Lesson plan (Polish)

Tytuł: Poetycki obraz zjawiska atmosferycznego

Opracowanie scenariusza: Magdalena Trysińska

Temat zajęć

Poetycki obraz zjawiska atmosferycznego. Jak opisać burzę?

Grupa docelowa

Uczniowie klasy V ośmioletniej szkoły podstawowej

Podstawa programowa

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:

1) omawia elementy świata przedstawionego, wyodrębnia obrazy poetyckie w poezji;

4) zna i rozpoznaje w tekście literackim: epitet, porównanie, przenośnie, wyrazy dźwiękonaśladowcze, zdrobnienie, zgrubienie, uosobienie, ożywienie, apostrofę, anaforę, pytanie retoryczne, powtórzenie oraz określa ich funkcje;

12) określa tematykę oraz problematykę utworu;

14) nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim czytany tekst;

15) objaśnia znaczenia dosłowne i przenośne w tekstach;

17) przedstawia własne rozumienie utworu i je uzasadnia;

18) wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze;

2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

12) dokonuje odczytania tekstów poprzez przekład intersemiotyczny (np. rysunek, drama, spektakl teatralny).

II. Kształcenie językowe.

1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:

1) rozpoznaje w wypowiedziach części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik) i określa ich funkcję w tekście;

2. Zróżnicowanie języka. Uczeń:

5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, dostrzega ich bogactwo, rozumie ich znaczenie oraz poprawnie stosuje w wypowiedziach.

III. Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń:

1) uczestniczy rozmowie na zadany temat (...);

3) tworzy logiczną, semantycznie pełną i uporządkowaną wypowiedź, stosując odpowiednią do danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny (...);

4) dokonuje selekcji informacji;

2. Mówienie i pisanie. Uczeń:

4) redaguje notatki;

IV. Samokształcenie. Uczeń:

1) doskonali ciche i głośne czytanie;

2) doskonali różne formy zapisywania pozyskanych informacji;

3) korzysta z informacji zawartych w różnych źródłach, gromadzi wiadomości, selekcjonuje informacje;

9) rozwija umiejętność efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań.

Ogólny cel kształcenia

Uczeń rozwija umiejętność opisu zjawisk przyrodniczych oraz wrażeń, jakie wywołują.

Kształtowane kompetencje kluczowe

porozumiewanie się w języku ojczystym;
porozumiewanie się w językach obcych;
świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele operacyjne

Uczeń:

nazywa zjawiska atmosferyczne towarzyszące burzy;
używa związków wyrazowych związanych z pojęciem burzy;
tworzy rodzinę wyrazów do słowa “burza”;
odczytuje sens wiersza;
rozpoznaje wyrazy dźwiękonaśladowcze w wierszu;
określa nastrój wiersza.

Metody/techniki kształcenia

problemowa: rozmowa kierowana, dyskusja;
programowane: z użyciem komputera i e‑podręcznika;
praktyczna: ćwiczeń przedmiotowych, praca z tekstem poetyckim.

Formy pracy

aktywność indywidualna jednolita;
aktywność zbiorowa jednolita.

Przed lekcją

Nauczyciel prosi wyznaczonego ucznia lub uczniów, by przygotowali tło muzyczne do lekcji. Niech to będzie nagranie instrumentalne przypominające burzę lub nagranie dźwiękowe samej burzy.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć. Podaje uczniom kryteria sukcesu.

2. Co robisz, kiedy jest burza? Pogadanka (ćw. 1). Pytania do uczniów:

Czy lubicie burzę?
A może się jej boicie? Z jakich powodów?
Jak się zachowujecie w czasie burzy?
Co powinna zrobić osoba, która nie zdażyła się schować przed burzą?

Jako podsumowanie pogadanki analizujemy z uczniami schemat w abstrakcie.

Faza realizacyjna

1. Rozwijanie słownictwa potrzebnego do opisu burzy (wykreślanka oraz ćw. 2, 3 i 4). Układanie zdań z zastosowaniem związków frazeologicznych poznanych w ćw. 3. Przy tworzeniu rodziny wyrazów rzeczownika burza należy zwrócić uwagę m.in. na takie wyrażenia, jak: oburzyć się, oburzony, wzburzony człowiek, wzburzone morze.

2. Po bloku ćwiczeń interaktywnych zabawa ruchowa. Nauczyciel prosi wybranego ucznia lub uczniów o zaprezentowanie przygotowanego nagrania. Jest to okazja do swobodnego poruszania się po klasie. Można tańczyć, chodzić, poruszać się w wybrany przez siebie sposób do dźwięków nagrania. Zabawa ma na celu wyrażenie emocji wywołanych przez odgłosy burzy tańcem i ruchem.

3. Lektura wiersza A. Mickiewicza „Burza”. Nauczyciel prosi, aby uczniowie, słuchając głosowej interpretacji utworu, wyobrażali sobie opisaną w wierszu burzę. Następnie uczniowie czytają tekst indywidualnie.

4. Interpretacja tekstu poetyckiego. Ustalenie podmiotu lirycznego i sytuacji lirycznej oraz celu wypowiedzi.

5. Analiza utworu. Zaznaczenie w tekście utworu fragmentów oddziałujących na różne zmysły (ćw. 6) oraz onomatopei (ćw. 7). Ponowne odczytanie wiersza na głos z wyrazistą intonacją wyrazów dźwiękonaśladowczych (ćw. 8).

Faza podsumowująca

Nauczyciel zadaje pytania składniające uczniów do podsumowania, np.

Jakimi środkami poetyckimi można przekazać wrażenia towarzyszące zjawiskom atmosferycznym, np. burzy?
Jaką funkcję mają środki stylistyczne użyte w wierszu „Burza”?
Jakie uczucia wywołał w was opis burzy?

Praca domowa

Posługując się wybraną techniką plastyczną zilustruj wybrany fragment poetyckiego opisu burzy. Nadaj tytuł swojemu dziełu i podpisz się inicjałem, pseudonimem lub imieniem i nazwiskiem.