Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Autor: Katarzyna Lewandowska

Przedmiot: Język polski

Temat: Eros młodopolski

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole podstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron, peryfrazę, eufonię, hiperbolę; leksykalne, w tym frazeologizmy; składniowe: antytezę, paralelizm, wyliczenie, epiforę, elipsę; wersyfikacyjne, w tym przerzutnię; określa ich funkcje;
5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji, sytuacji lirycznej; interpretuje je i wartościuje;
13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania w porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne;
14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą stanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej;
15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie kontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, mitologiczny, biblijny, egzystencjalny;
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych, popularnonaukowych, naukowych;
6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki;
II. Kształcenie językowe.
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
3) rozpoznaje argumentacyjny charakter różnych konstrukcji składniowych i ich funkcje w tekście; wykorzystuje je w budowie własnych wypowiedzi;
III. Tworzenie wypowiedzi.
1. Elementy retoryki. Uczeń:
1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej i pisemnej przy użyciu odpowiednich konstrukcji składniowych;
6) rozumie, na czym polega logika i konsekwencja toku rozumowania w wypowiedziach argumentacyjnych i stosuje je we własnych tekstach;
7) odróżnia dyskusję od sporu i kłótni;
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie;
IV. Samokształcenie.
1. rozwija umiejętność pracy samodzielnej między innymi przez przygotowanie różnorodnych form prezentacji własnego stanowiska;
2. porządkuje informacje w problemowe całości poprzez ich wartościowanie; syntetyzuje poznawane treści wokół problemu, tematu, zagadnienia oraz wykorzystuje je w swoich wypowiedziach;
9. wykorzystuje multimedialne źródła informacji oraz dokonuje ich krytycznej oceny;
10. gromadzi i przetwarza informacje, sporządza bazę danych;
Lektura obowiązkowa
28) wybrane wiersze następujących poetów: Jan Kasprowicz, Kazimierz Przerwa‑Tetmajer, Leopold Staff;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne. Uczeń:

  • charakteryzuje lirykę miłosną okresu Młodej Polski,

  • wyjaśnia, czym różniły się młodopolskie erotyki od utworów miłosnych powstałych w poprzednich epokach,

  • porównuje młodopolską wizję miłości z miłością romantyczną,

  • interpretuje obrazy malarzy modernistycznych w kontekście młodopolskich erotyków.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem e‑podręcznika;

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • śniegowa kula.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Nauczyciel prosi, by uczniowie zapoznali się z obrazami zamieszczonymi w sekcji „Ilustracja interaktywna”; mogą również poszukać innych dzieł malarzy modernistycznych związanych z tematem lekcji Eros młodopolski. Uczniowie powinni także przeczytać zamieszczone w bloku tekstowym wiersze poetów młodopolskich.

  2. Przekład intersemiotyczy. Chętni uczniowie przygotowują interpretację wybranego utworu poetyckiego z e‑materiale, wykorzystując wybrane środki artystycznego wyrazu (np. grafika, kolaż, impresja muzyczna, film). Mogą również wykorzystać istniejące muzyczne interpretacje erotyków młodopolskich (np. W malinowym chruśniaku Marka Grechuty).

Faza wprowadzająca:

  1. Krótka rozmowa wprowadzająca w temat lekcji: Jak w epoce fin de siècle’u postrzegano cielesność i miłość?

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie oglądają prezentację przygotowaną przez zainteresowanych uczniów i obrazy z multimedium „Ilustracja interaktywna”, a następnie dzielą się wrażeniami. Nauczyciel zwraca uwagę na niektóre aspekty wybranych obrazów:
    a) Jakie emocje budzą w Was przedstawione dzieła?
    b) Jaka kolorystyka dominuje na obrazach? Czy możecie określić nastrój poszczególnych obrazów?
    c) W jaki sposób przedstawione zostali bohaterowie obrazów?
    d) W jaki sposób artyści oddali zmysłowość przedstawionych postaci i scen?

  2. Nauczyciel informuje uczniów, że będą pracowali metodą śnieżnej kuli, poszukując odpowiedzi na pytanie: Dlaczego – Twoim zdaniem – w czasach przełomu wieków artyści chętnie pisali o zmysłowej miłości, a malarze odwoływali się do zmysłowości na swoich obrazach?
    Pierwszy etap pracy jest indywidualny: uczniowie samodzielnie opracowują odpowiedzi, następnie łączą się w pary, konfrontując zapisane pomysły. Kolejny etap to połączenie par w zespoły 4 osobowe, które prowadzą dyskusję i weryfikują swoje przemyślenia, a wniosek omawiany jest na forum klasy. Na każdym etapie uczniowie zapisują swoje pomysły na nowej kartce.

  3. Nauczyciel dokonuje przeglądu przedstawianych przez uczniów rozwiązań i uzupełnia je w razie potrzeby.

  4. Praca z multimedium. Uczniowie w dwuosobowych zespołach zapoznają się z treścią materiału w sekcji „Audiobook” oraz poleceniem 1 i wspólnie rozwiązują zadanie.

  5. W tych samych zespołach uczniowie przechodzą do wykonania polecenia 1 z sekcji „Ilustracja interaktywna”. Prezentują propozycje odpowiedzi i wspólnie z nauczycielem je przedyskutowują.

Faza podsumowująca:

  1. W podsumowaniu lekcji nauczyciel rozpoczyna dyskusję, wykorzystując polecenie 2 z sekcji „Ilustracja interaktywna”: Odwołując się do galerii obrazów oraz utworów lirycznych przytoczonych w e‑materiale, zgromadź argumenty do dyskusji na temat: Czy poezja i sztuka modernizmu wpłynęły na obyczajowość tamtych czasów, czy też były raczej jej odzwierciedleniem?

Praca domowa:

  1. Jaki wizerunek kobiety Kazimierz Przerwa‑Tetmajer ukazuje w wierszu Lubię, kiedy kobieta…? Czy przedstawia ją przedmiotowo? Swoją odpowiedź uzasadnij.

Materiały pomocnicze:

  • Aleksandra Okopień‑Sławińska, Semantyka wypowiedzi poetyckiej, Kraków 2001.

  • Artur Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa 2002.

  • Wojciech Gutowski, Hedonizm młodopolskiej erotyki, „Pamiętnik Literacki” 1990, nr 81/4.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą przed lekcją zapoznać się z multimedium z sekcji „Audiobook”, aby aktywnie uczestniczyć w zajęciach i pogłębiać swoją wiedzę.