze sobą elementy w dziele i zapisz je poniżej.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DZAosZLgE
Podaj przykłady zastosowania w pracy perspektywy powietrznej. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Odpowiedz na pytanie: co stanowi pierwszy i drugi plan obrazu, a co jest jego tłem? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Wymień ciepłe oraz chłodne barwy w pracy. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DZAosZLgE
Odpowiedz na pytanie: w którym miejscu w dziele znajduje się punkt zbiegu linii perspektywy linearnej? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Wymień elementy, które znajdują się na pierwszym planie, a które na drugim planie. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Określ, która z zastosowanych perspektyw buduje głębię obrazu? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DZAosZLgE
Określ miejsce punktu zbiegu linii w dziele. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Odpowiedz na pytanie. Czy w swojej pracy Richard Estes [czytaj: riczard estes] poza perspektywą zbieżną zastosował jeszcze inne perspektywy? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Dokonaj analizy dzieła i odpowiedz na pytanie: do którego kierunku w sztuce można zaliczyć omawianą pracę? Zwróć uwagę na zastosowane detale. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło składające się z wielu kwadratów z okręgiem w środku. Są one w kolorach od fioletowego do jasnoniebieskiego, płynnie przechodząc z ciemniejszych odcieni w jasne. W dwóch miejscach widoczne są iluzje wypukłości, tworzące kule. Efekt ten został osiągnięty poprzez rozciągnięcie i zwężenie niektórych kwadratów. Z prawej strony dzieła umieszczony został panel boczny z dwoma punktami: 1. Barwy ciemne. Ciemne fragmenty sprawiają wrażenie dalszych. 2. Barwy jasne. Jasne elementy wydają się bliższe.
Odpowiedz na pytanie: do którego kierunku w sztuce można zaliczyć powyższą pracę?
Praca składa się z jasnych oraz ciemnych barw. Jakie wrażenie sprawiają ciemne barwy? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Dokonaj analizy dzieła i określ, które barwy w niej dominują. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
Zawody powiązane z wiedzą na temat przestrzeni
Projektant gier komputerowych
Zajmuje się projektowaniem aplikacji multimedialnych, animacji i gier komputerowych – tworzy ich koncepcje, w których jednym z ważnych elementów jest grafika, oparta na wykorzystaniu wiedzy o przestrzeni. Projektant gier komputerowych w swojej pracy wykorzystuje zaawansowane techniki graficzne i narzędzia komputerowe w celu budowania obrazów, w których akcja rozrywa się w wielu planach, często korzysta z technologii 3D, aby przestrzeń gry tworzyła iluzję rzeczywistości.


Architekt krajobrazu
Zajmuje się projektowaniem parków i innych terenów zielonych. Skupia się na zieleni i wprowadzeniu w przestrzeń miejską elementów natury, które są zespolone z architekturą. Wymaga wiedzy na temat zagospodarowania przestrzennego otoczenia, szczególnie tworzenia głębi, kulisowości w projektowaniu roślin. Jego zadaniem jest także dbanie o to, by projekt tworzył przestrzeń wizualnie przyjazną człowiekowi.

Artysta malarz
Artysta malarz zajmuje się artystycznym tworzeniem obrazów. Przestrzeń jest jednym z elementów dzieła, służących oddaniu rzeczywistości za pomocą środków tworzących iluzję trójwymiarowości, ukazanej na dwuwymiarowej powierzchni obrazu. Dzięki zastosowaniu różnych rodzajów perspektywy, właściwości barw może on sprawić, że ukazana na obrazie przestrzeń staje się wiarygodna czy stwarzająca wrażenie głębi.

Scenograf
Scenograf zajmuje się tworzeniem scenografii i dekoracji do filmów, przedstawień teatralnych, opery, imprez okolicznościowych (także plenerowych). Opracowuje koncepcję artystyczną przestrzeni. Często ma do dyspozycji ograniczoną powierzchnię, co wymaga od niego właściwej organizacji elementów wystroju, rozmieszczenia rekwizytów. Przestrzeń zaaranżowana przez scenografa oddziałuje na grę aktorów lub występujących na scenie, odbiór przez widzów oraz na procesy komunikacyjne pomiędzy sceną a odbiorcą.

Projektant wnętrz
Projektowanie wnętrz to zawód polegający na tworzeniu koncepcji i wystroju wnętrza o określonej funkcji. Jego zadaniem jest zachowanie przeznaczenia danej przestrzeni, rozporządza ustawieniem elementów wyposażenia w odpowiednich miejscach, podkreślając w ten sposób zalety i charakter danej przestrzeni. Zwraca więc uwagę na funkcjonalność, atrakcyjność aranżowanego wnętrza, zatroszczyć się o nieprzeładowanie ozdobami, a także przyjazność projektu.

Fotografik/fotograf
Zawód fotografika to nie tylko sfotografowanie modela czy obiektu, ale pokazanie go w określonej przestrzeni. Aby wyeksponować obiekt i podkreślić jego walory, stosuje się różne punkty widzenia, wykorzystując zasady perspektywy zbieżnej, ekspozycji poszczególnych planów, czy zróżnicowania przestrzeni poprzez ostrość obrazu.

Ćwiczenia
Elementy znajdujące się na pierwszym planie przysłaniają to, co znajduje się za nimi. Odpowiedź: Perspektywa Tu uzupełnij.
Ułóż puzzle. Po wykonaniu zadania rozpoznaj rodzaj perspektywy i wpisz przymiotnik ją określający w miejsce pod obrazem.
Uzupełnij tekst związany z poniższym dziełem, wykorzystując słowa: przestrzeń, punkty, głębia, iluzja. Pamiętaj, by odmieniać wyrazy i napisać je z małej litery.

Wskaż fotografię dzieła, które związane jest z przestrzenią zamieszczoną na poniższym zdjęciu.

Określ, w jaki sposób perspektywa powietrzna wpływa na kształtowanie przestrzeni w dziele.
Rozpoznaj rodzaje perspektywy, które zawarte są w poniższym obrazie i opisz, w jaki sposób wpływają one na przestrzeń dzieła.

Wyjaśnij, czym różnią się od siebie perspektywy: centralna, żabia, z lotu ptaka.
Opisz przestrzeń ukazaną na poniższym obrazie. Wykorzystaj właściwą terminologię.

Słownik pojęć
stosowana w malarstwie obok perspektywy linearnej, polega na wykorzystaniu w kompozycji malarskiej zjawiska, w którym złudzenie głębi, wywołane przez różne kolory jednakowo oddalone od obserwatora, jest rozmaite, np. czerwień i żółcień wydają się występować ku przodowi, błękit - cofać się w głąb.
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt zbiegu znajduje się w centrum obrazu.
(zwana także perspektywą geometryczną, zbieżną), przedstawienie rzeczywistości na płaszczyźnie, tak, żeby sprawiała poczucie głębi. Oparta jest na zasadzie pozornego zmniejszania się przedmiotów w miarę ich oddalania się od oka oraz pozornej zbieżności ku horyzontowi wszelkich linii biegnących w głąb oka.
termin w sztuce średniowiecznej; wielkość postaci uzależniona jest od ich znaczenia zgodnie z obowiązującym ówcześnie światopoglądem; np. fundator na planie pierwszym jest mniejszy od świętego na planie dalszym.
uwzględniająca zjawisko, że z dużej odległości przedmioty nie tylko maleją, ale zmieniają także kolor; warstwa atmosfery dzielącej dalekie przedmioty od oka sprowadza ich kolor do szaroniebieskiej tonacji; zmiany w kolorze występują przeważnie w odniesieniu do barw ciemnych i zimnych, kolory jasne i ciepłe zachowują większą widoczność w oddaleniu. W celu wywołania sugestywnego złudzenia głębi pejzażu malarze niderlandzcy XVI w. wykształcili schemat barwny trójplanowy, w układzie: pierwszy plan - brunatny, drugi plan - ciepły zielony, trzeci plan - zimny niebieski, (z francuskeigo perspectiue, [czytaj: perspektiułi] z późnołacińskiego: perspectiva [czytaj: perspektiwa] 'optyka').
umiejętność ukazywania trójwymiarowych przedmiotów na płaszczyźnie, zgodnie z prawami widzenia; przedstawienie trójwymiarowych przedmiotów na płaszczyźnie, tak aby patrzący na rysunek miał wrażenie głębi.
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt zbiegu znajduje się wysoko w stosunku do obrazu (np. powyżej linii horyzontu).
rodzaj perspektywy zbieżnej, w której punkt zbiegu znajduje się bardzo nisko. Sposób przedstawiania obiektów i postaci w widoku od dołu, częsty zwłaszcza w iluzjonistycznym malarstwie sklepień, zwany jest włoskim terminem di sotto in su (czytaj: di soto in su).
Słownik pojęć został opracowany na podstawie:
Kubalska‑Sulkiewicz K., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 2002., s. 308‑309.
Notatki ucznia
Galeria
Bibliografia
Art now., Sztuka przełomu tysiąclecia, red. B. Reimschneider, U. Grosenick, Kolonia 2001.
Bandtke K., Czajka S., Problemy metodyczne wychowania plastycznego, Warszawa 1973.
Ferrari S., Sztuka XX wieku. Kierunki, twórcy, kontrowersyjne zjawiska artystyczne, nowe środki wyrazu, Warszawa 1999.
Ferrari S., Sztuka XX wieku, Warszawa 2002.
Fride Carrassat P., Style i kierunki w malarstwie, Warszawa 1999.
Hohensee‑Ciszewska H., Podstawy wiedzy o sztukach plastycznych, Warszawa 1982.
Kubalska‑Sulkiewicz K., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 2002.


