SCENARIUSZ LEKCJI

Imię i nazwisko autora: Kamil Kaliński

Przedmiot: geografia

Temat zajęć: Rozmieszczenie ludności i struktura demograficzna Polski, migracje, urbanizacja – powtórzenie

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, liceum/technikum, zakres podstawowy, klasa III

Podstawa programowa

XV. Społeczeństwo i gospodarka Polski: rozmieszczenie ludności i struktura demograficzna, saldo migracji, struktura zatrudnienia i bezrobocie, urbanizacja i sieć osadnicza, warunki rozwoju rolnictwa, restrukturyzacja przemysłu, sieć transportowa, atrakcyjność turystyczna.

Uczeń:

1) formułuje twierdzenia o prawidłowościach w zakresie rozmieszczenia ludności i wyjaśnia przyczyny jego zróżnicowania;

2) analizuje strukturę demograficzną ludności Polski na podstawie danych liczbowych oraz piramidy wieku i płci;

3) analizuje, na podstawie źródeł informacji geograficznej, zmiany liczby ludności, przyrostu naturalnego i rzeczywistego ludności Polski oraz prognozuje skutki współczesnych przemian demograficznych w Polsce dla rozwoju społeczno‑gospodarczego kraju;

4) analizuje przestrzenne zróżnicowanie salda migracji w Polsce, podaje przyczyny migracji wewnętrznych i zewnętrznych, główne kierunki emigracji Polaków oraz przedstawia sytuację migracyjną w swoim regionie;

5) wyjaśnia zmiany w strukturze zatrudnienia, podaje przyczyny bezrobocia i analizuje przestrzenne zróżnicowanie rynku pracy w Polsce;

6) wyjaśnia zmiany procesów urbanizacyjnych i osadnictwa wiejskiego w Polsce, wiążąc je z przemianami społecznymi i gospodarczymi.

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

  • kompetencje cyfrowe,

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się,

  • kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne

Uczeń:

  • formułuje twierdzenia o prawidłowościach w zakresie rozmieszczenia ludności i wyjaśnia przyczyny jego zróżnicowania,

  • analizuje strukturę demograficzną ludności Polski na podstawie danych liczbowych oraz piramidy wieku i płci,

  • analizuje na podstawie źródeł informacji geograficznej zmiany liczby ludności, przyrostu naturalnego i rzeczywistego ludności Polski oraz prognozuje skutki współczesnych przemian demograficznych w Polsce dla rozwoju społeczno‑gospodarczego kraju,

  • analizuje przestrzenne zróżnicowanie salda migracji w Polsce, podaje przyczyny migracji wewnętrznych i zewnętrznych, główne kierunki emigracji Polaków oraz przedstawia sytuację migracyjną w swoim regionie,

  • wyjaśnia zmiany w strukturze zatrudnienia, podaje przyczyny bezrobocia i analizuje przestrzenne zróżnicowanie rynku pracy w Polsce,

  • wyjaśnia zmiany procesów urbanizacyjnych i osadnictwa wiejskiego w Polsce, wiążąc je z przemianami społecznymi i gospodarczymi.

Strategie nauczania: odwrócona klasa

Metody nauczania: dyskusja, praca z e‑materiałem, referat/prezentacja multimedialna

Formy zajęć: praca indywidualna, praca w grupach, praca całego zespołu klasowego

Środki dydaktyczne: e‑materiał, komputer, projektor multimedialny (lub tablety z dostępem do internetu), zeszyt przedmiotowy

Materiały pomocnicze

Bank Danych Lokalnych GUS (dostęp 2.04.2021).

Dane GUS dotyczące ludności (dostep 2.04.2021).

PRZEBIEG LEKCJI

Kilka lekcji wcześniej nauczyciel dzieli uczniów na grupy i prosi o przygotowanie referatów lub prezentacji multimedialnych na temat wybranego zagadnienia realizującego cele wskazane powyżej dla wylosowanego województwa – polecenie do grafiki interaktywnej: „Korzystając z danych GUS (np. Banku Danych Lokalnych), zgromadź dane potrzebne do analizy wybranych procesów demograficznych w jednym z województw Polski. Sporządź odpowiednie wykresy i mapy. Wyniki swojej pracy przedstaw w formie pisemnej. Wyjaśnij przyczyny zbadanych procesów. W tym celu skorzystaj z treści zawartych w e‑materiale”. Uczniowie ustalają z nauczycielem: zakres tematyczny prezentacji (w zależności od ich preferencji, zainteresowań), szacunkowy czas jej trwania i źródła informacji – nauczyciel proponuje zapoznać się z e‑materiałem powtórzeniowym i innymi e‑materiałami opisującymi szczegółowo dane zagadnienia. Nauczyciel prosi także grupy o przygotowanie quizów podsumowujących z tego zakresu.

Faza wprowadzająca

  • Czynności organizacyjne (powitanie, sprawdzenie stanu klasy).

  • Sprawdzenie ewentualnego zadania domowego.

  • Dialog z uczniami mający na celu podsumowanie ostatniej lekcji.

  • Przedstawienie celów lekcji.

Faza realizacyjna

  • Uczniowie przedstawiają swoje referaty/prezentacje. Po każdym wystąpieniu następuje klasowa dyskusja. Uczniowie porównują wyniki dla różnych województw i wyjaśniają przyczyny ich zróżnicowania. Posiłkują się treściami zawartymi w e‑materiale. Nauczyciel wyjaśnia wątpliwości uczniów.

  • Uczniowie rozwiązują ćwiczenia interaktywne. Chętni prezentują swoje odpowiedzi na forum klasy. Nauczyciel czuwa nad poprawnością wykonania zadania.

Faza podsumowująca

  • Uczniowie grają w podsumowujące quizy przygotowane przez poszczególne grupy.

  • Nauczyciel nagradza aktywnych uczniów (również tych, którzy najlepiej rozwiązali quizy), ocenia pracę w grupach, referaty/prezentacje multimedialne i przypomina cele zajęć.

  • Pożegnanie i zaproszenie na kolejną lekcję.

Praca domowa

  • Praca pisemna dotycząca prognoz demograficznych dla wybranego województwa i ich skutków społeczno‑gospodarczych.

  • Opcjonalnie można także prosić o zapoznanie się z kolejnym tematem lekcji (w przypadku blended learning).

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium

Grafika interaktywna może posłużyć w fazie realizacyjnej oraz podsumowującej, a także po lekcji (w celu utrwalenia wiadomości) i przed lekcją (strategia odwróconej klasy). Może także znaleźć swoje zastosowanie na lekcjach dotyczących urbanizacji i osadnictwa w Polsce (zakres podstawowy: VIII. 12, VIII. 13).