Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki

Autor: Zespół redakcyjny

Przedmiot: Język polski

Temat: W poszukiwaniu skarbów – związki sztuki starogreckiej z eposami Homera

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach (fantastyczną, symboliczną, mimetyczną, realistyczną, naturalistyczną, groteskową);
3) rozróżnia gatunki epickie, liryczne, dramatyczne i synkretyczne, w tym: gatunki poznane w szkole podstawowej oraz epos, odę, tragedię antyczną, psalm, kronikę, satyrę, sielankę, balladę, dramat romantyczny, powieść poetycką, a także odmiany powieści i dramatu, wymienia ich podstawowe cechy gatunkowe;
5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji, sytuacji lirycznej; interpretuje je i wartościuje;
11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy i toposy oraz dostrzega żywotność motywów biblijnych i antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;
13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne;
15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny;
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki;
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w analizie i interpretacji tekstów oraz tworzeniu własnych wypowiedzi;
4. Ortografia i interpunkcja. Uczeń:
1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji, w tym szczególnie: pisowni wielką i małą literą, pisowni łącznej i rozłącznej partykuły nie oraz partykuły -bym, -byś, -by z różnymi częściami mowy; pisowni zakończeń -ji, -ii, -i ; zapisu przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-; pisowni przyimków złożonych; pisowni nosówek ( a, ę ) oraz połączeń om, on, em, en ; pisowni skrótów i skrótowców;
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki. Uczeń:
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: wypowiedź o charakterze argumentacyjnym, referat, szkic interpretacyjny, szkic krytyczny, definicja, hasło encyklopedyczne, notatka syntetyzująca;
IV. Samokształcenie.
2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;
Lektura obowiązkowa
3) Homer, Iliada (fragmenty), Odyseja (fragmenty);
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
2) rozumie pojęcie tradycji literackiej i kulturowej, rozpoznaje elementy tradycji w utworach, rozumie ich rolę w budowaniu wartości uniwersalnych;
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty;
5) rozpoznaje i charakteryzuje główne style w architekturze i sztuce;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne. Uczeń:

  • przedstawia rozwój kultury starożytnej;

  • charakteryzuje dokonania Homera;

  • wskazuje związek kultury i sztuki starożytnej z dziełami Homera;

  • analizuje dzieła ceramiczne przedstawiające sceny z eposów Homera;

  • wyjaśnia znaczenie eposów Homera dla starożytnych Greków i współczesnych czytelników.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • odwrócona klasa;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera;

  • dyskusja.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

Konieczne jest, by uczniowie przed lekcją znali treść eposów Homera. Uczniowie mogą przed lekcją zapoznać się z treścią sekcji „Przeczytaj” wówczas lekcja będzie miała charakter odwróconej.

Faza wprowadzająca

Nauczyciel zaczyna lekcję od dyskusji, zadaje pytanie: Czy sztuka może istnieć w oderwaniu od literatury? Uczniowie dyskutują, przytaczając przykłady motywów, wątków, bohaterów literackich przedstawianych w malarstwie, rzeźbie. W klasie o wyraźnych zainteresowaniach muzycznych, można zapytać o „ilustracje” w muzyce.
Na koniec dyskusji stawiają wniosek: Sztuka nie może istnieć w oderwaniu od literatury.

Faza realizacyjna

Jeśli uczniowie zapoznali się przed zajęciami z sekcją „Przeczytaj”, mogą kontrolnie wykonać ćwiczenia 1, 2, 4, 5, 6 z sekcji „Sprawdź się”, aby sprawdzić stan swojej wiedzy i uporządkować najistotniejsze informacje. Następnie przystępują do pracy z multimedium. Wykonują przyporządkowane do tej sekcji polecenia i wskazują w zaprezentowanych grafikach cechy malarstwa wazowego:

  • kompozycja pełna wdzięku i lekkości,

  • teatralne pozy postaci,

  • zwiewność sukni postaci,

  • sceny dynamiczne,

  • szczegóły uzbrojenia,

  • przejrzysta kompozycja sceny,

  • liczne zdobienia,

  • realistyczne oddanie nagich ciał,

  • wydłużone proporcje ciał,

  • precyzja rysunku postaci,

  • obraz dostosowany jest do krzywizny amfory,

  • sceny miłosne,

  • harmonia między kształtem wazy a dekoracją,

  • motyw uskrzydlonych postaci/zwierząt,

  • wprowadzenie perspektywy,

  • twarze malowane z profilu,

  • oddanie ruchu i dynamiki.

Faza podsumowująca

Uczniowie podsumowują pracę na lekcji, wskazują wątki, wydarzenia, postacie, atrybuty z eposów homeryckich, które inspirowały artystów. Mogą stworzyć notatkę w formie mapy myśli lub rysunków

Materiały dodatkowe:

  • Elżbieta Makowiecka, Sztuka grecka, Warszawa 2021.

  • Jerzy Oniszczuk, Homerycki klucz do pojmowania dziejów: hybris, nomos, polis, Warszawa 2020.

Wskazówki metodyczne

  • Nauczyciel może wykorzystać medium w sekcji „Galeria zdjęć interaktywnych” do podsumowania lekcji.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida