Dla nauczyciela

Autor: Anna Juwan

Przedmiot: Biologia

Temat: Wirtualny mikroskop. Tkanki łączne

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Cele kształcenia - wymagania ogólne
III. Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań. Uczeń:
5) przeprowadza celowe obserwacje mikroskopowe i makroskopowe.
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
XI. Funkcjonowanie zwierząt.
1. Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego. Uczeń:
1) rozpoznaje tkanki zwierzęce na preparacie mikroskopowym, na schemacie, mikrofotografii, na podstawie opisu i wykazuje związek ich budowy z pełnioną funkcją;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Cele operacyjne (językiem ucznia):

  • Przeanalizujesz zasady przygotowania preparatu mikroskopowego.

  • Dokonasz obserwacji mikroskopowej tkanki łącznej.

  • Wymienisz nazwy kilku barwników histologicznych i określisz efekt barwienia wybranych związków chemicznych.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem komputera;

  • ćwiczenia interaktywne;

  • ćwiczenia laboratoryjne;

  • symulacja;

  • rozsypanka.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • arkusze szarego papieru.

Przed lekcją:

  1. Uczniowie zapoznają się z treścią w sekcji „Przeczytaj”.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel wyświetla na tablicy lub za pomocą rzutnika zawartość sekcji „Wprowadzenie”. Uczniowie wspólnie z nauczycielem omawiają cele lekcji i określają kryteria sukcesu.

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel dzieli uczniów na cztery grupy, rozdaje im arkusze papieru i prosi ich, by na podstawie e‑materiału opracowali w punktach przydzielone zagadnienie:
    – grupa I i II – przygotowanie preparatu mikroskopowego;
    – grupa III i IV – barwienie hematoksyliną i eozyną preparatu mikroskopowego;
    Następnie uczniowie tną swoje arkusze na paski, tak by każdy punkt znalazł się na osobnej kartce, i mieszają ich kolejność. Zespoły wymieniają się zestawem pasków (I z III, II z IV) i na podstawie treści w sekcji „Przeczytaj” układają punkty w prawidłowej kolejności. Grupy prezentują wyniki swojej pracy.

  2. Praca z multimedium („Symulacja interaktywna I”). Uczniowie za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzają obserwację tkanki łącznej włóknistej (luźnej), zwracając uwagę na rozmieszczenie i wybarwienie komórek tkanki oraz włókien kolagenowych i elastynowych. Następnie wykonują w zeszycie schematyczny rysunek tkanki łącznej włóknistej luźnej, zwracając uwagę na kształt komórek budujących tę tkankę oraz ułożenie włókien, zapisują powiększenie, z którego dokonano obserwacji, oraz robią zdjęcie, które umieszczają w wyznaczonym polu w poleceniu nr 2. Chętne osoby prezentują swoje rysunki na forum klasy.

  3. Praca z drugim multimedium („Symulacja interaktywna II”). Uczniowie za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzają obserwację tkanki tłuszczowej żółtej, zwracając uwagę na kształt i rozmiar komórek oraz miejsce, gdzie znajduje się jądro komórkowe. Następnie wykonują polecenie nr 1, w którym mają za zadanie podpisać elementy budowy tkanki tłuszczowej żółtej, przeciągając prawidłowe nazwy w oznaczone miejsca. Wybrana osoba prezentuje swoje rozwiązanie na forum klasy.

Faza podsumowująca:

  1. Na koniec zajęć nauczyciel raz jeszcze wyświetla na tablicy interaktywnej lub przy użyciu rzutnika temat lekcji i cele zawarte w sekcji „Wprowadzenie”. W kontekście wyświetlonych treści prosi uczniów o rozwinięcie zdania: „Na dzisiejszej lekcji nauczyłem/nauczyłam się...”.

Praca domowa:

  1. Każdy uczeń formułuje trzy prawdziwe lub fałszywe zdania dotyczące tkanki łącznej i przekazuje je koledze lub koleżance. Następnie uczniowie oceniają prawdziwość otrzymanych zdań.

Materiały pomocnicze:

  • Jane B. Reece i in., „Biologia Campbella”, tłum. K. Stobrawa i in., Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2021.

  • „Encyklopedia szkolna. Biologia”, red. Marta Stęplewska, Robert Mitoraj, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2006.

Dodatkowe wskazówki metodyczne:

  • Nauczyciel może wykorzystać medium zamieszczone w sekcji „Symulacja interaktywna I” m.in. na lekcjach: „Różnorodność tkanek zwierzęcych”, „Klasyfikacja tkanek zwierzęcych”.

Symulacja interaktywna II