Autor: Stanisław Mrozowicz

Przedmiot: Historia

Temat: Odwilż w Polsce

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
Zakres podstawowy
LVI. Stalinizm w Polsce i jego erozja. Uczeń:
2) omawia i ocenia skutki terroru stalinowskiego w Polsce;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
LVI. Stalinizm w Polsce i jego erozja. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
1) wyjaśnia założenia propagandy komunistycznej i charakteryzuje cechy sztuki socrealizmu;
2) wyjaśnia rolę radia „Wolna Europa” wobec propagandy komunistycznej;
3) ocenia efekty społeczne i gospodarcze planu sześcioletniego;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje obywatelskie.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • omawia sytuację gospodarczą i społeczną Polski w latach 50. XX wieku oraz realizację planu 6‑letniego;

  • opisuje jak przebiegała odwilż w Polsce;

  • wyjaśnia, dlaczego Władysław Gomułka objął władzę;

  • charakteryzuje postać Władysława Gomułki.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm.

Metody i techniki nauczania:

  • rozmowa nauczająca z wykorzystaniem ćwiczeń interaktywnych;

  • analiza materiału źródłowego (porównawcza);

  • dyskusja.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Przygotowanie do zajęć. Nauczyciel loguje się na platformie i udostępnia uczniom e‑materiał „Odwilż w Polsce”. Prosi uczestników zajęć o zapoznanie się z tekstem w sekcji „Przeczytaj” i multimedium w sekcji „Film” tak, aby podczas lekcji mogli w niej aktywnie uczestniczyć i wykonywać polecenia.

  2. Nauczyciel poleca uczniom, aby przygotowali prezentację w oparciu o informacje zawarte w sekcji „Przeczytaj” oraz obejrzany film, aby w fazie wstępnej przedstawić ją na forum klasy.

Faza wstępna:

  1. Nauczyciel poleca jednemu uczniowi lub uczennicy przeczytanie wyświetlonego tematu oraz celów zajęć. Przedstawia planowany przebieg lekcji.

  2. Raport z przygotowań. Nauczyciel, przy użyciu dostępnego w panelu użytkownika raportu, weryfikuje przygotowanie uczniów do lekcji: sprawdza, którzy uczestnicy zajęć zapoznali się z udostępnionym e‑materiałem. Nauczyciel poleca jednemu z uczniów, aby zaproponował swoje skojarzenia z tematem lekcji.

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel przypomina o prezentacjach przygotowanych przez uczniów przed lekcją. Poleca wybranej osobie (lub ochotnikowi) zaprezentowanie swojej pracy przed resztą klasy. Po prezentacji uczniowie krótko dyskutują o prezentacji, dodają informacje, które ich zdaniem warto uwzględnić. Prowadzący może korygować odpowiedzi i uzupełniać informacje, udziela też uczniom informacji zwrotnej dotyczącej przedstawionej pracy.

  2. Praca z multimedium („Film + Sprawdź się”). Nauczyciel poleca wybranemu uczniowi, aby przeczytał polecenie nr 2: „Rozstrzygnij, czy odwilż, do której doszło w 1953 r., doprowadziła do wydarzeń czerwcowych w Poznaniu. Uzasadnij odpowiedź”. Poleca uczniom, aby podzielili się na grupy i opracowali w nich odpowiedzi na podstawie materiału filmowego, który zaraz obejrzą. Po ustalonym wcześniej czasie przedstawiciel wskazanej (lub zgłaszającej się na ochotnika) grupy prezentuje propozycję odpowiedzi, a pozostali uczniowie ustosunkowują się do niej. Nauczyciel w razie potrzeby uzupełnia odpowiedź. W podobny sposób uczniowie wykonują polecenie nr 3.

  3. W kolejnym kroku prowadzący odtwarza drugi z filmów. Uczniowie zapoznają się z nagraniem. Tym razem każdy uczeń pracuje indywidualnie, samodzielnie przygotowując odpowiedź do polecenia nr 5 – wymienia reformy wprowadzone przez I sekretarza Władysława Gomułkę. Po wyznaczonym przez nauczyciela czasie wybrani lub chętni uczniowie odczytują swoje propozycje. Nauczyciel komentuje rozwiązania uczniów.

Faza podsumowująca:

  1. Nauczyciel ponownie wyświetla na tablicy temat lekcji zawarty w sekcji „Wprowadzenie” i inicjuje krótką rozmowę na temat kryteriów sukcesu. Czego uczniowie się nauczyli? Co było dla nich trudne?

  2. Na zakończenie nauczyciel dokonuje oceny przedstawionej prezentacji, ocenia również pracę uczniów w trakcie zajęć.

Praca domowa:

  1. Wykonaj ćwiczenia nr 3 i 4 z sekcji „Film + Sprawdź się”.

Materiały pomocnicze:

Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii, studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska‑Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998.

A. Dudek, R. Gryz, Komuniści i Kościół w Polsce (1945−1989), Kraków 2006.

A. Dudek, Z. Zblewski, Utopia nad Wisłą. Historia Peerelu, Warszawa 2008.

Wskazówki metodyczne:

Materiały filmowe omawiające odwilż w latach 50. XX w. mogą zostać wykorzystane w lekcji powtórkowej dotyczącej stalinizmu w Polsce i jego erozji.