Tytuł: Jak skutecznie szukać informacji?

Opracowanie scenariusza: Katarzyna Maciejak

Temat zajęć

Jak skutecznie szukać informacji?

Grupa docelowa

Uczniowie klasy I liceum lub technikum.

Podstawa programowa

IV. Samokształcenie. Uczeń:

1. rozwija umiejętność pracy samodzielnej między innymi przez przygotowanie różnorodnych form prezentacji własnego stanowiska;

2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;

3. korzysta z literatury naukowej lub popularnonaukowej;

4. sporządza bibliografię i przypis bibliograficzny, także źródeł elektronicznych;

8) dokonuje krytycznej selekcji źródeł;

9) posługuje się słownikami ogólnymi języka polskiego oraz słownikami specjalistycznymi (np. etymologicznymi, frazeologicznymi, skrótów, gwarowymi), także w wersji on‑line;

10) wykorzystuje multimedialne źródła informacji oraz dokonuje ich krytycznej oceny;

11) gromadzi i przetwarza informacje, sporządza bazę danych;

12) korzysta z zasobów multimedialnych, np. z: bibliotek, słowników on‑line, wydawnictw e‑book, autorskich stron internetowych; dokonuje wyboru źródeł internetowych, uwzględniając kryterium poprawności rzeczowej oraz krytycznie ocenia ich zawartość.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie ćwiczą szybkie i skuteczne wyszukiwanie informacji.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje informatyczne;

• umiejętność uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

• rozpoznaje i charakteryzuje różne źródła informacji;

• umiejętnie korzysta z różnych źródeł informacji, w tym z zasobów cyfrowych;

• przetwarza i hierarchizuje informacje;

• odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte;

• porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie.

Metody/techniki kształcenia

• podające

  • pogadanka.

• aktywizujące

  • gra dydaktyczna;

  • mapa myśli.

• programowane

  • z użyciem komputera;

  • z użyciem e‑podręcznika.

• praktyczne

  • ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• tablica interaktywna, tablety/komputery.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

1. Spróbuj przez jeden dzień zaobserwować, ile razy szukałeś potrzebnych informacji, jakie to były informacje i z jakich źródeł korzystałeś. Zanotuj wnioski.

Faza wstępna

1. Nauczyciel określa cel zajęć: uczniowie porozmawiają o sposobach pozyskiwania informacji. Wraz z uczniami ustala kryteria sukcesu.

2. Chętnie uczniowie dzielą się wnioskami zanotowanymi przed lekcją: opowiadają, ile razy w ciągu dnia poszukiwali informacji, gdzie ich szukali i w jakim celu oraz w jaki sposób dokonywali ich selekcji. Nauczyciel pyta, co by się zmieniło, gdyby uczniowie nie mieli możliwości korzystania z internetu.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie wykonują ćw. 1 i 2 w abstrakcie, dzięki którym poddadzą refleksji własny styl poszukiwania i selekcji informacji.

2. Uczniowie, pracując w grupach, tworzą mapę myśli prezentującą etapy poszukiwania informacji. Do poszczególnych etapów dopisują swoje wskazówki i uwagi (zadanie interaktywne nr 2).

3. Uczniowie wykonują zadania sprawdzające umiejętność wyszukiwania informacji – ustalają które książki dowolnego zdobywcy Nagrody Nike można wypożyczyć w najbliższej bibliotece miejskiej; które tomiki wierszy polskiej noblistki można kupić w księgarni najbliżej ich domu; zastanawiają się, jakich informacji należy szukać, aby przygotować prezentację na lekcję geografii na temat „Parki narodowe w Polsce”, referat na lekcję historii dotyczący kultury sarmackiej, rozprawkę na temat „Czy język polski należy chronić?”, obronę Antygony na lekcję języka polskiego; wskazują, z jakich źródeł należy skorzystać, kiedy chce się zapisać na zajęcia sportowe, obejrzeć ciekawy film, znaleźć nocleg na Mazurach czy dojechać pociągiem do Szczecina. Po wyznaczonym czasie nauczyciel pyta uczniów o ich ocenę procesu wyszukiwania potrzebnych informacji: czy byli zadowoleni z tempa swoich działań, które informacje były łatwe do odnalezienia, a które trudne, oraz jakie kanały informacji mogliby polecić innym.

4. Nauczyciel zachęca do wzięcia udziału w grze pt. „Kto najszybciej znajdzie potrzebną informację”. Odczytuje kolejne pytania (przykładowe podano w ćw. 7 w abstrakcie), po każdym z nich może nagrodzić zwycięzcę plusem. Uczniowie mogą korzystać z dowolnych źródeł.

Faza podsumowująca

1. Nauczyciel wyświetla kryteria sukcesu i pyta uczniów, jak oceniają swoje umiejętności zdobyte na zajęciach.

2. Nauczyciel zadaje uczniom pytania:
   - Czym należy się kierować, dokonując selekcji informacji?
   - Czy zawsze ważny jest obiektywizm źródła informacji? Kiedy możemy się zdać na źródła subiektywne?.

Praca domowa

1. Sporządź listę informacji zdobytych w ostatnim tygodniu, które wzbogaciły twoją wiedzę humanistyczną, przyrodniczą oraz na temat sztuki.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

How to search for the information effectively?

During one day, try to observe how many times you were searching for necessary information, what information it was, and what sources you used. Note your conclusions.

We face the need to search for information every day – we want to find out what the office hours of a municipal library or an office, have to urgently visit are; we want to know in which shop we can buy a necessary product for the best price, and using what means of transport we can get there most easily and the fasted; we also try to find the weather forecast for the next day.

We can get information for various purposes: professional, scientific, entertainment, associated with our everyday life or hobbies. Contemporary man uses numerous sources of information: both through the visual (in the form of handwritten, printed of electronic information) and auditory channel.

Before we start to search for information, we should become aware what we are looking for and what we already know about the given topic. Next it is worth to prepare a list of sources we can use. It is important to be able to assess the suitability of different texts from this set of information to particular circumstances, and to be able to differentiate the descriptions of facts from their interpretation, i.e. from opinions.

The thoughts map is a special type of noting, in which slogan words (keywords) inducing associations with certain issues are used, as well as numbers and graphical symbols. Thoughts maps use many colours with special attention paid to the spatial plan of the text, the variety of styles and the font size.

The most important word (the subject of the given thoughts map) is placed in the centre, from which go radial lines to words associated with such word (one word per one line). Hence, we use here the “from general to particular” scheme. Thoughts maps use various abbreviations and symbols. It is important to ensure that they are clear and comprehensible for their authors also after the elapse of some time. Thoughts maps help pupils, students, teachers, lecturers, businessmen, politicians, designers, design engineers and the representatives of many other professions.

There are several exercises verifying your ability to search for information from appropriate sources ahead of you.