Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Heiner Müller

Heiner Müller (1929‑1995) był niemieckim dramatopisarzem, eseistą oraz poetą. We wczesnej twórczości podejmował zagadnienia nazistowskiego dziedzictwa i konfliktów związanych z przemianami socjalistycznyminarodowy socjalizmsocjalistycznymiNRDNRDNRD. Po krytyce ze strony władz, a także usunięciu ze Związku Pisarzy NRD, Müller zaczął tworzyć głównie sztuki paraboliczne, nawiązujące do mitologii oraz światowej literatury. Analizował w nich mechanizmy władzy i rewolucji (Filoktet 1964, betadipus Tyrann 1967, Macbeth 1971, Hamletmaschine 1977, Der Auftrag 1979), łączył radykalną refleksję polityczną i historiozoficzną z awangardową formą (nawiązującą między innymi do twórczości Samuela Becketta).

Teatr postdramatyczny

Jest to pojęcie stosowane na określenie współczesnych utworów przeznaczonych do wystawienia na scenie, pozbawionych jednak elementarnych cech rodzaju dramatycznego. W tego rodzaju tekstach akcja zostaje zastąpiona opisem, bohaterowie – zestawem luźno związanych ze sobą wypowiedzi, a dialogi – monologiem, który zazwyczaj stanowi mieszankę rozmaitych cytatów oraz aluzji literackich i kulturowych. Często znika także tradycyjny podział na tekst główny i tekst poboczny. Poszczególne elementy utworu połączone są na zasadzie montażu lub kolażu, celowo tworzącego niespójną, otwartą strukturę. Teatr postdramatyczny przekraczał zatem wszelkie reguły klasycznie rozumianego dramatu.

RrYYgDRmeuzUr1
Heiner Müller na demonstracji w Berlinie
Źródło: 1989, licencja: CC BY-SA 3.0.

Teksty zaliczane do tego nurtu zbliżają się do epiki i liryki, szczególnie za sprawą nasyconego metaforami poetyckiego języka. Mają one charakter „tekstów dla teatru”, jedynym elementem łączącym je z tradycyjnym dramatem jest bowiem intencja autora – przeznaczenie ich do wystawienia na scenie. To może  wiązać się z koniecznością adaptacji utworu, tak jak ma to miejsce w przypadku prozy czy poezji. W wielu przypadkach autorzy (jak np. Heiner Müller) odrzucają próby tradycyjnego inscenizowania swoich utworów, postulując traktowanie ich jako autonomicznych części spektaklu, przeznaczonych do recytacji i funkcjonujących nie na zasadzie dzieł literackich, lecz muzycznych.

W taki sposób teksty Müllera były wystawiane przez jednego z najwybitniejszych twórców współczesnego teatru, Roberta Wilsona. Jego twórczość reprezentuje nurt „antyliteracki”, charakteryzujący się ograniczeniem roli tekstu na rzecz wizualnych i muzycznych środków ekspresji. Spektakle Wilsona są pozbawione fabuły i rozwijających się w toku akcji postaci. Mają one charakter zmieniających się jak w kalejdoskopie, luźno ze sobą związanych, często symultanicznychsymultanicznysymultanicznych plastycznie wyrafinowanych obrazów. Słowo jako nośnik znaczeń schodzi w spektaklach Wilsona na dalszy plan i zostaje zdominowane przez bogatą scenografię, taniec, gest, ruch sceniczny i muzykę. Do najważniejszych spektakli Wilsona należą m.in. Deafman Glance (1970), A Letter of Queen Victoria (1974), Einstein on the Beach (1976), The Forest (1988), Don Juan Ultimo (1992).

Polecenie 1

Wysłuchaj audiobooka. Następnie wypisz w punktach cechy wspólne utworów Heinera Müllera pt. HamletmaszynaOpis obrazu, które pozwalają uznać je za teksty zaliczane do nurtu postdramatycznego.

Zapoznaj się z treścią audiobooka. Następnie wypisz w punktach cechy wspólne utworów Heinera Müllera pt. HamletmaszynaOpis obrazu, które pozwalają uznać je za teksty zaliczane do nurtu postdramatycznego.

RlH4NLx8AG1oQ
(Uzupełnij).
RvwHOYGO6yJr3
Nagranie dźwiękowe lekcji o cechach dramatu HamletmaszynaOpis obrazu.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 2

Na podstawie audiobooka wskaż, w którym z dramatów Heiner Müller umieścił komentarz odautorski sugerujący możliwe konteksty interpretacyjne swojego tekstu. Jakie są zalety i wady takiego rozwiązania? Stwórz krótką notatkę, w której wyrazisz i uzasadnisz swoje stanowisko.

Na podstawie audiobooka podaj, w którym z dramatów Heiner Müller umieścił komentarz odautorski sugerujący możliwe konteksty interpretacyjne swojego tekstu. Odpowiedz na pytanie: jakie są zalety i wady takiego rozwiązania? Stwórz krótką notatkę, w której wyrazisz i uzasadnisz swoje stanowisko.

R1CCOeaLDxpRo
(Uzupełnij).

Słownik

dramat szekspirowski
dramat szekspirowski

typowy dla twórczości Williama Szekspira gatunek dramatyczny, charakteryzujący się m.in. odejściem od zasady trzech jedności, łączeniem tragizmu i komizmu oraz świata realistycznego z fantastyką; charakterystyczne dla dramatu szekspirowskiego są również filozofujące monologi, a przede wszystkim znacznie pogłębione sylwetki psychologiczne bohaterów, których poczynania motywowane są konfliktem namiętności

konwencje teatralne
konwencje teatralne

zespół przekonań wypracowanych w praktyce twórczej i odbiorczej teatru, dotyczących zasad realizacji wydarzenia teatralnego i koniecznych dla skutecznej komunikacji. W najszerszym znaczeniu konwencja teatralna oznacza umowę pomiędzy twórcami i odbiorcami, która wyznacza zgodę na spotkanie aktorów i widzów w określonej ramie (aktorzy działają, widzowie są świadkami tych działań), w węższym, bardziej specyficznym, opisuje sposób konstruowania i prezentacji przedstawienia oraz zasady rządzące światem przedstawionym w spektaklu

symultaniczny
NRD
narodowy socjalizm