Autor: Anna Juwan

Przedmiot: Biologia

Temat: Budowa jaja ptaka

Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie rozszerzonym

Podstawa programowa:

Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
XI. Funkcjonowanie zwierząt.
2. Porównanie poszczególnych czynności życiowych zwierząt, z uwzględnieniem struktur odpowiedzialnych za ich przeprowadzanie.
9) Rozmnażanie i rozwój. Uczeń:
e) wykazuje związek budowy jaja ze środowiskiem życia,
f) wykazuje związek ilości żółtka w jaju z typem rozwoju u zwierząt,

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje obywatelskie;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.

Cele operacyjne (językiem ucznia):

  • Dokonasz obserwacji budowy jaja.

  • Wykażesz rolę poszczególnych elementów budowy jaja w procesie rozmnażania ptaków i w rozwoju zarodka.

  • Wykażesz związek budowy jaja u różnych gatunków ptaków ze środowiskiem życia.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • z użyciem komputera;

  • rozmowa kierowana;

  • ćwiczenia interaktywne;

  • analiza grafiki interaktywnej;

  • obserwacja;

  • analiza tekstu źródłowego.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda;

  • 5 kurzych jaj, noże, pincety, szalki Petriego, rękawiczki.

Przed lekcją:

  1. Uczniowie zapoznają się z treścią w sekcji „Przeczytaj”.

Przebieg lekcji

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel wyświetla i odczytuje temat lekcji oraz zawarte w sekcji „Wprowadzenie” cele zajęć. Prosi uczniów lub wybraną osobę o sformułowanie kryteriów sukcesu.

  2. Odwołanie do wcześniejszej wiedzy. Nauczyciel zadaje pytanie: „Co to są owodniowce? Jakie zwierzęta zaliczamy do owodniowców?”. Następnie prosi uczniów o przypomnienie informacji na temat funkcji błon płodowych. Wiadomości te uczniowie mogą zweryfikować, zapoznając się z grafiką interaktywną pt. „Budowa jaja kury” zawartą w e‑materiale.

Faza realizacyjna:

  1. Praca w grupach. Nauczyciel dzieli uczniów na pięć grup i rozdaje im kurze jaja przyniesione na lekcję. Uczniowie dokonują obserwacji budowy jaja zgodnie z instrukcją i wykonują polecenia (zob. materiały pomocnicze – zał. 1).

  2. Praca z multimedium („Grafika interaktywna”). Grupy zapoznają się z grafiką interaktywną dotyczącą budowy jaja i sprawdzają poprawność wykonanych zadań. Następnie wykonują indywidualnie polecenie nr 2 do grafiki („Wyjaśnij, jak w trakcie rozwoju zarodkowego ptaka zmienia się objętość komory powietrznej. Uwzględnij przyczynę i skutek zachodzącego procesu”) i porównują swoją odpowiedź z osobą z pary. Wybrane osoby prezentują odpowiedź na forum klasy.

  3. Uczniowie w parach wykonują polecenie nr 3 („Wykaż, że jajorodność jest przystosowaniem ptaków do życia w środowisku lądowym i przystosowaniem do lotu. Uwzględnij rolę skorupki wapiennej oraz błon płodowych”) i omawiają swoje rozwiązanie z inną parą. Wybrane zespoły prezentują odpowiedź na forum klasy.

  4. Utrwalenie wiedzy i umiejętności. Uczniowie samodzielnie wykonują ćwiczenie nr 9 (w którym mają za zadanie określić prawdziwość podanych zdań) oraz ćwiczenie nr 10 (w którym mają za zadanie, uwzględniając budowę skorupki wapiennej, wyjaśnić, w jaki sposób można przywrócić jajom zdolność inkubacyjną), z sekcji „Sprawdź się”. Następnie w 4‑osobowych grupach omawiają prawidłowe rozwiązanie. Po upływie wyznaczonego czasu wskazany przez nauczyciela przedstawiciel grupy prezentuje odpowiedź wraz z jej uzasadnieniem. Klasa ustosunkowuje się do niej. Nauczyciel udziela uczniom informacji zwrotnej.

Faza podsumowująca:

  1. Wybrany przez nauczyciela uczeń losuje kartkę z elementem budowy jaja (zob. materiały pomocnicze – zał. 2) – zadaniem ucznia jest wskazanie tego elementu na grafice interaktywnej wyświetlonej przez nauczyciela, poprzez podanie numeru, i określenie jego funkcji.

  2. Na koniec zajęć nauczyciel raz jeszcze wyświetla na tablicy interaktywnej lub przy użyciu rzutnika temat lekcji i cele zawarte w sekcji „Wprowadzenie”. W kontekście wyświetlonych treści prosi uczniów o rozwinięcie zdania: „Na dzisiejszej lekcji nauczyłem/nauczyłam się...”.

Praca domowa:

  1. Wykonaj ćwiczenia od 1 do 8 z sekcji „Sprawdź się”.

Materiały pomocnicze:

  • Jane B. Reece i in., „Biologia Campbella”, tłum. K. Stobrawa i in., Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2021.

R12U2mxGZQpmV

Załącznik 1. Instrukcja do obserwacji jaja.
Plik PDF o rozmiarze 124.51 KB w języku polskim
RBb7lIH099r5l

Załącznik 2. Elementy budowy jaja.
Plik PDF o rozmiarze 68.94 KB w języku polskim

Dodatkowe wskazówki metodyczne:

  • Uczniowie mogą wykorzystać multimedium z sekcji „Grafika interaktywna” w celu przygotowania się do lekcji powtórkowej.