Scenariusz

Autor

Learnetic

Temat zajęć

Słoń a sprawa polska – Polacy pod zaborami

Grupa docelowa

Szkoła podstawowa klasa 8, gimnazjum klasa 3

Ogólny cel kształcenia:

Uczeń charakteryzuje sytuację Polaków w poszczególnych zaborach oraz opisuje postawy Polaków wobec działań zaborców w drugiej połowie XIX wieku.

Kształtowane kompetencje ogólne:

porozumiewanie się w języku ojczystym,
umiejętność uczenia się,
kompetencje społeczne i obywatelskie,
świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele (szczegółowe) operacyjne

Uczeń:

rozumie pojęcia germanizacja i rusyfikacja,
wie, czym była autonomia galicyjska,
wyjaśnia, jak zmieniła się polityka zaborców po powstaniu styczniowym,
uogólnia założenia pozytywizmu,
charakteryzuje różne metody walki o polskość,
rozróżnia pracę u podstaw i pracę organiczną,
opowiada historię dzieci z Wrześni,
zna postać Michała Drzymały, Hipolita Cegielskiego.

Metody/techniki kształcenia

metody programowane: z wykorzystaniem e‑podręcznika, z użyciem multimediów,
metody problemowe, aktywizujące: dyskusja,
metody praktyczne: praca z tekstem źrodłowym,
metody podające: pogadanka, wykład.

Formy organizacji pracy

indywidualna,
zbiorowa,
grupowa.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca:

Czynności organizacyjne.

Czynności organizacyjne. Nauczyciel podaje temat i cele zajęć, zgodne z podstawą programową i etapem edukacyjnym.

Nauczyciel prosi uczniów, aby przypomnieli sobie, jakie skutki dotknęły Polaków
po powstaniu listopadowym. Wspólnie z uczniami zapisuje na tablicy najważniejsze skutki i reperkusje powstania listopadowego. Następnie jedna wskazana osoba omawia przyczyny i okoliczności powstania styczniowego.

Faza realizacyjna:

Nauczyciel informuje, że pierwsza część zajęć będzie dotyczyła sytuacji Polaków w poszczególnych zaborach po powstaniu styczniowym.

Nauczyciel zadaje uczniom pytania, jednocześnie informując, żeby nie odpowiadali
na głos:

Czy lubią chodzić do szkoły?
Czy lubią język polski i historię?
Co by zrobili, gdyby ktoś zabronił im się uczyć?

Nauczyciel poleca uczniom, aby oglądając film szczególną uwagę zwrócili na metody wynarodowiania wśród dzieci i młodzieży szkolnej. Uczniowie oglądają fragmenty filmu od początku do końca sceny, w której Ania zgadza się na użycie uproszczenia,
że w zaborze austriackim żyło się lepiej od pewnego momentu.

Nauczyciel nawiązując do pytań zadanych przed projekcją filmu, inicjuje dyskusję zadając dodatkowe pytania:

Czy warto się uczyć?
Po co uczymy się historii?
Czy znajomość języka ojczystego jest ważna?

Uczniowie dyskutują na temat roli nauczania języka polskiego i historii własnego kraju.

Następnie nauczyciel odczytuje uczniom krótki wierszyk:

„My z Tobą Boże rozmawiać chcemy,

lecz „Vater unser” nie rozumiemy

i nikt nie zmusi nas Ciebie tak zwać,

boś Ty nie Vater, lecz Ojciec nasz”.

Zadaje uczniom pytania: Czego dotyczy wiersz? Kiedy mógł powstać? I kto może być jego autorem?

Uczniowie rozwiązują zadania oznaczone numerami 1‑5 w celu utrwalenia wiadomości. Po ich wykonaniu podają odpowiedzi i wspólnie z nauczycielem omawiają rozwiązanie zadań.

Nauczyciel informuje uczniów, że druga część filmu będzie dotyczyła oporu Polaków i walki z germanizacją, i rusyfikacją.

Przed projekcją kolejnego fragmentu filmu nauczyciel prosi uczniów, aby zwrócili szczególną uwagę na działalność Polaków w zaborze pruskim.

Uczniowie oglądają fragment filmu. Od słów narratora: nasilenie antypolskiej polityki w zaborze pruskim i rosyjskim (…) do końca.

Po zakończeniu projekcji, nauczyciel pyta uczniów, czy zwrócili uwagę na szczególny sposób postępowania Polaków w zaborze pruskim? Kieruje wypowiedziami uczniów w taki sposób, aby położyli nacisk na fakt, że Polacy starali się walczyć z zaborcą legalnie. Przypomina im wspomnianą w pierwszej części filmu postać Michała Drzymały.

Następnie nauczyciel w formie wykładu opowiada uczniom o Uniwersytecie Latającym. Tłumaczy, co kryje się pod tym sformułowaniem i skąd pochodzi jego nazwa.

Uczniowie rozwiązują zadania oznaczone numerami 6‑10 w celu utrwalenia wiadomości. Po ich wykonaniu podają odpowiedzi i wspólnie z nauczycielem omawiają rozwiązanie zadań.

Faza podsumowująca:

Nauczyciel inicjuje pogadankę podsumowującą lekcję wykorzystując do tego ostatnią stronę Podsumowanie. Uczniowie formułują wnioski z lekcji, oceniając w jakim stopniu opanowali cele zakładane na początku lekcji.

Praca domowa

Korzystając z różnych źródeł, dowiedz się jakie były losy Twojej miejscowości w czasie zaborów. Czy zdarzały się niespotykane przejawy obrony polskości, a może przeciwnie większość ludzi popierała ideę lojalizmu?

Metryczka

Tytuł

Słoń a sprawa polska - Polacy pod zaborami

Temat lekcji z e‑podręcznika, do którego w‑materiał się odnosi

Słoń a sprawa polska

Przedmiot

Historia

Etap edukacyjny

Szkoła podstawowa, gimnazjum

Podstawa programowa

23. Formy walki o niepodległość. Uczeń:

3) omawia, na wybranym przykładzie, walkę o język polski w nauczaniu.

Nowa podstawa programowa

XXIV. Ziemie polskie pod zaborami w 2. połowie XIX i na początku XX wieku. Uczeń:

1) wyjaśnia cele i opisuje metody działań zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej– rusyfikacja, germanizacja (Kulturkampf),autonomia galicyjska,

2) opisuje postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców – trójlojalizm, praca organiczna, ruch spółdzielczy.

Kompetencje kluczowe:

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 18.12.2006 w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie:

1) porozumiewanie się w języku ojczystym,

5) umiejętność uczenia się,

6) kompetencje społeczne i obywatelskie,

8) świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele edukacyjne zgodne z etapem kształcenia