N- Fryderyk Chopin – poeta fortepianu i ambasador polskości na świecie
Dla ciekawskich
Ciekawostki
Śladami Fryderyka Chopina

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RX2VK639FT7F8
Film pt: Śladami Chopina. Film rozpoczyna się wykonaniem poloneza „Polonez A‑dur op 40 nr 1” Na zdjęciu widzimy park w młodej zieleni, niewielką rzeczkę, a nad nią niewielki drewniany mostek. Lektor czyta: Na zachodnim brzegu Puszczy Kampinoskiej, 55 kilometrów od Warszawy, wśród równin mazowieckich, nad rzeczką Utratą, leży wieś Żelazowa Wola. Na kolejnej ilustracji przedstawieni są rodzice Fryderyka Chopina. Mówi o tym lektor: To tutaj osiadł przybyły z Francji Mikołaj Chopin; tutaj poznał i zakochał się w uroczej Justynie z Krzyżanowskich i z nią się ożenił. Państwo Chopinowie mieli czworo dzieci, trzy córki: Ludwikę, Izabelę i Emilię oraz jednego syna FRYDERYKA CHOPINA. Tu pojawia się portret młodego kompozytora. Lektor kontynuuje: Fryderyk Chopin przyszedł na świat w majątku w Żelazowej Woli 1 marca 1810 roku. Dzieciństwo Fryderyka nie było jednak związane z Żelazową Wolą, ponieważ już jesienią 1810 roku rodzina Chopinów przeniosła się na stałe do Warszawy. Kolejny obrazek to biały dworek porośnięty bluszczem. Lektor czyta: Żelazowa Wola sławna jest dziś na cały świat, licznie odwiedzana przez pianistów i melomanów, znawców muzyki oraz zwykłych turystów – wszystkich, którzy chcą poznać miejsce urodzenia jednego z największych kompozytorów. Pokazany jest też nowoczesny budynek Muzeum w Żelazowej Woli. Lektor wyjaśnia: Obecnie w Żelazowej Woli znajduje się muzeum – Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park. Od pierwszej niedzieli maja do ostatniej niedzieli września, w Żelazowej Woli trwa sezon koncertów chopinowskich. Przez chwilę słychać tylko Poloneza A‑dur. Muzyka zmienia się słyszymy „Walc e‑moll op. posth.” a akcja filmu przenosi się do Warszawy. Widzimy obraz XIX wiecznej stolicy, na głównym planie Pałac Saski. Państwo Chopinowie zajęli w stolicy duże mieszkanie w skrzydle Pałacu Saskiego. Pani Justyna z zamiłowaniem grała na fortepianie. U swego syna niezwykle szybko dostrzegła zainteresowanie muzyką. Sześcioletni Frycek zaczął pobierać lekcje gry na fortepianie u Wojciecha Żywnego. Tu przedstawiony jest wizerunek pierwszego nauczyciela Chopina. Lektor kontynuuje: W roku 1817 siedmioletni Fryderyk pod okiem nauczyciela skomponował swój pierwszy utwór: Polonez g‑moll zwany młodzieńczym. Już jako dziecko Chopin występował publicznie i stał się ulubieńcem warszawskich salonów, pisano o nim w lokalnej prasie. Cudownie utalentowane dziecko znała cała Warszawa. W kolejnej scenie pojawia się wizerunek Józefa Elsnera a lektor czyta: Swoje zdolności muzyczne Chopin rozwijał w Szkole Głównej Muzyki pod kierunkiem Józefa Elsnera. Wtedy powstały jego kolejne kompozycje: Rondo à la krakowiak op. 14, Trio g‑moll op. 8, Fantazja na tematy polskie op. 13, Koncert fortepianowy f‑moll op. 21 i e‑moll op. 11. Na tle rękopisu dzieła Chopina przeczytana jest informacja: Studia ukończył z oceną: szczególna zdolność, geniusz muzyczny. Fryderyk Chopin opuścił Warszawę w przeddzień powstania listopadowego. Na kolejnym zdjęciu znajduje się płyta umieszczona w kościele świętego Krzyża w Warszawie. Lektor podaje kolejne informacje: Współczesna Warszawa pamięta o kompozytorze. Spacerując ulicami stolicy, odnajdziemy wiele miejsc, w których 200 lat temu bywał słynny kompozytor. W Kościele Świętego Krzyża można odwiedzić jego serce. W Warszawie znajdują się też: Pomnik Fryderyka Chopina (Łazienki Królewskie), Tu pojawia się zdjęcie pomnika, Muzeum Fryderyka Chopina, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Tu pokazany jest budynek muzeum - Pałac Ostrogskich. Imieniem kompozytora nazwano między innymi: Uniwersytet Muzyczny (tu widać hol uczelni) oraz Port Lotniczy. W stolicy nie brakuje muzyki Fryderyka Chopina, którą można usłyszeć podczas licznych koncertów. Muzyka zmienia się, słyszymy Mazurka B‑dur op. siódme i przenosimy się do Szafarni. Widzimy jasnoszary klasycystyczny budynek w otoczony parkiem. Lektor czyta: Czternastoletni Fryderyk Chopin został zaproszony przez rodziców swojego szkolnego kolegi Dominika Dziewanowskiego, do ich majątku – Szafarni. W Szafarni Chopin zetknął się z polskim folklorem, który miał wpływ na jego kompozycje. Słuchał pieśni ludowych, muzyki wiejskich grajków, zapoznał się z wiejskimi obrzędami. Pod wpływem wszystkich tych doświadczeń młody Chopin zaczął komponować mazurki, inspirowane rodzimymi tańcami. Gdy w 1830 roku na zawsze opuścił kraj rodzinny, wywiózł wspomnienia polskiej historii, zabytków, a także folkloru, które w przyszłości stały się źródłem muzycznych arcydzieł. Zdjęcie fortepianu ustawionego w środku parku. Lektor kontynuuje: Dziś w Szafarni działa Ośrodek Chopinowski, który prowadzi przede wszystkim działalność koncertową, a także organizuje Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży. Muzyka zmienia się, słyszymy Nokturn Es‑dur op. 9 nr 2, wyświetlone jest zdjęcie z ostatnich lat życia Chopina, a lektor czyta: W roku 1830, w przeddzień Powstania Listopadowego, Chopin wyjechał z Polski, aby dalej kształcić się i nawiązać szersze kontakty artystyczne. Nigdy więcej nie udało mu się wrócić do kraju. Przez resztę życia mieszkał we Francji. Tam poznał wielu kompozytorów, poetów i artystów. Komponował, koncertował i udzielał lekcji gry na fortepianie. Przez całe życie walczył z postępującą chorobą. Na tle zdjęcia Cmentarza Pere Lachaise, lektor czyta: Kompozytor zmarł 17 października 1849 roku w Paryżu w wieku 39 lat. Został pochowany na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu. Serce Chopina, zgodnie z jego wolą, przywiozła do Warszawy siostra kompozytora, Ludwika. Fryderyk Chopin pozostawił po sobie wiele wspaniałych kompozycji głównie fortepianowych, między innymi: etiudy, nokturny, walce, sonaty, preludia, ballady, scherza, mazurki, polonezy. W swej twórczości często nawiązywał do polskiej muzyki ludowej. Niejednokrotnie w jego utworach pojawiają się rytmy taneczne kujawiaka, oberka, mazura i poloneza.
Teraz wiedza o naszym narodowym kompozytorze została utrwalona poprzez powyższy film. Zapamiętaj miejsca, muzykę, ludzi, którzy tą polskość wraz z nim utrwalali i z dumą tworzyli.
... i fortepian Chopina w literaturze...
Kolejne multimedium pokaże Ci i wytłumaczy, jak ważną rolę odgrywała muzyka Chopina już za jego życia. Poznaj okoliczności powstania wiersza Fortepian Szopena Cypriana Kamila Norwida ( 1821–1883 ) oraz motywacji, którymi kierował się poeta przy jego tworzeniu. Materiał ten z pewnością wzbogaci wiedzę z zakresy literatury epoki romantycznej.
Symbol geniuszu, symbol wirtuozerii- fortepian Chopina spoczął na bruku wyrzucony przez okno... skąd taka scena? Jak mogło dojść do takich wydarzeń?! pomoże Ci w tym poniższa prezentacja multimedialna.
Film edukacyjny - Chopin w polskiej literaturze romantyzmu
Na podstawie poniższego wykładu prof. Michała Kuziaka wyjaśnij, jakie znaczenie dla twórców epoki romantyzmu miała muzyka.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RiPSOKXr5vpwA
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Fortepian Szopena – Cyprian Kamil Norwid.
Jeszcze o preludiach Chopina słów kilka....
Chopin nie nadawał swoim preludiom tytułów, ponieważ uważał, że tytuły są zbyt oczywiste i mogą wprowadzać słuchaczy w błąd co do źródeł inspiracji. Tytuły nadała George Sand, jednak jej notatki z tytułami zaginęły. Te, które znamy, bazują na wspomnieniach jej córki Solange, albo zostały nadane przez badaczy twórczości Chopina. Interesującą historię przypisuje się okolicznościom nadania tytułu preludium, powszechnie nazywanego Deszczowym. Przeczytaj na ten temat poniższy tekst, którego fragmentem zostałaś/-łeś już zapoznany na poprzedniej stronie.
Pewnego razu, gdy poszła z synem do miasta (George Sand), zerwała się nagła ulewa i odcięła ich od klasztoru. Z powrotem wyruszyć mogli dopiero wieczorem, śród szybko zapadającej ciemności. Po drodze porzucił ich woźnica, który nie chciał jechać po ciemku, poszli więc dalej piechotą. W wąwozie zalanym przez wezbrany potok kaleczyli nogi na ostrych kamieniach, leśne gąszcza szarpały ich ubiór. Przedzierali się pod górę po stromych zboczach, śród deszczu, przez sześć godzin. Do klasztoru dotarli o późnej nocy, przemoczeni do nitki, bez obuwia, zbiedzeni drogą. Gdy stanęli w drzwiach, zobaczyli Chopina, który znad fortepianu spojrzał na nich nieprzytomnym wzrokiem.
- Ach – zawołał zrywając się z miejsca – dobrze wiedziałem, że już nie żyjecie.
Był jakby w transie i dopiero po chwili odzyskał równowagę. Oczekiwał ich powrotu w takim napięciu, że popadł w rodzaj halucynacji. Opowiadał, że myśląc o grożącym im niebezpieczeństwie, przestał rozróżniać jawę od koszmarów, które go osaczały. Siedział przy fortepianie i grał, ale zdawało mu się, że nie żyje, ze utopił się w jeziorze i czuje, jak na piersi spadają mu lodowate krople wody w miarowych odstępach.
- To był deszcz, który bije o dach – wtrąciła George.
- Nie słyszałem go – obruszył się i zaczął grać znowu.[...].
Pewnego razu, gdy poszła z synem do miasta (George Sand), zerwała się nagła ulewa i odcięła ich od klasztoru. Z powrotem wyruszyć mogli dopiero wieczorem, śród szybko zapadającej ciemności. Po drodze porzucił ich woźnica, który nie chciał jechać po ciemku, poszli więc dalej piechotą. W wąwozie zalanym przez wezbrany potok kaleczyli nogi na ostrych kamieniach, leśne gąszcza szarpały ich ubiór. Przedzierali się pod górę po stromych zboczach, śród deszczu, przez sześć godzin. Do klasztoru dotarli o późnej nocy, przemoczeni do nitki, bez obuwia, zbiedzeni drogą. Gdy stanęli w drzwiach, zobaczyli Chopina, który znad fortepianu spojrzał na nich nieprzytomnym wzrokiem.
- Ach – zawołał zrywając się z miejsca – dobrze wiedziałem, że już nie żyjecie.
Był jakby w transie i dopiero po chwili odzyskał równowagę. Oczekiwał ich powrotu w takim napięciu, że popadł w rodzaj halucynacji. Opowiadał, że myśląc o grożącym im niebezpieczeństwie, przestał rozróżniać jawę od koszmarów, które go osaczały. Siedział przy fortepianie i grał, ale zdawało mu się, że nie żyje, ze utopił się w jeziorze i czuje, jak na piersi spadają mu lodowate krople wody w miarowych odstępach.
- To był deszcz, który bije o dach – wtrąciła George.
- Nie słyszałem go – obruszył się i zaczął grać znowu.[...].
Chopin jako ambasador współczesności
Kontynuacją myśli o Fryderyku Chopinie będzie kolejny materiał zatytułowany Od geniuszu do legendy: Chopin i Wieniawski. A teraz spójrz, ile współczesnych twarzy ma postać Geniusza fortepianu?! Zwróć uwagę, jak wiele miejsc (Lotnisko im. Fryderyka Chopina w Warszawie), zdarzeń (konkursy chopinowskie) czy nawet rzeczy codziennego użytku posiadają symbol i markę polskości z godłem Chopina w tle.


Czy tylko na fortepian?
Chopin pisał nie tylko utwory fortepianowe. Jest autorem kilkunastu pieśni, napisanych głównie do słów Stefana Witkacego, jednak kilka z nich zostało skomponowanych do tekstów innych poetów, m.in. Adama Mickiewicza.
Biblioteka muzyczna
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór muzyczny: F. Chopin "Scherzo h‑moll", fragment zawierający kolędę Lulajże Jezuniu. Kompozycja wykonywana jest na fortepianie i ma umiarkowane tempo. Cechuje ją spokojny, tkliwy charakter.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór: Nokturn cis - moll op.27 nr 1, autorstwa Fryderyka Wykonawca: Arthur Rubinstein. Kompozycja posiada zróżnicowane tempo zmieniające się w trakcie utworu. Cechuje się spokojnym charakterem.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Nagranie fragmentu Fantazji A‑dur opus trzynaste, autorstwa Fryderyka Chopina. Utwór jest przeznaczony na fortepian i towarzyszącą mu orkiestrę symfoniczną. Fragment rozpoczyna się sielankową, spokojną melodią pieśni „Laura i Filon”. Pianista wykonuje temat, a orkiestra dyskretnie mu towarzyszy. W melodii pojawiają się perliste ozdobniki. Później orkiestra gra melodię, a pianista gra ozdobną partię towarzyszącą melodii. Później temat przejmuje pianista, gra melodię w wysokim rejestrze, akompaniament jest bardzo ozdobny. Później melodia pojawia się, grana przez różne instrumenty, pianista wykonuje w tym czasie pasaże i ozdobniki.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór muzyczny 1 do zadania 1.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór muzyczny 2 do zadania 1.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór muzyczny 3 do zadania 1.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Utwór muzyczny 4 do zadania 1.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1
Nagranie pieśni „Życzenie”. Utwór wykonuje śpiewaczka, śpiewająca sopranem z towarzyszeniem fortepianu. Wstęp wykonywany przez fortepian ma wiele ozdobników, stwarza to wrażenie błyszczącej, skrzącej się muzyki. Partia wokalna jest łagodna, pogodna. Tekst pierwszej zwrotki pieśni to: Gdybym ja była słoneczkiem na niebie, Nie świeciłabym jak tylko dla ciebie, Ani na wody, ani na lasy, Ale po wszystkie czasy. Pod twojem okienkiem i tylko dla ciebie. Gdybym w słoneczko mogła zmienić siebie.
Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D22RFA3J1