Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Autor: Jolanta Loritz‑Dobrowolska

Przedmiot: biologia

Temat: Właściwości fizykochemiczne dwucukrów i ich znaczenie biologiczne

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Chemizm życia.
2. Składniki organiczne. Uczeń:
1) przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna); określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyko‑chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność monosacharydów i polisacharydów w materiale biologicznym;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Chemizm życia.
2. Składniki organiczne. Uczeń:
1) przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność monosacharydów i polisacharydów w materiale biologicznym;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • porządkuje informacje o dwucukrach;

  • bada szybkość rozkładu różnych cukrów przez drożdże;

  • szacuje wpływ cukrów na zdrowie człowieka.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm;

  • IBSE.

Metody i techniki nauczania:

  • nauczanie wyprzedzające;

  • ćwiczenia laboratoryjne;

  • mapa myśli;

  • praca z filmem samouczkiem.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami i dostępem do internetu;

  • słuchawki;

  • film samouczek zawarty w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica;

  • pisak/kreda;

  • cukier trzcinowy, glukoza lub fruktoza;

  • maltoza (ew. inne środki słodzące);

  • paczka drożdży (świeże lub suszone);

  • pojemniki szklane (słoiczki, szklanki);

  • łyżeczki;

  • rękawiczki lateksowe;

  • woda;

  • materiały ilustracyjne przyniesione przez uczniów;

  • duże arkusze papieru;

  • klej;

  • nożyczki.

Przed lekcją:

  1. Uczniowie zapoznają się z treścią e‑materiału w sekcji „Przeczytaj”. Wyszukują również i przynoszą na lekcję artykuły z czasopism ilustrowanych na temat dwucukrów w żywności i medycynie.

Przebieg zajęć

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel przygotowuje sprzęt i materiały do doświadczenia.

  2. Nauczyciel pyta: „Czy rzeczywiście »cukier krzepi«?” (nawiązanie do sloganu reklamowego wymyślonego przez Melchiora Wańkowicza).

  3. Uczniowie swobodnie się wypowiadają – pogadanka.

  4. Nauczyciel zaciekawia uczniów: „Dziś sprawdzimy, który cukier jest najlepszy… dla drożdży!”.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie w podziale na grupy przygotowują doświadczenie zgodnie z instrukcją (zob. materiały pomocnicze – zał. 1). Można przydzielić każdej grupie dwa, trzy rodzaje cukrów – usprawni to pracę.

  2. Czekając na wyniki doświadczenia, uczniowie w grupach wykonują mapy myśli dotyczące podziału cukrów (zob. materiały pomocnicze – zał. 2): na arkuszach papieru przyklejają wycięte z przyniesionych przez siebie czasopism ilustracje produktów (spożywczych lub medycznych) zawierających określone cukry. Korzystają przy tym z różnych źródeł informacji.

  3. Po upływie ok. 15 min grupy prezentują wykonane mapy myśli, np. wywieszają je i krótko omawiają.

  4. Uczniowie sprawdzają wyniki doświadczenia, notują obserwacje i wnioski na kartach pracy (zob. materiały pomocnicze – zał. 3).

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel zbiera karty pracy i omawia je na forum klasy.

  2. Nauczyciel wyświetla film samouczek; zwraca uwagę uczniów na to, że kondensacja i hydroliza to procesy przeciwstawne.

  3. Po obejrzeniu filmu uczniowie wykonują ćwiczenia interaktywne od 6 do 8.

  4. Uczniowie wypowiadają się na temat pracy swojej oraz koleżanek i kolegów (elementy oceny koleżeńskiej): co ich zaskoczyło, co było trudne, a co łatwe.

Praca domowa:

Wyszukaj w domu produkty spożywcze zawierające syrop glukozowo‑fruktozowy i/lub cukier inwertowany. Utwórz ich listę, którą przedstawisz w klasie. Chętni uczniowie mogą wykonać listę słodzików (produktów zastępujących cukier), w tym alkoholi cukrowych (cukroli).

Materiały pomocnicze:

RuKQtyAXuefAs

Pobierz załącznik

Załącznik 1. Instrukcja wykonania badania (pdf).
Plik PDF o rozmiarze 137.02 KB w języku polskim
RmIvdoeOdZpwm
Załącznik 2. Przykładowa mapa pojęć związanych z cukrami (png).
RiJ0HhmMDmlVb

Pobierz załącznik

Załącznik 3. Karta pracy (pdf).
Plik PDF o rozmiarze 89.92 KB w języku polskim

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania filmu samouczka:

Uczniowie mogę obejrzeć film samouczek przed lekcją w celu przygotowania się do zajęć. Film można też wykorzystać na lekcjach biologii lub chemii poświęconych wielocukrom.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida