Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał
Adam Mickiewicz Dziady. Poema

Scena V
Cela Księdza Piotra
(fragment)

KS. PIOTR
modli się, leżąc krzyżem

Panie! czymże ja jestem przed Twoim obliczem? –
Prochem i niczem;
Ale gdym Tobie moję nicość wyspowiadał,
Ja, proch, będę z Panem gadał.

Widzenie
Tyran wstał – Herod! – Panie, cała Polska młoda
Wydana w ręce Heroda.
Co widzę? – długie, białe, dróg krzyżowych biegi,
Drogi długie – nie dojrzeć – przez puszcze, przez śniegi
Wszystkie na północ! – tam, tam w kraj daleki,
Płyną jak rzeki.
Płyną: – ta droga prosto do żelaznej bramy,
Tamta jak strumień wpadła pod skałę, w te jamy,
A tamtej ujście w morzu. – Patrz! po drogach leci
Tłum wozówTłum wozówTłum wozów – jako chmury wiatrami pędzone,
Wszystkie tam w jednę stronę.
Ach, Panie! to nasze dzieci,
Tam na północ – Panie, Panie!
Takiż to los ich – wygnanie!
I dasz ich wszystkich wygubić za młodu,
I pokolenie nasze zatracisz do końca? –
Patrz! – ha! – to dziecię uszło – rośnie – to obrońca!
Wskrzesiciel narodu, –
Z matki obcej; krew jego dawne bohatery,
A imię jego będzie czterdzieści i cztery.

Panie! czy przyjścia jego nie raczysz przyśpieszyć?
Lud mój pocieszyć? –
Nie! lud wycierpi. – Widzę ten motłoch – tyrany,
Zbójce biegą – porwali – mój Naród związany
Cała Europa wlecze, nad nim się urąga –
„Na trybunałtrybunałtrybunał!” – Tam zgraja niewinnego wciąga.
Na trybunale gęby, bez serc, bez rąk; sędzie –
To jego sędzie!
Krzyczą: „GalGalGal, Gal sądzić będzie!”
Gal w nim winy nie znalazł i – umywa ręce,
A króle krzyczą: „Potęp i wydaj go męce;
Krew jego spadnie na nas i na syny nasze;
Krzyżuj syna Maryi, wypuść Barabasze:
Ukrzyżuj, – on cesarza koronę znieważa,
Ukrzyżuj, – bo powiemy, żeś ty wróg cesarza”.
Gal wydał – już porwali – już niewinne skronie
Zakrwawione, w szyderskiej, cierniowej koronie,
Podnieśli przed świat cały – i ludy się zbiegły –
Gal krzyczy: „Oto naród wolny, niepodległy!”

Ach, Panie, już widzę krzyż – ach, jak długo, długo
Musi go nosić – Panie, zlituj się nad sługą.
Daj mu siły, – bo w drodze upadnie i skona –
Krzyż ma długie, na całą Europę ramiona,
Z trzech wyschłych ludów, jak z trzech twardych drzew ukuty. –
Już wleką; już mój Naród na tronie pokuty –
Rzekł: „Pragnę” – RakusRakusRakus octem, BorusBorusBorus żółcią poi,
A matka Wolność u nóg zapłakana stoi.
Patrz – oto żołdak Moskal z kopiją przyskoczył
I krew niewinną mego narodu wytoczył.
Cóżeś zrobił, najgłupszy, najsroższy z siepaczy!
On jeden poprawi się, i Bóg mu przebaczy.

Mój kochanek! już głowę konającą spuścił,
Wołając: „Panie, Panie, za coś mię opuścił!”
On skonał!
Słychać chóry aniołów – daleki śpiew wielkanocne pieśni – na końcu słychać „alleluja!
alleluja!”

Ku niebu, on ku niebu, ku niebu ulata!
I od stóp jego wionęła
Biała jak śnieg szata –
Spadła, – szeroko – cały świat się w nią obwinął.
Mój kochanek na niebie, sprzed oczu nie zginął.
Jako trzy słońca błyszczą jego trzy źrenice,
I ludom pokazuje przebitą prawicę.

Ktoż ten mąż? – To namiestnik na ziemskim padole.
Znałem go, – był dzieckiem – znałem,
Jak urósł duszą i ciałem!
On ślepy, lecz go wiedzie anioł pacholę.
Mąż straszny – ma trzy oblicza,
On ma trzy czoła.
Jak baldakimbaldakimbaldakim rozpięta księga tajemnicza
Nad jego głową, osłania lice.
Podnóżem jego są trzy stolice.
Trzy końce świata drżą, gdy on woła;
I słyszę z nieba głosy jak gromy:
To namiestnik wolności na ziemi widomy!
On to na sławie zbuduje ogromy
Swego kościoła!
Nad ludy i nad króle podniesiony;

Na trzech stoi koronach, a sam bez korony:
A życie jego – trud trudów,
A tytuł jego – lud ludów;
Z matki obcej, krew jego dawne bohatery,
A imię jego czterdzieści i cztery.
Sława! sława! sława!

cw Źródło: Adam Mickiewicz, Dziady. Poema, Kraków 2015, s. 138–140.
Tłum wozów
trybunał
Gal
Rakus
Borus
baldakim
RPiCqke7RSKll
Ćwiczenie 1
RzA3ZZeIQzCTI1
Ćwiczenie 2
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 3

Wyjaśnij, dlaczego Ksiądz Piotr „modli się, leżąc krzyżem”.

RvN6zPjinjWKJ
1
Ćwiczenie 4

Zgromadź słownictwo potrzebne do charakterystyki Konrada i Księdza Piotra pod kątem ich postawy wobec Boga i cierpienia narodu. Poprzyj je odpowiednimi cytatami z Improwizacji oraz Widzenia. Czym bohaterowie różnią się od siebie?

R1a9QRCjp65Ow
Adam Mickiewicz Dziady. Poema

Scena II
Improwizacja (fragmenty)

Boga, natury godne takie pienie!
Pieśń to wielka, pieśń‑tworzenie.
Taka pieśń jest siła, dzielność,
Taka pieśń jest nieśmiertelność!
Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę,
Cóż Ty większego mogłeś zrobić – Boże?
Patrz, jak te myśli dobywam sam z siebie,
Wcielam w słowa, one lecą,
Rozsypują się po niebie,
Toczą się, grają i świecą.
[…]
I dojdę po promieniach uczucia – do Ciebie!
I zajrzę w uczucia Twoje,
O Ty! o którym mówią, że czujesz na niebie!
Jam tu, jam przybył, widzisz, jaka ma potęga!
Aż tu moje skrzydło sięga.
[…]
Daj mi rząd dusz! – Tak gardzę tą martwą budową,
Którą gmin światem zowie i przywykł ją chwalić,
Żem nie próbował dotąd, czyli moje słowo
Nie mogłoby jej wnet zwalić.
[…]
Nie spotkałem Cię dotąd – żeś Ty jest, zgaduję;
Niech Cię spotkam i niechaj Twą wyższość uczuję –
Ja chcę władzy, daj mi ją, lub wskaż do niej drogę!
[…]
Ja chcę mieć władzę, jaką Ty posiadasz,
Ja chcę duszami władać, jak Ty nimi władasz.
[…]
Długie milczenie
z ironią

Milczysz, milczysz! wiem teraz, jam Cię teraz zbadał,
Zrozumiałem, coś Ty jest i jakeś Ty władał. –
Kłamca, kto Ciebie nazywał miłością,
Ty jesteś tylko mądrością.

cw4 Źródło: Adam Mickiewicz, Dziady. Poema, Kraków 2015, s. 116–120.
R1V4n0vW7M1q91
Ćwiczenie 5
Herod Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski Niewiniątka Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski Chrystus Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski Piłat Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski trzy ramiona krzyża Matki Bożej Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski Matka Boska Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski żołnierze pojący Chrystusa żółcią i octem Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski żołnierz przebijający bok Chrystusa Możliwe odpowiedzi: 1. wolność, 2. Polska, 3. zaborcy, 4. Austria, Prusy, 5. Rosja, 6. polska młodzież wywożona na Sybir, 7. Francja, 8. car rosyjski
1
Ćwiczenie 6

Wyjaśnij, co w Widzeniu Księdza Piotra może symbolizować biała szata opadająca na krzyż.

RvN6zPjinjWKJ
11
Ćwiczenie 7

Wyjaśnij, jak rozumiesz hasło „Polska Chrystusem narodów”. W tym celu stwórz notatkę podsumowującą w formie mapy myśli. Wykorzystaj cytaty z Widzenia Księdza Piotra.

Rttp0XxcRnDA9
1
Ćwiczenie 8

Wyjaśnij, jakie elementy Mickiewiczowskiej koncepcji mesjanistycznej dostrzegasz w Widzeniu Księdza Piotra.

RR19coC3ksQ9e
1
Ćwiczenie 9

Czy Dziady Adama Mickiewicza pozwalają rozważyć problem relacji między wolnością a moralnością? Jak ten problem postrzegany jest współcześnie? Zapisz w formie wypowiedzi argumentacyjnej swoje przemyślenia zainspirowane lekturą III części Dziadów.

R17XkIhTD7eFg