Scenariusz lekcji

Autor: Zuzanna Szewczyk

Przedmiot: biologia

Temat: Mutacje – kryteria podziału i rodzaje

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
VII. Genetyka klasyczna.
2. Zmienność organizmów. Uczeń:
6) rozróżnia rodzaje mutacji genowych oraz określa ich skutki;
7) rozróżnia rodzaje aberracji chromosomowych (strukturalnych i liczbowych) oraz określa ich skutki;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
XIV. Genetyka klasyczna.
2. Zmienność organizmów. Uczeń:
6) przedstawia rodzaje mutacji genowych oraz określa ich skutki;
7) przedstawia rodzaje aberracji chromosomowych (strukturalnych i liczbowych) oraz określa ich skutki;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • wymienia kryteria podziału mutacji;

  • odróżnia mutacje somatyczne i generatywne, samoistne i indukowane, genowe i chromosomowe;

  • charakteryzuje poszczególne rodzaje mutacji z uwzględnieniem kryterium podziału;

  • opisuje skutki mutacji, odnosząc się do zdolności adaptacyjnych organizmu.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem komputera;

  • ćwiczenia interaktywne;

  • analiza grafiki interaktywnej.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • arkusze papieru A1, flamastry.

Przebieg zajęć

Faza wstępna

  1. Nauczyciel wprowadza uczniów w temat lekcji, nawiązując do zagadnień opisanych w tekście otwierającym e‑materiał.

  2. Uczniowie interpretują ilustrację z okładki, wskazując na jej powiązania z tematem.

  3. Nauczyciel przedstawia cele lekcji i określa kryteria sukcesu.

Faza realizacyjna

  1. Uczniowie zapoznają się z tekstem w sekcji „Przeczytaj” e‑materiału.

  2. Nauczyciel dzieli uczniów na sześć grup. Zadaniem każdego zespołu jest przygotowanie krótkiej prezentacji w postaci mapy myśli na przydzielony temat:

  • Grupa I – Mutacje somatyczne

  • Grupa II – Mutacje generatywne

  • Grupa III – Mutacje spontaniczne

  • Grupa IV – Mutacje indukowane

  • Grupa V – Mutacje genowe

  • Grupa VI – Mutacje chromosomowe

Podczas opracowywania mapy myśli uczniowie wykorzystują e‑materiał oraz zasoby internetowe.

  1. Grupy prezentują wyniki swojej pracy. Nauczyciel ocenia poprawność każdej prezentacji, wskazuje błędy, uzupełnia brakujące informacje. Nauczyciel wspólnie z uczniami omawia podział mutacji ze względu na ich skutek dla organizmu.

  2. Uczniowie zapoznają się z grafiką interaktywną. Następnie, pracując w parach, wykonują polecenia 1 i 2. Nauczyciel monitoruje pracę uczniów, w razie potrzeby naprowadza ich na prawidłowe rozwiązanie.

  3. Każdy z uczniów rozwiązuje samodzielnie ćwiczenie nr 7 i ćwiczenie nr 8. Po ustalonym czasie wybrani uczniowie przedstawiają odpowiedzi, a reszta klasy wspólnie ustosunkowuje się do nich. Nauczyciel w razie potrzeby koryguje odpowiedzi, dopowiada istotne informacje, udziela uczniom informacji zwrotnej.

Faza podsumowująca

  1. Uczniowie rozwiązują ćwiczenie interaktywne nr 3. Następnie przygotowują podobne zadanie (typu „prawda/fałsz”) dla osoby z pary. Uczniowie wykonują ćwiczenie otrzymane od kolegi lub koleżanki.

  2. Nauczyciel ocenia pracę uczniów na lekcji pod kątem zaangażowania w dyskusję, jakości opracowanych materiałów i współpracy w grupie.

Praca domowa

Wykonaj ćwiczenia interaktywne nr 1 i 2 oraz 4 i 5.

Materiały pomocnicze

  • Neil A. Campbell i in., Biologia Campbella, tłum. K. Stobrawa i in., Rebis, Poznań 2019.

  • Encyklopedia szkolna. Biologia, red. Marta Stęplewska, Robert Mitoraj, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2006.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania grafiki interaktywnej

Grafikę interaktywną można także wykorzystać na lekcji Zmienność organizmów.