Autor: Martyna Wojtowicz

Przedmiot: Historia 2022, Historia

Temat: Anarchia i próby reform w czasach Augusta III

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum

Podstawa programowa:

Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
XXVI. Rzeczpospolita w XVIII w. (od czasów saskich do Konstytucji 3 maja). Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
1) charakteryzuje i ocenia projekty naprawy Rzeczypospolitej w I poł. XVIII w., w tym: Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Konarskiego;
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Zakres podstawowy
XXVI. Rzeczpospolita w XVIII wieku (od czasów saskich do Konstytucji 3 maja). Uczeń:
1) opisuje i ocenia sytuację wewnętrzną oraz międzynarodową Rzeczypospolitej w czasach saskich;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • wskazuje różnice między wczesnonowożytną a współczesną partią polityczną;

  • wyjaśnia, dlaczego czasem nawet ludzie o podobnych poglądach rywalizują ze sobą, zamiast współpracować;

  • tłumaczy znaczenie powiedzenia „Za króla Sasa jedz, pij, popuszczaj pasa”.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm;

  • lekcja odwrócona.

Metody i techniki nauczania:

  • rozmowa nauczająca z wykorzystaniem ćwiczeń interaktywnych;

  • analiza materiału źródłowego (porównawcza);

  • dyskusja.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • telefony z dostępem do internetu.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

Nauczyciel poleca uczniom przygotowanie prezentacji na podstawie informacji zawartych w sekcji „Przeczytaj”. Uczniowie powinni się skupić na stronnictwach politycznych w czasach Augusta III, paraliżu prac sejmu i dyskusjach na temat stanu państwa i reform.

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy zawartość sekcji „Wprowadzenie”, przedstawia temat oraz cele zajęć, omawia lub ustala razem z uczniami kryteria sukcesu.

  2. Nauczyciel inicjuje rozmowę wprowadzającą w temat lekcji. Zadaje uczniom pytanie o umiejscowienie tematu lekcji w czasie. Pyta: W jakim okresie się znajdujemy? Co ważnego działo się wcześniej?

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel przypomina o prezentacjach związanych z tematem anarchii w czasach panowania Augusta III i przygotowanych przez uczniów przed lekcją. Poleca wybranej osobie (lub ochotnikowi) zaprezentowanie swojej pracy przed resztą klasy. Po prezentacji uczniowie krótko dyskutują o prezentacji, dodają informacje, które ich zdaniem warto uwzględnić. Prowadzący może korygować odpowiedzi i je uzupełniać.

  2. Następnie nauczyciel zapowiada, że uczniowie obejrzą film, w którym omówione są wysuwane ówcześnie projekty reform i szansa ich realizacji. Poleca uczniom, aby wynotowywali najważniejsze według nich informacje.

  3. Praca z multimedium („Film edukacyjny”). Uczniowie po zapoznaniu się z pierwszym z filmów wykonują w parach polecenie 2: „Przedstaw programy naprawy Rzeczypospolitej proponowane przez pisarzy politycznych i reformatorów działających w pierwszej połowie XVIII wieku. Wskaż postulaty, które są zbieżne”. Wybrana para przedstawia wskazane przez siebie czynniki wraz z uzasadnieniem, pozostali uczniowie mogą się ustosunkować do zaproponowanej odpowiedzi. Nauczyciel koryguje ewentualne błędy, uzupełnia informacje, jeśli zajdzie taka potrzeba.

  4. Następnie prowadzący odtwarza drugi z filmów. Zadaje uczniom pytanie nawiązujące do polecenia nr 5: Jakie czynniki przesądziły o tym, że próby reformy Rzeczypospolitej za panowania Augusta III zakończyły się niepowodzeniem? Który z nich uznalibyście za najistotniejszy? Uczniowie przedstawiają swoje propozycje wraz z argumentacją, mogą krótko dyskutować między sobą.

  5. Utrwalanie wiedzy i umiejętności. Uczniowie wykonują indywidualnie ćwiczenia interaktywne od 1 do 3 z sekcji „Sprawdź się”. Najpierw dopasowują autorów do tytułów polskich dzieł opisujących projekty reform, w dalszym analizują tekst z epoki. Wyniki pracy omawiane są na forum i komentowane przez nauczyciela.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy temat lekcji i cele zawarte w sekcji „Wprowadzenie”. W kontekście ich realizacji następuje omówienie ewentualnych problemów z rozwiązaniem ćwiczeń i poleceń z sekcji „Sprawdź się”.

  2. Nauczyciel omawia przebieg zajęć, wskazuje mocne i słabe strony pracy uczniów.

Praca domowa:

  1. Wykonaj ćwiczenia 5, 7 i 8 z sekcji „Sprawdź się”.

Materiały pomocnicze:

M. Czeppe, Kamaryla Pana z Dukli. Kształtowanie się obozu politycznego Jerzego Augusta Mniszcha 1750–1763, Warszawa 1998.

J. Staszewski, August III Sas, Wrocław 1989.

Z. Zielińska, Walka „Familii” o reformę Rzeczypospolitej 1743–1752, Warszawa 1983.

Wskazówki metodyczne:

Uczniowie mogą zapoznać się przed lekcją z sekcją „Film edukacyjny”, aby przygotować się do późniejszej pracy. Mogą przygotować notoatki dotyczące m.in. zagadnień programów naprawy Rzeczypospolitej proponowanych przez pisarzy politycznych i reformatorów działających w pierwszej połowie XVIII w. czy czynników, czynnik, które przesądziły o tym, że próby reformy Rzeczypospolitej za panowania Augusta III zakończyły się niepowodzeniem.