Malowanie punktami – nowa technika malarstwa neoimpresjonistów
Ważne daty
1884 – rozpoczęcie prac nad obrazem Niedzielne popołudnie na wyspie Grande‑Jatte przez Seurata, umowna data powstania nurtu neoimpresjonizmu,
1886 – ostatnia wystawa impresjonistów,
1905 – pierwsza wystawa fowistów, umowna data zakończenia się neoimpresjonizmu.
Scenariusz lekcji dla nauczyciela:
I. Opanowanie zagadnień z zakresu języka i funkcji plastyki; podejmowanie działań twórczych, w których wykorzystane są wiadomości dotyczące formy i struktury dzieła. Uczeń:
1) wykazuje się znajomością dziedzin sztuk plastycznych: malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury (łącznie z architekturą wnętrz), rysunku, scenografii, sztuki użytkowej dawnej i współczesnej (w tym rzemiosła artystycznego); rozumie funkcje tych dziedzin i charakteryzuje ich język; rozróżnia sposoby i style wypowiedzi w obrębie dyscyplin; zna współczesne formy wypowiedzi artystycznej, wymykające się tradycyjnym klasyfikacjom, jak: happening, performance, asamblaż; sztuka nowych mediów;
2) rozróżnia cechy i rodzaje kompozycji w naturze oraz w sztukach plastycznych (odnajduje je w dziełach mistrzów, a także w tworach i zjawiskach przyrody); tworzy różnorodne układy kompozycyjne na płaszczyźnie i w przestrzeni (kompozycje otwarte i zamknięte, rytmiczne, symetryczne, statyczne i dynamiczne); ustala właściwe proporcje poszczególnych elementów kompozycyjnych, umiejętnie równoważy kompozycję, wykorzystując kształt i kontrast form;
3) klasyfikuje barwy w sztukach plastycznych; wykazuje się znajomością pojęć: gama barwna, koło barw, barwy podstawowe i pochodne, temperatura barwy, walor barwy; rozróżnia i identyfikuje w dziełach mistrzów i własnych kontrasty barwne: temperaturowe, dopełnieniowe i walorowe; podejmuje działania twórcze z wyobraźni i z zakresu interpretacji natury, uwzględniające problematykę barwy;
II. Doskonalenie umiejętności plastycznych – ekspresja twórcza przejawiająca się w działaniach indywidualnych i zespołowych. Uczeń:
1) w zadaniach plastycznych interpretuje obserwowane przedmioty, motywy i zjawiska, stosując środki wyrazu zgodnie z własnym odczuciem; w wyższych klasach podejmuje również próby rysunkowego studium z natury;
2) wyraża w pracach plastycznych uczucia i emocje wobec rzeczywistości, a także płynące z inspiracji muzycznych czy literackich (impresja i ekspresja); rysuje, maluje, ilustruje zjawiska i wydarzenia realne i wyobrażone (także w korelacji z innymi przedmiotami);
III. Opanowanie podstawowych wiadomości z zakresu kultury plastycznej, jej narodowego i ogólnoludzkiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:
5) rozpoznaje wybrane, najbardziej istotne dzieła z dorobku innych narodów;
7) wykazuje się znajomością najważniejszych muzeów i kolekcji dzieł sztuki w Polsce i na świecie.
charakteryzować neoimpresjonizm;
identyfikować sposób malowania wybitnych neoimpresjonistów;
definiować pojęcia: koncepcja, mozaika, pointylizm.
Ojciec neoimpresjonizmu - Georges Seurat
U schyłku XIX wieku zaczęto bardziej interesować się dokładniejszym odzwierciedleniem kształtów i budowaniem kompozycji; nie tylko światłem i barwą, ale także rysunkiem. Powstała technika zwana pointylizmempointylizmem (czytaj: płętylizm) od francuskiego słowa point (czytaj: płę), czyli punkt. Ten sposób malowania, tak jak znany ci już dywizjonizm, również polegał na kładzeniu plamek czubkiem pędzla lub szpachelką, ale regularnie i równomiernie. Świetnym przykładem są obrazy Georges’a Seurata, na przykład Niedzielne popołudnie na wyspie Grande‑Jatte (czytaj: grą‑żat). Neoimpresjonistyczny artysta dążył do uporządkowania sposobu malowania, który wypracowali twórcy pokolenia Claude’a Moneta. Jego metoda polegała na rozkładaniu każdej barwnej plamy na małe, różnokolorowe punkty, kropki i drobne kreseczki o takim samym kształcie. Jego obrazy przypominają mozaiki, które oglądane z daleka tworzą harmonijną całość. Obraz Seurata został po raz pierwszy zaprezentowany w 1886 na ósmej, ostatniej wystawie impresjonistów. Niedzielne popołudnie na wyspie Grande‑Jatte odznacza się jasną gamą kolorystyczną, artysta użył wiele odcieni koloru żółtego, zielonego i pomarańczowego, dzięki czemu postrzegamy obraz jako przepełniony światłem słonecznym.
Ten najbardziej znany obraz Seurata ma wymiary 2x3 metry. By pokryć tak duży format drobnymi punktami, artysta pracował nad nim ponad dwa lata.
Praca nawiązuje do tematyki rodzajowej – jest sceną z życia codziennego. W przeciwieństwie do impresjonistów, neoimpresjoniści przekazywali w obrazie nie tylko zamiłowanie do koloru, ale także ukryte znaczenia. Pod symboliką postaci można doszukać się głębszych treści – obraz Niedzielne popołudnie na wyspie Grande‑Jatte przedstawia zamiłowania ówczesnych mieszkańców Paryża.
Małpka może być symbolem zabawy, który artysta wykorzystał do krytycznego spojrzenia na francuskie społeczeństwo.
Paul Signac
Seurat w swojej twórczości skoncentrował się na zaledwie kilku, jednak bardzo dużych płótnach, nad każdym pracując rok lub dłużej. Żmudna praca nad jednym obrazem była zaprzeczeniem metody szybkiego, wrażeniowego malowania, którą stosowali impresjoniści – jak pamiętasz Claude Monet, przyglądając się wschodom i zachodom słońca, malował bardzo szybko, by uchwycić na pracy zmieniające się światło. Malarze neoimpresjonistyczni wykonywali wiele szkiców, zanim zaczęli malować, wierzyli, że sztuka musi opierać się na pewnych zasadach. W ich pracach pojawiał się pewny, zdecydowany kształt, nieruchome postacie miały niewyraźne twarze, kompozycja opierała się na liniach geometrycznych, pozostawiając wrażenie stabilności.
Audiobook pt. Niedzielne popołudnie na wyspie Grande‑Jatte - omówienie dzieła
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/Da2XZhriU
Zadania
Inna wersja zadania
Inspirując się techniką dywizjonizmu i pointylizmu, z dostępnych ci materiałów stwórz rodzaj mozaiki o dowolnej fakturze i tematyce. Możesz wykorzystać fragmenty z kolorowego bloku albo czasopism, plastelinę, kawałki krepy i bibuły, sznurki lub nici, itp.
Słownik pojęć
wymiary (szerokość i długość, przy czym mniejszy wymiar jest szerokością) pracy, dzieła
pomysł, myśl, założenie
obraz lub dekoracyjny wzór wykonany z drobnych kawałków kolorowych kamieni, szkła itp., służących jako ozdoba sklepień, posadzek itp.
kierunek w malarstwie francuskim końca XIX w. próbujący uściślić zasady impresjonizmu, czego dowodem jest technika: pointylizmu powstały z doświadczeń dywizjonizmu oraz optyki
technika malarska polegająca na malowaniu drobnymi plamkami czystych kolorów
Źródło:
encyklopedia.pwn.pl
Galeria dzieł sztuki
