Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Autor: Marta Kulikowska

Przedmiot: Język polski

Temat: „Panie! czymże ja jestem przed Twoim obliczem?” – mistyczna tajemnica cierpienia w Widzeniu Księdza Piotra

Grupa docelowa:

III etap edukacyjny, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię i autoironię, komizm, tragizm, humor, patos; określa ich funkcje w tekście i rozumie wartościujący charakter;
8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji, sytuacji lirycznej; interpretuje je i wartościuje;
11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy i toposy oraz dostrzega żywotność motywów biblijnych i antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;
13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne;
14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny;
16) rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe; określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości.
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych, popularnonaukowych, naukowych;
2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl, sposób prowadzenia wywodu oraz argumentację;
5) charakteryzuje główne prądy filozoficzne oraz określa ich wpływ na kulturę epoki;
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w analizie i interpretacji tekstów oraz tworzeniu własnych wypowiedzi;
3) rozpoznaje argumentacyjny charakter różnych konstrukcji składniowych i ich funkcje w tekście; wykorzystuje je w budowie własnych wypowiedzi;
4. Ortografia i interpunkcja. Uczeń:
1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji, w tym szczególnie: pisowni wielką i małą literą, pisowni łącznej i rozłącznej partykuły nie oraz partykuły -bym, -byś, -by z różnymi częściami mowy; pisowni zakończeń -ji, -ii, -i ; zapisu przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-; pisowni przyimków złożonych; pisowni nosówek ( a, ę ) oraz połączeń om, on, em, en ; pisowni skrótów i skrótowców;
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki. Uczeń:
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
3) rozumie i stosuje w tekstach retorycznych zasadę kompozycyjną (np. teza, argumenty, apel, pointa);
6) rozumie, na czym polega logika i konsekwencja toku rozumowania w wypowiedziach argumentacyjnych i stosuje je we własnych tekstach;
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, ze znajomością jej funkcji językowej, z uwzględnieniem celu i adresata, z zachowaniem zasad retoryki;
6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: wypowiedź o charakterze argumentacyjnym, referat, szkic interpretacyjny, szkic krytyczny, definicja, hasło encyklopedyczne, notatka syntetyzująca;
IV. Samokształcenie.
2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie.

Cele lekcji. Uczeń:

  • charakteryzuje postać Księdza Piotra na podstawie fragmentów III cz. Dziadów,

  • interpretuje Widzenie Księdza Piotra, odwołując się do symboliki biblijnej,

  • porównuje postawy Konrada i Księdza Piotra wobec Boga i cierpienia,

  • formułuje pisemną wypowiedź argumentacyjną na temat relacji między wolnością a moralnością w odniesieniu do III cz. Dziadów.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera;

  • podająca.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Przygotowanie do zajęć. Nauczyciel loguje się na platformie i udostępnia uczniom e‑materiał „”Panie! czymże ja jestem przed Twoim obliczem?” – mistyczna tajemnica cierpienia w Widzeniu Księdza Piotra”. Następnie prosi uczestników zajęć o zapoznanie się z fragmentem utworu dramatycznego w e‑materiale: Dziady. Poema, scena V: Widzenie Księdza Piotra. Uczniowie powinni utwór przeczytać i przygotować się do jego omówienia: przygotować wstępne informacje, które pozwolą umiejscowić tekst w kontekście historycznoliterackim.

  2. Ponadto nauczyciel poleca uczniom wysłuchanie nagrania z sekcji „Audiobook” dotyczącego mesjanizmu.

Faza wprowadzająca:

  1. Wyświetlenie na tablicy tematu i celów zajęć oraz wspólne z uczniami ustalenie kryteriów sukcesu.

  2. Nauczyciel inicjuje rozmowę wprowadzającą w temat lekcji. Prosi o przypomnienie wymowy Wielkiej Improwizacji i postawy Konrada wobec Boga. Następnie zadaje pytanie: jaką perspektywę otwiera klęska Konrada? Jak wpisuje się w tę perspektywę widzenie Księdza Piotra? Uczniowie udzielają swobodnych odpowiedzi. Nauczyciel kieruje rozmowę w stronę motywu Polski jako Chrystusa narodów. Dlaczego to właśnie Ksiądz Piotr został obdarzony łaską zrozumienia sensu cierpienia ojczyzny? Uczniowie odwołują się do tekstu krytycznoliterackiego A. Witkowskiej i R. Przybylskiego. W dyskusji powinien pojawić się termin „mesjanizm”.

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel prosi, by uczniowie wykonali w parach polecenie 2 z sekcji „Audiobook” i ćw. 2 z sekcji „Sprawdź się”. W ten sposób dokonają charakterystyki postaci Księdza Piotra. W drugiej części tej fazy lekcji, poświęconej charakterystyce bohaterów, uczestnicy zajęć wykonują ćw. 3, które polega na porównaniu postaw Konrada i Księdza Piotra.

  2. Prowadzący wyświetla na tablicy interaktywnej tekst D. Kosińskiego Teatra polskie. Prosi wybraną osobę o jego głośne odczytanie. Następnie wyświetla kolejne pytania z quizu zamieszczonego pod tekstem D. Kosińskiego. Uczniowie odpowiadają swobodnie, nauczyciel moderuje dyskusję.

  3. Utrwalanie wiedzy i umiejętności. Nauczyciel poleca uczniom, by wykonali samodzielnie następujące ćwiczenia z sekcji „Sprawdź się”: 4‑8. Sprawdza poprawność udzielonych odpowiedzi.

Faza podsumowująca:

  1. W dyskusji podsumowującej nauczyciel może zadać pytanie: czy motyw Polski jako mesjasza, Chrystusa narodów jest żywy we współczesnej świadomości Polaków? Czy znacie przykłady jego realizacji w przestrzeni społecznej? Czy przekonanie o przynależności do narodu wybranego niesie, według was, jakieś zagrożenia?

Praca domowa:

  1. Ćwiczenie 9 z e‑materiału.

Materiały pomocnicze:

  • Maria Janion, Czy będziesz wiedział, co przeżyłeś?, Warszawa 1996.
    Ryszard Przybylski, Alina Witkowska, Romantyzm, Warszawa 2002.
    Fragmenty teatralnych interpretacji Wielkiej ImprowizacjiWidzenia Księdza Piotra.
    Fragmenty filmu Lawa w reż. T. Konwickiego.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą wykorzystać multimedium „Audiobook” do przygotowania się do lekcji powtórkowej.