Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Autor: Marta Kulikowska

Przedmiot: Język polski

Temat: Jak czytać dramaty? Tragedia grecka: Sofokles, Król Edyp. Część 1

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Cele kształcenia – wymagania ogólne
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
Zakres podstawowy
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach (fantastyczną, symboliczną, mimetyczną, realistyczną, naturalistyczną, groteskową);
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
III. Tworzenie wypowiedzi.
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
4) zgodnie z normami formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, redaguje informacje, uzasadnienia, komentarze, głos w dyskusji;
IV. Samokształcenie.
6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi;
Lektura uzupełniająca
1) Sofokles, Król Edyp;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele lekcji. Uczeń:

  • dowiaduje się, jaka jest geneza tragedii greckiej,

  • charakteryzuje cechy tragedii greckiej,

  • analizuje budowę tragedii Król Edyp Sofoklesa,

  • określa funkcję zastosowanych teatralnych środków wyrazu,

  • wyjaśnia, na czym polega technika analityczna oraz technika syntetyczna.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • z użyciem komputera;

  • drama;

  • sztuka teatralna.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • telefony z dostępem do internetu.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Uwaga: scenariusz obejmuje dwie lekcje: Jak czytać dramaty? Tragedia grecka: Sofokles, Król Edyp. Część 1 i Część 2
    Nauczycie prosi, aby uczniowie:
    1. Zapoznali się z audiobookiem z I cz. cyklu, który zawiera streszczenie Króla Edypa, oraz z informacjami na temat tragedii greckiej teatru w starożytnej Grecji.
    2. Podzielili się na sześć grup, zgodnie z podziałem dramatu dokonanym w obu lekcjach: gr. 1. - Prologos, gr. 2. - Epejsodion I, gr. 3. - Epejsodion II, gr. 4. - Stasimon II, gr. 5. - Epejsodion IV, gr. 6. - Exodos. Poleca, by członkowie grup podzielili między sobą zadania: potrzebni będą odtwórcy ról oraz osoby,
    które zajmą się przygotowaniem schematycznej scenografii czy rekwizytów.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel wyświetla i odczytuje temat lekcji oraz zawarte we wprowadzeniu
    do e‑materiału cele zajęć i prosi uczniów lub wybraną osobę o sformułowanie kryteriów sukcesu.

  2. Lekcja rozpoczyna się od ustalenia cech tragedii greckiej. Nauczyciel poleca,
    by jedna osoba notowała na tablicy, w formie mapy skojarzeń, wymieniane przez uczniów cechy (uczniowie mogą wrócić do informacji z e‑materiału). Nauczyciel dba o to, by ustalenia były pełne, ewentualnie uzupełnia informacje.
    Później uczniowie formułują argumenty, które potwierdzą tezę, że Król Edyp jest utworem realizującym definicję tragedii stworzoną przez Arystotelesa (odwołaj się do treści i budowy dzieła Sofoklesa). Następnie uczniowie ustalają, czym jest technika analityczna oraz technika syntetyczna (odwołują się do audiobooka, mogą wracać do jego odpowiednich fragmentów).

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel informuje uczestników zajęć, jak będzie przebiegała praca na lekcjach. Każda z grup, wykorzystując przygotowane wcześniej scenografię i rekwizyty, odegra swoją scenę z dramatu. Następnie wszyscy uczniowie, pracując w ramach swojej grupy, wykonają polecenia związane z konkretną sceną. (Chodzi o to, by wszyscy mogli przeanalizować wszystkie sceny, co będzie im potrzebne podczas interpretacji). Po upływie czasu wyznaczonego przez nauczyciela na opracowanie poleceń grupa, która inscenizowała dany fragment, przedstawia swoje propozycje odpowiedzi. Pozostali uczniowie mogą je uzupełniać, dyskutować, szukać wspólnie najlepszego rozwiązania. Mogą także korzystać z podpowiedzi interpretacyjnych zawartych w e‑materiale.

  2. W podsumowaniu tej fazy lekcji uczniowie mogą przedyskutować przygotowane scenografie i rekwizyty oraz odtwórców tekstu dramatu, a nauczyciel ocenić pracę grup.

  3. Następnie uczniowie (indywidualnie) czytają podsumowanie analizy poszczególnych scen, aby skonfrontować swoje ustalenia z zaproponowanymi w e‑materiale.

  4. W ostatniej części tej fazy lekcji uczniowie indywidualnie wykonują ćwiczenia z sekcji „Sprawdź się” z cz. 2 cyklu lekcji. Nauczyciel wskazuje im te zadania, które posłużą do syntezy zgromadzonych informacji oraz ułatwią interpretację dramatu.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel zadaje pytania podsumowujące, np. jakie cechy, które pozwalają uznać Króla Edypa za przykład tragedii greckiej.

  2. Na zakończenie lekcji nauczyciel pyta o wątpliwości uczniów związane z interpretacją Króla Edypa, której mają dokonać w domu. Odpowiada na pytania, udziela wskazówek, przypomina, jak powinien zostać skonstruowany szkic interpretacyjny dzieła dramatycznego, prosi uczniów, by zastanowili się nad wyborem jednego z tematów pracy domowej:
    - Motywy kierujące postępowaniem Edypa: motyw władzy (troska o dobro państwa) i motyw wiedzy (pragnienie samopoznania).
    - Fatum i wolna wola.
    - Problem nieświadomej winy i świadomie przyjętej kary.
    Jeśli uczniowie mają wątpliwości interpretacyjne, nauczyciel pomaga im je rozwiać.

Praca domowa:

  1. Wykorzystując zebrane dotychczas informacje, stwórz interpretację Króla Edypa, w którym omówisz jeden z poniższych problemów:
    - Motywy kierujące postępowaniem Edypa: motyw władzy (troska o dobro państwa) i motyw wiedzy (pragnienie samopoznania).
    - Fatum i wolna wola.
    - Problem nieświadomej winy i świadomie przyjętej kary.

Materiały pomocnicze:

  • Przygotowanie ucznia do odbioru różnych tekstów kultury, pod red. Anny Janus‑Sitarz, Kraków.

  • Stanisław Furmanik, O sztuce teatru, w: Problemy teorii dramatu i teatru, pod red. Janusza Deglera, Wrocław 1988.

  • J. Kott, Zjadanie bogów: szkice o tragedii greckiej, Kraków 1986.

  • S. Awierincew, W poszukiwaniu symboliki mitu o Edypie, [w:] tenże, Na skrzyżowaniu tradycji, Warszawa 1988.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą wykorzystać multimedium „Przeczytaj” do przygotowania się
    do lekcji powtórkowej.