R1VqUOK5wG62i1
Ilustracja przedstawia fragment skrzypiec oraz dłoń instrumentalisty grająca na nich. Temat lekcji: Gatunki instrumentalne baroku - koncert barokowy.

Concerto - powszechne muzykowanie

Źródło: Izabela Komońska.
bg‑yellow

Dla ciekawskich

Od tenebryzmu w malarstwie do techniki koncertującej w muzyce baroku

W muzyce baroku istotną rolę odgrywa kontrast brzmieniowy i fakturalny, szczególnie widoczny w technice koncertującej (concertino – ripieno).

W malarstwie zaś, występowała tzw. maniera tenebrosa (tenebryzm). Termin ten wywodzi się od łacińskiego słowa „tenebrae” – ciemność; sposób ujęcia obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, w której postacie i przedmioty wydobyte są z mrocznego tła ostrym światłocieniem. Tenebryzm stosowany był w malarstwie północnowłoskiego 2 poł. XVI w. (maniera tenebrosa) i w malarstwie barokowym, zwłaszcza przez Caravaggia (caravaggionizm) i Rembrandta.

Ze Starego Testamentu (Księga Sędziów) pochodzi temat podjęty przez Rembrandta w obrazie Oślepienie Samsona, namalowanym dla Constantijna Huygensa jako rekompensata za niedotrzymanie terminów wykonania scen z Pasji. Malarz ukazał finalny moment obcięcia włosów Samsonowi przez Dalię, związania mocarza i oślepienia.

Sędzia w Izraelu sławny ze swej wielkiej siły. Przed urodzeniem Samsona anioł powiedział jego matce, że ma on zostać w sposób szczególny oddany Bogu jako nazarejczyk i że wybawi Izrael od Filistynów. Na znak tego włosy Samsona miały pozostać niestrzyżone. Gdy Samson wyrósł, nękał w pojedynkę Filistynów, lecz nigdy w pełni nie uwolnił swego narodu. Wynikało to z jego słabości do kobiet. W końcu zdradził dziewczynie filistyńskiej, Dalili, tajemnicę swej siły. (…)

Samson został pojmany, a jego włosy ścięte. Został oślepiony i osadzony w więzieniu. Gdy jego włosy odrosły, wróciły mu siły. W czasie święta Samson miał zabawiać tłumy w świątyni filistyńskiej. Chwycił dwa słupy podtrzymujące świątynię i modląc się szarpnął z całej siły. Budynek runął na ziemię i Samson zginął wraz z przywódcami Filistynów i wieloma Filistyńczykami.

Źródło: http://www.biblia.info.pl/cgi-bin/spb.cgi?%3ASamson [w:] Słownik Postaci Biblijnych v1.91 (c) 1999‑2000 (dostęp z dnia 31.03.2018)

R15IaarRWGngU1
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Rembrandta van Rijn „Oślepienie Samsona”. Na ilustracji ukazano kilku mężczyzn atakujących Samsona. Napastnicy przytrzymują atakowanego i leżą z nim na ziemi. Nad postaciami stoi kolejny napastnik ze sztyletem wymierzonym w stronę Samsona. Obok mężczyzn znajduje się kobieta, która w dłoniach trzyma obcięte włosy Samsona, jest przerażona. Wszystkie postacie znajdują się w grocie. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1. Scena jest pełna dramatyzmu. Rembrandt łączy manierę tenebrosa z rozświetloną sceną oślepienia Samsona, wydobywając w ten sposób żywiołowość i ekspresję oraz podkreślając gwałtowne ruchy postaci. W ten sposób nawiązuje do obrazów Caravaggia, zwłaszcza męczeństwa św. Mateusza. 2. O barokowych cechach dzieła świadczy skomplikowana kompozycja oparta na krzyżowaniu się wielu linii diagonalnych, zagęszczenie postaci po stronie prawej oraz sine kontrasty światłocieniowe. 3. Scena ma miejsce w ciemnym namiocie, jedynym źródłem światła jest uchylony otwór namiotu. 4. Samson próbuje walczyć z napastnikami, na jego twarzy rysuje się ból. 5. Jeden z oprawców celuje sztyletem w oko mocarza. 6. Dalia trzyma w ręku obcięte włosy Samsona, jest przerażona.
Rembrandt van Rijn, „Oślepienie Samsona”, 1636, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt nad Menem, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna.
bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

R11Syk6AXpze9
Utwór muzyczny: Antonio Vivaldi, Violin Concerto in A Minor. RV356. Wykonawcy: Tafelmusik Baroque Orchestra, Elizabeth Wallfisch. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żywiołowym charakterem.
R7UUQERX1KOG6
Ilustracja interaktywna przedstawia: Jan Frans Douven, portret Arcangelo Corelli. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór A. Corelli, Concerto grosso g‑moll „Na Boże Narodzenie” op. 6 nr 8. Mężczyzna na grafice ma długie lokowane włosy. Ubrany jest w zielony płaszcz oraz biały szal. W prawej ręce trzyma skrzypce. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się hymnicznym, tajemniczym charakterem.
Źródło: online-skills, źródło: https://www.youtube.com/watch?v=bZ_TS8KV0uA.
ROL8rBPUz2caI
Utwór Koncert Branderburski no. 2 F-dur część I Allegro autorstwa Jana Sebastiana Bacha stworzony w latach 1718-1721. Utwór jest radosny ale o dostojnym charakterze. Słychać krótkie fragmenty solowe różnych instrumentów np. trąbki, oboju.
Rui3zmfzJPnL3
Utwór muzyczny: J. S. Bach, IV Koncert brandenburski BWV 1049, część I Allegro (fragment) Wykonawcy: Claudio Abbado – dyr., Orchestra Mozart. Nagranie przedstawia pierwszą część (Allegro) IV Koncertu branderburskiego G-dur BWV 1049. Utwór przeznaczony jest na orkiestrę barokową. Posiada instrumentalną fakturę polifoniczną. Cechuje się wesołym, skocznym charakterem.