R16hfkJoEHast

Enlightenment and the fight for independence - a repetition lesson

A Flute Concert of Frederick the Great
Source: domena publiczna.

Links to the lessons: 1 , 2 , 3 , 4 , 5

Links to the abstracts: 1, 2, 3, 4, 5

You will learn
  • you will talk and discuss topics from the given themes;

  • you will consolidate the material from the lessons: „Enlightenment - new trends in science, literature, architecture and art”, „A new power - Prussia”, „The Saxon Era - The Wettin Poland”, „The Great Sejm and the adoption of the Constitution of 3 May”, „Targowicka Confederation”;

  • you will consolidate the vocabulary learned during the lesson.

Before the lesson

R1YewxZrlEkCl
Ułóż trzy pytania quizowe odnoszące się do abstraktu i daj je do rozwiązania swoim kolegom i koleżankom.

Repetition

Exercise 1
Wysłuchaj nagrania abstraktu, wyodrębnij jego części i nadaj im tytuły.
Wysłuchaj nagrania abstraktu, wyodrębnij jego części i nadaj im tytuły.
R2DIN8ttBOVFd
Nagranie dźwiękowe abstraktu

The Targowica Confederation

Opponents of the reforms and the Constitution of the 3rd of May: Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki and Seweryn Rzewuski decided to turn to Catherine II with a proposal to set up a confederation which would oppose the reforms. The Confederation officially established in 1792 in Targowica led to a war between the supporters and opponents of the Constitution. The imbalance in strength was evident, as Russian troops arrived to assist the supporters of Targowica. The King, aiming to preserve any small elements of reform, decided to seek an agreement with Catherine. She immediately demanded to be admitted to the Targowica Confederation, which Poniatowski consented to on July 23rd, 1792. The monarch's hopes of saving the last remnants of progress proved to be an illusion and Catherine, together with King Frederick II of Prussia, carried out the Second Partition of Poland.

R1UqadsmizPp0
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Wysłuchaj nagrań słówek w słowniczku i naucz się ich prawidłowej wymowy.
Wysłuchaj nagrań słówek w słowniczku i naucz się ich prawidłowej wymowy.
Exercise 2

Complete a multiple‑choice test question about the text below.

The death of John III Sobieski in 1696 left Poland in a period of interregnum, during which, as it would turn out later, the nobility would elect the king without the assistance of foreign militaries for the last time in history. A double election took place. In the end, the struggle for the throne was won by the Saxon elector Frederick, who assumed the name of Augustus II. The Polish‑Saxon union ostensibly created a robust regional power. The King pursued an active foreign policy. He reclaimed the Podole region, previously lost to Turkey, and he joined the war against Sweden on Russia's side. The war ended with Sweden taking Poland over and deposing Augustus II. The invaders handed the throne to Stanisław Leszczyński. This led to a civil war. After having defeated Augustus II, the King of Sweden decided to attack Russia directly. He sent his armed forces towards Moscow. The decisive clash took place in the Battle of Poltava in 1709. The Swedish army was defeated, and the Swedish King escaped to Turkey. This, in turn, permitted Augustus II to reclaim the throne. After his death, the throne was taken over by his son, Augustus III (1733). His rule saw peace in the country, though it also brought the weakening of Poland on the international stage. The ruler was rarely present in the country, and he did not take great care of its military power either, devoting himself too much to the development of arts and culture. It was during his reign that the famous phrase During the era of the Saxon king let yourself go with eating and drinking! has been coined.

R12XrQlaCv0oz
Na podstawie powyższego tekstu, ułóż cztery pytania wielokrotnego wyboru.
Task 1
Kosztem jakich ziem nastąpił wzrost terytorialny Brandenburgii‑Prus? Poszukaj informacji w dostępnych ci źródłach (np. w internecie, encyklopedii lub specjalistycznych publikacjach).
Kosztem jakich ziem nastąpił wzrost terytorialny Brandenburgii‑Prus? Poszukaj informacji w dostępnych ci źródłach (np. w internecie, encyklopedii lub specjalistycznych publikacjach).
R3AH4kJaTELEC
Development of the Hohenzollern estates
Source: Krystian Chariza i zespół.
RL1sHtkLVcPGJ
Exercise 3
Match the pairs: English words and Polish definitions. crown land Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej codification Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej Permanent Council Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej plenipotentiary Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej constitution Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej liberum veto Możliwe odpowiedzi: 1. powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy, 2. uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa, 3. zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dająca prawo każdemu z posłów biorących udział w obradach Sejmu do zerwania go i unieważnienia podjętych na nim uchwał., 4. przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan, 5. dawna określenie na prawo stanowione przez sejm, 6. dobra królewskie (majątki ziemskie, miasta) w dawnej rzeczypospolitej

Keywords

elector, Confederation, Treaty of the Three Black Eagles, Silent Sejm, constitution of May 3, liberum veto, Malcontents

Glossary

Freemasonry
Freemasonry
R1QncqrnIsYOM
Nagranie dźwiękowe słówka.

Wolnomularstwo – etyczny ruch ponadnarodowy i wchodzące w jego skład zamknięte stowarzyszenia (tj. posiadające utajniony skład osobowy, ale jawne zasady i programy organizacji), mające na celu duchowe doskonalenie jednostki, zbratanie wszystkich ludzi i walkę z przesądami. Występuje przeciwko nierówności prawnej, nietolerancji, szowinizmowi i stosowaniu przemocy w stosunkach międzyludzkich. W miarę możliwości finansowych świadczy pomoc na rzecz organizacji dobroczynnych, instytucji oświatowych oraz prowadzonych przez nie badań naukowych; inaczej: wolnomularstwo.

mistress
mistress
R1yfBFI4hCNjM
Nagranie dźwiękowe słówka.

Metresa – w społeczeństwach, w których małżeństwa zawierano z powodów ekonomicznych czy też politycznych, metresy spełniały rolę dobrowolnie wybranej, nieumówionej partnerki, nie tylko w życiu seksualnym

syncretism
syncretism
RYBLn0Xx2OYTp
Nagranie dźwiękowe słówka.

Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych

deism
deism
R1JA0nQbFPL5f
Nagranie dźwiękowe słówka.

Deizm – nurt religijno‑filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego.

grande tour
grande tour
R17nT7cQLuHlW
Nagranie dźwiękowe słówka.

Wielka podróż – typ podróży w jaką wyruszali młodzi arystokraci i intelektualiści europejscy, w celu dokształcenia się, zdobycia wiedzy o świecie i kulturze

drill
drill
RHhmixUJdpeyR
Nagranie dźwiękowe słówka.

Dryl – ostra dyscyplina, wymuszona przez system kar, charakterystyczna zwłaszcza dla wojska

elector
elector
R1D0U8uWlFZjD
Nagranie dźwiękowe słówka.

Elektor – książę niemiecki, któremu przysługiwało prawo wybierania cesarza.

canton
canton
RpCkTA6NkJ5Mt
Nagranie dźwiękowe słówka.

Kanton – jednostka terytorialno‑administracyjna w wybranych krajach

harpsichord
harpsichord
RXPpcHPdrS2ma
Nagranie dźwiękowe słówka.

Klawesyn – klawiszowo‑strunowy instrument muzyczny, działający podobnie do fortepianu

Confederation
Confederation
R1bGUgmGKZ1aB
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konfederacja - związek zawierany na pewien okres przez szlachtę (lub miasta) dla osiągnięcia określonych celów politycznych; jej członkowie dążyli do wymuszenia na władzy określonych postulatów, lub działali w jej zastępstwie.

Treaty of the Three Black Eagles
Treaty of the Three Black Eagles
RXupAh6l20bo5
Nagranie dźwiękowe słówka.

Traktat trzech czarnych orłów – inaczej Loewenwolda - przymierze zawarte w grudniu 1732 roku przez Rosję, Prusy i Austrię zakładające wspólną politykę mocarstw wobec Rzeczpospolitej służące jej osłabieniu.

Silent Sejm
Silent Sejm
RifQKCYJWNJBL
Nagranie dźwiękowe słówka.

Sejm niemy – jednodniowy sejm obradujący w lutym 1717 r. w Warszawie. Został nazwany „niemym” z powodu niedopuszczenia posłów do głosu z obawie przed zerwaniem obrad.

crown land
crown land
R1LQutYOn83rc
Nagranie dźwiękowe słówka.

Ziemia korony – dobra królewskie- królewszczyzny (majątki ziemskie, miasta) w dawnej Rzeczypospolitej.

codification
codification
R126zyFsdwCEK
Nagranie dźwiękowe słówka.

Kodyfikacja – uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa

Non‑stop Council
Non‑stop Council
R1KJ3HAgu9Qti
Nagranie dźwiękowe słówka.

Rada Nieustająca – powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy

„Black procession”
„Black procession”
R5VMnqJ3Mc5B4
Nagranie dźwiękowe słówka.

Czarna procesja – nazwa wydarzenia z 2 grudnia 1789 roku, gdy przedstawiciele 141 miast królewskich w Rzeczypospolitej udali się do Warszawy, aby zamanifestować swoje poparcie dla obozu reform Sejmu Czteroletniego.

plenipotentiary
plenipotentiary
RqQyvJNM4ykzC
Nagranie dźwiękowe słówka.

Plenipotent – przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan

constitutions
constitutions
Rfk7aYOLdVvUu
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konstytucje – dawne określenie na prawo stanowione przez sejm

liberum veto
liberum veto
R64aZh0M0Agos
Nagranie dźwiękowe słówka.

Liberum veto – zasada ustrojowa, dająca każdemu z posłów prawo do zerwania Sejmu i unieważnienia podjętych na nim uchwał.

Constitution of May 3
Constitution of May 3
R1LIzZPsvf4kG
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konstytucja 3 maja – inaczej Ustawa Rządowa; była to pierwsza w Europie, a druga w świecie ustawa zasadnicza, uchwalona przez Sejm Czteroletni (1788‑1792)

„Fiat Lux”
„Fiat Lux”
R16wviftGRnAT
Nagranie dźwiękowe słówka.

Fiat Lux – łacińska sentencja „niech się stanie światłość”

auction
auction
R1860Rn9NABqQ
Nagranie dźwiękowe słówka.

Aukcja – w Rzeczypospolitej szlacheckiej podniesienie liczebności wojsk.

guild
guild
RfYW9LLlOF5Ky
Nagranie dźwiękowe słówka.

Gildia – zgromadzenia kupców, którzy razem organizowali i zbierali sie na przewozy swoich towarów przez miasta

malcontents
malcontents
RO5R1VWtncoj7
Nagranie dźwiękowe słówka.

Malkontentci – negatywne, potoczne określenie środowisk opozycyjnych w stosunku do dworu królewskiego, używane w XVII–XVIII w.; dosłownie: niezadowoleni

order „Virtuti Militari”
order „Virtuti Militari”
RiQv3CgpmMGZN
Nagranie dźwiękowe słówka.

Order Virtuti Militari – najwyższe i jedyne polskie odznaczenie militarne, przyznawane od początku jego ustanowienia do dzisiaj.

Mart
Mart
R164dJgdkLiTe
Nagranie dźwiękowe słówka.

Targowica – potoczne określenie konfederacji targowickiej 1792; w polskim słowniku politycznym synonim zdrady.