Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Autor: Piotr Obolewicz

Przedmiot: Język polski

Temat: O przewrotnej naturze kobiecych pragnień w wierszu Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej Złote myśli kobiety

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole podstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron, peryfrazę, eufonię, hiperbolę; leksykalne, w tym frazeologizmy; składniowe: antytezę, paralelizm, wyliczenie, epiforę, elipsę; wersyfikacyjne, w tym przerzutnię; określa ich funkcje;
5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl, sposób prowadzenia wywodu oraz argumentację;
6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki;
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki. Uczeń:
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie;
4) zgodnie z normami formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, redaguje informacje, uzasadnienia, komentarze, głos w dyskusji;
10) w interpretacji przedstawia propozycję odczytania tekstu, formułuje argumenty na podstawie tekstu oraz znanych kontekstów, w tym własnego doświadczenia, przeprowadza logiczny wywód służący uprawomocnieniu formułowanych sądów;
IV. Samokształcenie.
1. rozwija umiejętność pracy samodzielnej między innymi przez przygotowanie różnorodnych form prezentacji własnego stanowiska;
2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;
9. wykorzystuje multimedialne źródła informacji oraz dokonuje ich krytycznej oceny;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej;

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji.

Cele operacyjne:

  • Dokonasz analizy wiersza Złote myśli kobiety Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej.

  • Omówisz symbolikę kolorów w utworze Złote myśli kobiety Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej.

  • Wskażesz powiązania między tekstem Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej a obrazem Antoine'a Watteau Odjazd na Cyterę.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Nauczyciel pyta uczniów czym – ich zdaniem – różni się postrzeganie rzeczywistości przez kobietę i mężczyznę. Po uzyskaniu odpowiedzi nauczyciel prosi uczniów o przytoczenie współczesnych przykładów osób, które – według nich – łamią stereotyp takiego myślenia.

  2. Nauczyciel pyta uczniów, czy XXI wiek przyniósł zmianę wizerunku kobiet w kulturze, dopytuje, w jaki sposób odzwierciedla się to w oglądanych przez nich filmach – następuje krótka dyskusja.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel wyświetla temat lekcji i udostępnia uczniom e‑materiał.

  2. Uczniowie zapoznają się z „Wprowadzeniem” i sekcją „Przeczytaj”.

  3. Nauczyciel włącza uczniom nagranie wiersza Złote myśli kobiety. Prosi o uważne wsłuchanie się w treść utworu.

  4. Nauczyciel omawia cele lekcji i ustala z uczniami kryteria sukcesu.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie dzielą się na 4‑osobowe grupy i postępują według ustalonego trybu pracy:
    – Wstępne rozpoznanie. Określenie nadawcy i odbiorcy wypowiedzi, typu liryki oraz sytuacji lirycznej (mogą podczas pracy skorzystać z ćwiczeń 1 i 2 oraz „Audiopowtórki”).
    – Określenie tematu utworu.
    – Analiza środków stylistycznych. Zwrócenie uwagi na język i styl utworu, wskazywanie, nazywanie i określanie funkcji środków poetyckiego wyrazu.
    – Ukształtowanie wypowiedzi. Określenie cech gatunkowych utworu i dominanty kompozycyjnej.
    – Postawienie tezy interpretacyjnej i wspólna dyskusja z przywołaniem argumentów.
    Nauczyciel może wyznaczyć zdolnego ucznia do pomocy określonej grupie lub grupom uczniów (ekspert).

  2. Uczniowie zapoznają się z sekcją „Audiopowtórka” i wykonują polecenie 1: Na podstawie audiobooka wyjaśnij, na jakie dwa sposoby można odczytać tytuł wiersza Marii Pawlikowskiej Jasnorzewskiej. Jak zmienia się jego interpretacja w zależności od przyjętej perspektywy?

  3. Nauczyciel prosi jednego z uczniów o odczytanie odpowiedzi i zachęca innych do jej skomentowania.

  4. Uczniowie dobierają się w pary wykonują polecenie 2 (Jak rozumiesz tezę: Utwór „Złote myśli kobiety” ma charakter prowokacyjnej manifestacji kobiecych pragnień? Uzasadnij swoją odpowiedź).

  5. Nauczyciel pyta, czy ktoś poczuł się zaskoczony odpowiedzią ułożoną przez osobę ze swojej pary, a jeśli tak, to dlaczego.

  6. Uczniowie w parach wykonują polecenia zawarte w sekcji „Grafika interaktywna”. Następnie, aby uzasadnić poprawność rozwiązań, omawiają je w większych grupach, przygotowując się do prezentacji odpowiedzi na forum klasy. Po wyznaczonym czasie następuje wspólne omówienie zadań.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel prosi chętnych uczniów o przedstawienie argumentów w dyskusji na temat przewrotnej natury kobiet. Stawia pytanie, jak zmieniła się natura kobiet w kulturze w XX i XXI wieku. Nakierowuje uczniów na znaczenie czynników społecznych i ekonomicznych.

  2. Nauczyciel zachęca uczniów do zapoznania się z motywem kobiet w wierszach różnych poetek – np. Wisławy Szymborskiej (Portret kobiecy) i Anny Świrszczyńskiej (Kobieta mówi o swoim życiu).

Praca domowa:

  1. Stwórz katalog różnych tekstów kultury (utwory literackie, obrazy, filmy, spektakle teatralne, teksty piosenek…), w których pojawia się motyw kobiecej natury.

Materiały pomocnicze:

  • Anna Pilch, Hermeneutyka jako metoda interpretowania tekstów poetyckich, w: Polonista w szkole, pod red. Anny Janus‑Sitarz, Kraków 2004.

  • Aleksandra Okopień‑Sławińska, Semantyka wypowiedzi poetyckiej, Kraków 2001.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą przed lekcją zapoznać się z multimedium z sekcji „Audiobook”, aby aktywnie uczestniczyć w zajęciach i pogłębiać swoją wiedzę.