Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Scenariusz zajęć

Autor: Agata Jarszak‑Tyl, Krzysztof Błaszczak

Temat: Na czym polega pasywacja?

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony; uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa

Zakres podstawowy:

X. Metale, niemetale i ich związki. Uczeń:

3) opisuje właściwości fizyczne i chemiczne glinu; wyjaśnia, na czym polega pasywacja glinu; tłumaczy znaczenie tego zjawiska w zastosowaniu glinu w technice.

Zakres rozszerzony:

X. Metale, niemetale i ich związki. Uczeń:

4) opisuje właściwości fizyczne i chemiczne glinu; wyjaśnia, na czym polega pasywacja glinu; tłumaczy znaczenie tego zjawiska w zastosowaniu glinu w technice.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • definiuje pojęcia: pasywacja, patyna;

  • analizuje czynniki odpowiadające za proces pasywacji;

  • zapisuje równania reakcji chemicznych metali ze stężonymi roztworami kwasów;

  • rozróżnia metale ulegające pasywacji.

Strategie nauczania:

  • asocjacyjna;

  • problemowa.

Metody i techniki nauczania:

  • burza mózgów;

  • analiza materiału źródłowego;

  • dyskusja dydaktyczna;

  • drzewko decyzyjne;

  • ćwiczenia uczniowskie;

  • doświadczenie chemiczne;

  • technika zdań podsumowujących;

  • technika gadająca ściana.

Formy pracy:

  • praca zbiorowa;

  • praca w grupach;

  • praca indywidualna.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami i dostępem do Internetu/smartfony, tablety;

  • słuchawki;

  • rzutnik multimedialny;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica.

Przebieg zajęć

Faza wstępna:

  1. Zaciekawienie i dyskusja. Nauczyciel wyświetla na tablicy interaktywnej Statuę Wolności – posąg koloru zielonego. Nauczyciel pyta uczniów o powody występowania zielonego nalotu na powierzchni monumentu. Zadaje uczniom pytania, zawarte w e‑materiale, np.: Jaki proces odpowiada za zmiany zachodzące na powierzchni tego posągu i pojawienie się zielonego koloru? Na czym polega pasywacja? Nauczyciel w formie pokazu przeprowadza doświadczenie chemiczne (instrukcja w materiałach pomocniczych) i zadaje pytanie uczniom: gdzie zaszedł proces pasywacji?

  2. Rozpoznanie wiedzy wyjściowej uczniów. Burza mózgów wokół pojęcia pasywacji. Nauczyciel może wykorzystać aplikację Mentimeter z wykorzystaniem tabletów/smartfonów.

  3. Ustalenie celów lekcji. Nauczyciel podaje temat zajęć i wspólnie z  uczniami ustala cele.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie samodzielnie analizują w e‑materiale tekst, schematy i ilustracje dotyczące pasywacji. Nauczyciel poleca uczniom, by zwrócili uwagę na pojęcie pasywacji, wzory sumaryczne związków, równania reakcji, nazwy metali, które wiążą się z pasywacją. Powrót do burzy mózgów z fazy wstępnej i konfrontacja znaczenia pasywacji.

  2. Nauczyciel poleca uczniom samodzielną pracę z medium bazowym – symulacja interaktywna. Uczniowie analizują medium sprawdzając, które metale ulegają pasywacji. Następnie sprawdzają swoją wiedzę, wykonując zadania załączone do medium bazowego.

  3. Nauczyciel dzieli uczniów na grupy i zadaje uczniom pytanie „Które metale ulegają samorzutnej, a które wymuszonej pasywacji?” W tym celu zapisuje na tablicy symbole pierwiastków chemicznych (np. Fe, Na, Ca, Cu, Al, Ni, Cr). Uczniowie w zeszytach dokonują podziału pierwiastków, po czym chętni przedstawiają swoje propozycje z podaniem argumentacji dokonanego podziału.

  4. Mapa myśli – nauczyciel zapisuje na tablicy pytanie „Jakie są wady i zalety wykorzystania danego metalu do produkcji pokryć dachowych?”. Uczniowie podają swoje pomysły, a wyznaczony moderator zapisuje je na tablicy w formie mapy myśli, której centralnym punktem jest zapisany problem. Po zapisaniu propozycji, uczniowie samodzielnie je weryfikują. Następnie nauczyciel prosi, by skonfrontowali swoją mapę z informacjami zawartymi w e‑materiale oraz w internecie i sprawdzili, co jeszcze można dopisać do mapy.

  5. Nauczyciel zapisuje na tablicy problem do rozwiązania: „Jaki metal jest najkorzystniejszym materiałem?”. Prowadzący zajęcia rozdaje grupom schemat drzewka decyzyjnego i omawia sposób graficznego zapisu dyskusji. Podopieczni mają za zadanie podjąć decyzję i uzupełnić rubryki drzewa decyzyjnego, przedstawić możliwe rozwiązania, a także pozytywne i negatywne skutki. Uczniowie mogą korzystać z różnych źródeł informacji, w tym z e‑materiału.

  6. Liderzy grup prezentują wyniki prac uczniowskich z zastosowaniem techniki gadającej ściany i, kierując się wartościami prezentowanymi przez członków grupy, uzasadniają ostateczną decyzję grupy.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel sprawdza wiedzę uczniów, wykorzystując pytania z e‑materiału, np.:

  • Co to jest patyna?

  • Na czym polega pasywacja metalu?

  • W jakich warunkach przebiega pasywacja glinu?

  1. Jako podsumowanie lekcji, nauczyciel może wykorzystać zdania do uzupełnienia, które uczniowie również zamieszczają w swoim portfolio:

  • Przypomniałam/łem sobie, że...

  • Co było dla mnie łatwe...

  • Przypomniałam/łem sobie, że...

  • Co sprawiało mi trudność...

Praca domowa:

  1. Na podstawie dostępnych źródeł informacji przygotuj się do dyskusji na temat: Jaki wpływ ma pasywacja na zastosowania glinu?

  2. Uczniowie wykonują ćwiczenia zamieszczone w e‑materiale – „Sprawdź się”.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:

Grafika interaktywna może być wykorzystana przez uczniów podczas przygotowywania się do zajęć.

Materiały pomocnicze:

  1. Polecenia podsumowujące (nauczyciel przed lekcją zapisuje je na niewielkich kartkach):

  • Co to jest patyna?

  • Na czym polega pasywacja metalu?

  • W jakich warunkach przebiega pasywacja glinu?

  1. Doświadczenie chemiczne: „Pasywacja glinu i żelaza”

Sprzęt i szkło laboratoryjne: zlewki, pipety.

Odczynniki chemiczne: stężony HNO 3 i rozcieńczony HNO 3 ; rozcieńczony H 2 SO 4 .

Instrukcja wykonania:

  • W dwóch zlewkach umieść dwie małe blaszki glinowe. Do jednej zlewki dodaj stęż. HNO 3 , a do drugiej rozcieńczony H 2 SO 4 , w takiej ilości, by blaszki były zatopione. Obserwuj zmiany w obu zlewkach.

  • W dwóch zlewkach umieść dwie małe blaszki z żelaza. Do jednej zlewki dodaj stęż. HNO 3 , a do drugiej rozcieńczony HNO 3 , w takiej ilości, by blaszki były zatopione. Obserwuj zmiany w obu zlewkach.