Temat: Profilaktyka chorób układu oddechowego

Autor: Elżbieta Szedzianis

Adresat

Uczeń klasy VII szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

III. Organizm człowieka.

7. Układ oddechowy. Uczeń:

5) analizuje wpływ palenia tytoniu (bierne i czynne), zanieczyszczeń pyłowych powietrza na stan i funkcjonowanie układu oddechowego.

6) podaje przykłady chorób układu oddechowego (angina, gruźlica, rak płuca) oraz zasady ich profilaktyki.

Cel lekcji

Uczniowie wymieniają czynniki warunkujące sprawność układu oddechowego oraz wyjaśniają, na czym polega szkodliwość dymu tytoniowego.

Kryteria sukcesu

• rozróżnisz i podasz przykłady czynników zewnętrznych wpływających na stan i funkcjonowanie układu oddechowego;

• udowodnisz, że oddychanie przeponowe jest bardziej efektywne niż oddychanie piersiowe;

• udowodnisz, że papierosy zawierają substancje osadzające się w układzie oddechowym.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym; 

• porozumiewanie się w języku obcym;

• kompetencje informatyczne; 

• umiejętność uczenia się; 

Metody/formy pracy

Pogadanka, praca z tekstem oraz laboratoryjna.

Praca indywidualna, w parach i grupowa.

Środki dydaktyczne

• abstrakt;

• tablica interaktywna lub tradycyjna;

• tablety/komputery.

Fazy lekcji

Wstępna

1. Nauczyciel podaje temat i cele lekcji sformułowane w języku zrozumiałym dla ucznia.

2. Nauczyciel prosi uczniów o wymienienie odcinków układu oddechowego, które oczyszczają, ogrzewają i nawilżają powietrze doprowadzane do płuc.

Realizacyjna

1. Nauczyciel wyświetla Nagranie wideo 1: “Demonstracja oddychania przeponowego”.

2. Nauczyciel prosi uczniów, aby w parach wykonali Obserwację nr 1. Uczniowie wyjaśniają, czy oddychanie przeponowe jest czynnikiem zewnętrznym, czy wewnętrznym wpływającym na sprawność oddychania.

3. Nauczyciel prosi uczniów, aby przeczytali rozdział „Czynniki zewnętrzne wpływające na stan i funkcjonowanie układu oddechowego”, a następnie samodzielnie wykonali zadanie interaktywne.

4. Nauczyciel prosi uczniów, aby wyjaśnili, dlaczego część osób w określone dni nosi na ulicy maski ochronne. Przed czym chronią tego typu zabezpieczenia?

5. Nauczyciel prosi uczniów, aby zapoznali się z Galerią 1: “Skutki palenia tytoniu”.

6. Nauczyciel prosi uczniów, aby na podstawie filmu spróbowali wyjaśnić:

1. Dlaczego płatek kosmetyczny został zwilżony?

2. Czy można wskazać, które palenie jest bardziej szkodliwe: czynne lub bierne?

7. Nauczyciel prosi wskazanych uczniów o udzielenie odpowiedzi na podstawie obserwacji nagrania.

8. Nauczyciel prosi uczniów, aby samodzielnie wykonali ćwiczenie 2.

Podsumowująca

1. Nauczyciel prosi uczniów o przedyskutowanie w parach Polecenia 3 i przedstawienie po jednym argumencie, które nauczyciel zapisuje na tablicy.

2. Po zapisaniu argumentów każdy uczeń podchodzi do tablicy i przyznaje 1 punkt temu argumentowi, który jest dla niego najbardziej przekonujący.

Praca domowa

Naukowcy porównali szybkość oddychania palaczy i osób niepalących w trakcie wysiłku fizycznego. Jakiego wyniku się spodziewasz? Wyjaśnij i napisz dlaczego.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Prevention of respiratory diseases

Internal and external factors influence the proper functioning of the respiratory system. The first ones are: properly developed lungs, well‑developed chest, strong respiratory muscles. Their condition and activity are improved with regular physical exercise. Movement activity strengthens the diaphragm and other respiratory muscles, and thus the ability of the chest to expand, which leads to an increase in lung capacity. This facilitates gas exchange. The improvement in the quality of the respiratory system may be affected by systematic simple breathing exercises.

In women (especially in pregnancy), the most common is breast breathing because it involves mainly intercostal muscles. In men, during breathing movements of the diaphragm responsible for abdominal breathing prevail. Diaphragmatic breathing involves deep air inhaling and better body oxygenation. It allows making a very loud (powerful) scream, sing, talk for a long time without any harm to your health. It helps in the fight against stress and it relaxes. It is therefore worth learning to properly breathe with the diaphragm.

External factors to which the respiratory system is exposed can be divided into non‑infectious air pollution – dust, gas, and infectious – viruses, bacteria and fungi.

Dust pollution includes dust generated, for example, during metalworking in the metallurgical industry, dust and volcanic ashes, dust raised by the wind in the streets, pollen from plants, exfoliating epidermis, animal dander. Gas refers to gases the content of which in the air exceeds the acceptable standards, e.g. carbon monoxide and dioxide, sulphur oxides and nitrogen oxides. Particularly dangerous for life is odorless carbon monoxide. It combines with hemoglobin faster and more stable than oxygen. A respiratory dye blocked this way cannot attach and deliver oxygen molecules to the cells. This leads to hypoxia and can cause death. Carbon dioxide, although not toxic when low in concentrations, in high concentrations also results in hypoxia of the body. The increase in its volume is accompanied by a decrease in the oxygen content in the air.

Dust and gas impurities cause impaired lung ventilation and gas exchange. They can lead to allergy and asthma. Bacteria, viruses and fungi that get into the body as they are airborne cause infectious respiratory diseases: pneumonia, bronchitis, angina, runny nose, influenza and tuberculosis.

Diseases of the respiratory system are a serious problem. This applies to respiratory allergies, occupational diseases of the respiratory system associated with environmental pollution, and in recent years also tuberculosis.

In developed countries, there is a decrease in the incidence of this dangerous disease. The incidence of tuberculosis in Poland is also decreasing, yet in the European Union the largest number of patients come from Poland, Romania and the United Kingdom. It is estimated that every third person is the carrier of tubercle bacillus. This disease develops during the decline of immunity of the organism caused by, among others, poor diet, stress, lack of exercise in the fresh air and other serious diseases (AIDS, cancer). Increasingly, it also proves to be a drug‑resistant disease. In Poland, children up to 1 year of age are vaccinated against tuberculosis, and such a vaccine works for 15 years.

Most respiratory diseases can be controlled and treated. Many can also be prevented by trying to eliminate risk factors, for example:

• avoiding contact with sick people,

• airing rooms,

• avoiding being in groups of people smoking cigarettes,

• limiting contact with allergenic factors (removal of carpets from your room, frequent vacuuming),

• protective vaccinations,

• proper nutrition,

• physical exercise, especially in the open air.

In the prevention and diagnosis of respiratory diseases, a significant role is played by chest radiographs, which allow assessing lung condition and detect irregularities in their structure.

The efficiency of the respiratory system decreases when cigarette smoke is present in the air, the deadly effect of which influences both active and passive smokers, that is, people who are in the company of smokers. Cigarette smoke consists of over 4,000 chemical compounds, including almost 60 substances with a proven carcinogenic effect. The addictive factor is nicotine. Toxic components include carbon monoxide and hydrogen cyanide. In addictive smokers, as much as 15% of hemoglobin can be associated with carbon monoxide, which significantly reduces body efficiency.

Active smoking can lead to cancers of lungs, larynx, esophagus, throat, oral cavity, pancreas and bladder. It increases the risk of the cardiovascular disease, may lead to reduced fertility, delayed fetal development and low birth weight of newborns. In Poland, almost half of premature deaths of middle‑aged people are caused by cigarette smoking, and lung cancer is the most common malignant tumour in men. When inhaling smoke, passive smokers are exposed to an increased risk of upper respiratory tract diseases. Components of inhaled smoke exacerbate attacks of asthma and cough. In children there is greater susceptibility to sinusitis, bronchitis and lungs increases. Even short‑term smoking has negative effects on the body: smokers have unpleasant breath, grey and quickly ageing skin, dark coating on the teeth and often get respiratory infections.

• Physical activity increases lung ventilation and its capacity.

• Environmental pollution can cause a respiratory disease.

• Tuberculosis is a serious disease that can be prevented by taking protective vaccinations and periodic lung X‑ray tests and leading a healthy lifestyle.

• Tobacco smoke contains many irritating, toxic, carcinogenic and addictive substances.