Sławy Jazzu

Louis Armstrong, amerykański trębacz jazzowy, kompozytor i wokalista. Urodził się w 1901 roku w Nowym Orleanie. Był jednym z najbardziej wpływowych muzyków w historii tego gatunku. Armstrong zasłynął swoim stylem gry na trąbce i wokalistyką jazzową, do której wprowadził śpiew scatemscatscatem. Jego utwór What a Wonderful World (1967) odniósł gigantyczny sukces. Artysta zmarł w 1971 roku na zawał serca w Nowym Jorku.

R1AfAD6VdgNeo

Ilustracja interaktywna przedstawiająca roześmianego mężczyznę trzymającego w dłoniach trąbkę na wysokości twarzy. Po kliknięciu kursorem myszki na grafikę wyświetla się dodatkowa informacja oraz odtworzona zostanie piosenka. Dodatkowa informacja: Louis Amstrong What A Wonderful World. Nagranie to piosenka o pięknym świecie , której towarzyszy spokojna muzyka

Ilustracja interaktywna przedstawiająca roześmianego mężczyznę trzymającego w dłoniach trąbkę na wysokości twarzy. Po kliknięciu kursorem myszki na grafikę wyświetla się dodatkowa informacja oraz odtworzona zostanie piosenka. Dodatkowa informacja: Louis Amstrong What A Wonderful World. Nagranie to piosenka o pięknym świecie , której towarzyszy spokojna muzyka

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DE8AHOX37

Edward Kennedy Ellington urodził się 29 kwietnia 1899 roku, w Waszyngtonie. W domu otrzymał bardzo dobre wychowanie i maniery, stąd już w szkole nazywano go „Książę” (ang. duke). Przez prawie 50 lat był związany z zespołem The Washingtonians, w którym najpierw grał, a później został jego liderem. Właśnie z tą orkiestrą wylansował bardzo dużo przebojów oraz nagrywał muzykę do filmów, za co otrzymał wiele nagród „Grammy”. Stworzył także muzykę do filmu Anatomia morderstwa (Anatomy of a Murder) Otto Premingera, w której zagrał epizodyczną rolę pianisty w barze. Zmarł 24 maja 1974 roku. Został pochowany w Nowym Jorku.

R3X59QPgNkUMH1

Na zdjęciu Duke Ellington. Czarnoskóry mężczyzna szeroko się uśmiecha wprost do aparatu. Muzyk ubrany jest w koszulę, łaciaty krawat i jasną marynarkę.

Charles Christopher Parker Jr., pseudonim Bird urodził się 29 sierpnia 1920 w Kansas City, a zmarł 12 marca 1955 w Nowym Jorku – był wybitnym saksofonistą i kompozytorem, który wywarł znaczący wpływ na muzykę jazzową. Uważany jest za ojca bebopu. W 1944 spotkał się i rozpoczął współpracę z mającym wówczas 18 lat trębaczem, Milesem Davisem. Znane standardy, skomponowane przez Charliego Parkera, to m.in. Billie’s Bounce, Ornithology, Yardbird Suite i Scraple from the Apple. W 1954 roku próbował popełnić samobójstwo po śmierci córki. Zmarł na skutek wycieńczenia narkotykowego i alkoholowego rok później.

Dizzy Gillespie czyli John Birks Gillespie urodził się w Cheraw w 1917 roku. Był jednym z najlepszych trębaczy jazzowych. Najmłodszy z dziewiątki dzieci, John, w bardzo młodym wieku zaczął się interesować muzyką. Mając 12 lat, nauczył się grać na trąbce, wcześniej zaś grał na puzonie. Przełomowym rokiem w jego karierze był rok 1945 – nagrał wtedy z Charlie Parkerem takie utwory jak: Salt Peanuts, Shaw Nuff czy Groovin' High oraz ruszył z nim w trasę koncertową i założył własny big band. Artysta zmarł w 1993 roku, w Englewood, w wieku 76 lat.

Miles Davis urodził się w 1926 roku w Alton. W wieku 12 lat zaczął naukę gry na trąbce, a 4 lata później dawał już pierwsze koncerty. O tym, że zostanie profesjonalnym muzykiem, zdecydował koncert big bandu Billy'ego Eckstina, gdzie grali m.in. Charlie Parker i Dizzy Gilespie. Nagrał albumy Birth of the Cool, Kind of Blue, Sketches of Spain, Quiet Nights i wiele innych. Miles Davis zmarł na zapalenie płuc w 1991 roku, w Santa Monica, w Kalifornii. Nikt przed nim, ani nikt po nim, nie wniósł takiego dorobku do muzyki jazzowej i nie grał na trąbce w taki sposób, jak on.

Swingowa gorączka

RtdJOqeWWNQM71

Ilustracja przedstawia Glenn Miller z orkiestrą wojskową. Przed orkiestrą stoi mężczyzna - dyrygent. Jeden z żołnierzy stoi i gra na instrumencie muzycznym. W oddali widać tłumy słuchaczy.

Swing był pod wieloma względami zjawiskiem socjologicznym. Po pierwsze rozpoczął historię muzyki rozrywkowej we współczesnej formie- liderzy zespołów zyskali w tym okresie status gwiazd, a coraz prężniej rozwijający się przemysł fonograficzny przeżywał prawdziwy boom. W czasie II wojny światowej miał też znaczenie propagandowe- Glenn Miller od 1942 r. przewodził big‑bandowi i orkiestrze Amerykańskich Sił Powietrznych, z którymi koncertował dla żołnierzy. Muzyk zginął zresztą w trakcie lotu na koncert do Paryża, prawdopodobnie jego samolot został zestrzelony. Należy również pamiętać o dyskryminacji rasowej jaka panowała wówczas w Stanach Zjednoczonych i miała swoje przełożenie także w muzyce. W większości białych big‑bandów nie mogli grać czarnoskórzy muzycy. Do wielu klubów muzycznych, jak na przykład Cotton Club w Nowym Jorku, Afroamerykanie nie mieli wstępu, co było na tyle przewrotne, że najczęściej występowali tam w roli gwiazd czarnoskórzy jazzmani.

O ile w początkach jazzu najważniejszym miejscem dla rozwoju muzyki okazała się dzielnica rozpusty -Storyville, to w erze swingu muzyka opanowała nowojorski Harlem, a przede wszystkim jego sale taneczne. Wraz ze swingową gorączką wybuchło bowiem taneczne szaleństwo, którego symbolem stał się między innymi słynny Savoy Ballroom, w którym występowała Ella Fitzgerald wraz z orkiestrą perkusisty Chicka Webba. Klub ten był jednym z nielicznych, gdzie nie istniała segregacja ze względu na kolor skóry.

Przymiotnik cool oznaczający zimny odnosi się do stonowanych emocji, introwertycznego charakteru nowego stylu. Jest też nawiązaniem do początków jazzu nowoorleańskiego, określanego jako hot jazz. Wykonawcy mieli stosować jak najmniej wibrata, a dźwięki grane były z możliwie jak najczystszą intonacją. Pojawiły się też nietypowe dla jazzu instrumenty, takie jak oboje, rogi, harfy, a także nawiązania do muzyki latynoamerykańskiej, na przykład bossa novy.bossa novabossa novy. Wśród twórców cool jazzu dominują biali muzycy, m.in. saksofoniści Stan Getz, Paul Desmond, trębacz Chet Baker, Dave Brubeck. Cool jazz tworzony właśnie przez białych muzyków na Zachodnim Wybrzeżu określa się również mianem West Coast Jazz. A jednak jednego z najważniejszych nagrań, które ugruntowało termin cool – Birth of the Cool, dokonał w 1950 r. nonet Milesa Daviesa. Najbardziej komercyjnym osiągnięciem cool jazzu okazało się jednak nagranie Time Out kwartetu Dave’a Brubecka ze słynną kompozycją Take Five. Posłuchaj tego utworu.

R1KHN5PD89V8E1

Ilustracja przedstawia dwóch mężczyzn w okularach - Paul Desmond i Dave Brubeck. Jeden mężczyzna siedzi profilem do kadru zdjęcia. Drugi mężczyzna stoi i gra na trąbce. Ubrani są w szare garnitury.

Trzeci nurt: Hard bop, Free jazz

Od lat 50. następuje dalsze rozwijanie nowych nurtów i ich coraz większe zagęszczenie. Idee te przenikają się często wzajemnie i trudno jest przypisać danemu twórcy, czy utworowi, konkretną etykietę.

Trzeci nurt (Third Stream) tworzą coraz lepiej wykształceni muzycy, łączący tradycje afroamerykańskie z osiągnięciami europejskiej kompozycji. Jednym z przedstawicieli trzeciego nurtu jest kontrabasista Charles Mingus.

W tym samym czasie następuje ponowny zwrot ku ideom bebopu- bardzo szybkiej, żywiołowej rytmice i dalszemu pogłębianiu złożoności harmonicznej, tzw. hard bop. Stanowi on reakcję na przeintelektualizowany i zbyt europejski cool jazz i nawiązuje do źródeł jazzu, takich jak gospel czy blues. W tym stylu- którego dwa przykłady wysłuchasz poniżej- tworzyli przez pewien okres saksofonista John Coltrane i trębacz Miles Davies.

Poszerzanie harmonii uzyskało natomiast swoje apogeum we free jazzie, nurcie powstałym w latach 60. Brak w nim metrum, skal czy powtórzeń rytmicznych – na pierwszy plan wysuwa się natomiast niezwykle wirtuozowska improwizacja. Jednym z pierwszych wykonawców free jazzu był Ornette Coleman. Nurt ten nadal znajduje kontynuatorów.