Układ szkieletowy
Higiena i choroby układu ruchu
Zaprezentujesz prawidłową postawę ciała i omówisz jej cechy.
Określisz przyczyny i skutki wad postawy.
Przedstawisz nieprawidłowe nawyki wpływające na wady postawy i dokonasz ich korekty.
Podasz przyczyny, objawy i profilaktykę krzywicy i osteoporozy.
Wyjaśnisz wpływ aktywności fizycznej na rozwój oraz stan kości człowieka.
Współczesny styl życia nie sprzyja utrzymaniu prawidłowej postawy ciała. Spędzamy wiele godzin siedząc na kanapie przed telewizorem, przy biurku, w szkolnej ławce, w środkach komunikacji miejskiej czy w samochodzie. Niewielka aktywność fizyczna wraz ze złymi nawykami przyczyniają się do powstawania schorzeń aparatu ruchu. Wady postawy nie są groźne dla życia, ale powodują dolegliwości, które obniżają jego komfort. Częstość, z jaką występują w społeczeństwie, jest znaczna i czasem bagatelizowana. Niestety, wady postawy dotyczą coraz większej grupy dzieci i młodzieży.
Prawidłowa postawa ciała
O prawidłowej postawie ciała mówimy wtedy, gdy poszczególne elementy szkieletu są doskonale do siebie dopasowane i utrzymywane w odpowiednim położeniu dzięki mięśniom, ścięgnom, więzadłom i chrząstkom. Utrzymanie prawidłowej postawy ciała jest bardzo ważne, ponieważ ma wpływ na funkcjonowanie całego organizmu.
Cechy prawidłowej postawy w pozycji stojącej
Osią naszego ciała jest kręgosłup, który utrzymuje wyprostowaną postawę. Jego naturalne krzywizny, czyli lordoza szyjna i lędźwiowa oraz kifoza piersiowa i krzyżowa, ułatwiają utrzymanie równowagi przy pionowej postawie ciała. Pełnią także funkcję amortyzatorów podczas chodzenia, biegania, skakania oraz podnoszenia ciężkich przedmiotów. Podobnie prawidłowo ukształtowana, wysklepiona stopa jest przystosowana do przenoszenia dużych i zmiennych ciężarów.
Wady postawy
Wady postawy to odchylenia od prawidłowej sylwetki dotyczące najczęściej budowy kręgosłupa, klatki piersiowej i kończyn.
Najczęściej występującymi są: plecy okrągłeplecy okrągłe (nadmierna kifoza), plecy wklęsłeplecy wklęsłe nadmierna lordoza), skoliozaskolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa) i płaskostopiepłaskostopie.
Plecy okrągłe, plecy wklęsłe i skolioza są wadami w budowie kręgosłupa.
Płaskostopie jest wadą postawy dotyczącą stóp.
Nie dotyka podłoża całą podeszwą, opiera się na nim dwoma punktami śródstopia i piętą., Stopa płaska opis WCAGPrzylega do podłoża prawie całą powierzchnią.
Brak wysklepienia powoduje ból i drętwienie stopy podczas stania i chodzenia.
Przyczyny i skutki wad postawy
Przyczyny powstawania wad postawy mogą być wrodzonewrodzone lub nabytenabyte.
Wady nabyte są rezultatem długotrwałego utrzymywania ciała w złej pozycji, co powoduje nierównomierne obciążenie mięśni i kości oraz prowadzi do ich osłabienia i deformacji. W przypadku wad kręgosłupa dotyczy to zaburzenia mechaniki mięśni mięśni stabilizujących kręgosłup, natomiast w przypadku płaskostopia mięśni i więzadeł stopy, co skutkuje obniżeniem jej naturalnego wysklepienia.
Główne przyczyny wad postawy wynikające z własnej winy i z winy otoczenia to:
siedzący tryb życia podczas pracy, odpoczynku i przemieszczania się różnymi środkami lokomocji;
przyjmowanie jednorodnych i długotrwałych pozycji podczas odrabiania lekcji, oglądania telewizji, gry na komputerze czy spożywania posiłków;
nieprawidłowe noszenie plecaka, torby, zakupów;
niewłaściwa wysokość biurka i krzesła.
nieodpowiednie obuwie;
niewłaściwy materac w łóżku i zbyt duża poduszka,
nadwaga,
niewłaściwie dobrane buty (wąskie i na wysokich obcasach).
Nieprawidłowa postawa ciała ma negatywny wpływ na funkcjonowanie narządów wewnętrznych, co skutkuje pogorszeniem stanu zdrowia. Przygarbione plecy ograniczają ruchomość klatki piersiowej. Utrudnia to swobodne oddychanie, pracę serca i krążenie, a tym samym powoduje niedotlenienie organizmu i zmęczenie. Konsekwencją skrzywień kręgosłupa są często dyskopatie, czyli wysuwanie się dysków (krążków międzykręgowych), które uciskając rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe wychodzące przez otwory pomiędzy kręgami, mogą powodować niedowład kończyn.
Jak dbać o swój kręgosłup?
Zapobieganie urazom kręgosłupa i dbanie o prawidłową postawę polega na codziennym przestrzeganiu określonych zasad.
Przeprowadź symulację interaktywną. Klikając poszczególne krzywizny kręgosłupa, obserwuj gdzie występują i jak wyglądają wady postawy z nimi związane. Następnie wykonaj polecenia.
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DBG13DO76
Opis ogólny i cel
Aplikacja edukacyjna przedstawia postawę człowieka oraz wady kręgosłupa: kifozę, lordozę, skoliozę, a także prawidłową postawę. Użytkownik może wybierać różne warianty i zapoznawać się z ilustracjami pokazującymi sylwetkę.
Ekran startowy
Na jasnym tle widać deskę z klipsem, do której przypięta jest kartka z rysunkiem anatomicznym kręgosłupa. W tle znajdują się rozmazane szkice anatomiczne, m.in. dłoni i czaszki. Po prawej stronie ekranu umieszczony jest tytuł: „Wady postawy” oraz podtytuł: „przyczyny, skutki i profilaktyka”. W prawym dolnym rogu znajduje się przycisk z napisem „rozpocznij”.
Główny interfejs po uruchomieniu
Na jasnym tle po lewej stronie znajdują się trzy sylwetki człowieka w odcieniach szarości:
1 sylwetka od przodu, z zaznaczonymi czarnymi liniami poziomymi i pionową, wyznaczającymi osie symetrii,
2 sylwetka od boku, również z pionową linią przebiegającą przez środek ciała,
3 sylwetka od boku z widocznym szkieletem czaszki i kręgosłupa w kolorze kości, ustawiona prosto.
Po prawej stronie ekranu znajduje się panel wyboru z przyciskami w formie zaokrąglonych prostokątów: „Postawa prawidłowa” (podświetlony), „Kifoza”, „Lordoza”, „Skolioza”. Pod spodem widoczny jest przycisk z ikoną litery „i”.
Dodatkowo po kliknięciu na przyciski pojawiają się dodatkowe przyciski które uruchamiają symulację.
Ilustracje i treści
Po wyborze jednego z przycisków na ekranie pojawia się ilustracja sylwetki człowieka z zaznaczoną wadą postawy lub postawą prawidłową.
W przypadku kifozy pokazana jest sylwetka z wyraźnym zaokrągleniem górnej części pleców.
W przypadku lordozy sylwetka ma nadmierne wygięcie dolnego odcinka kręgosłupa do przodu.
W przypadku skoliozy przedstawiona jest sylwetka z bocznym skrzywieniem kręgosłupa.
W przypadku prawidłowej postawy sylwetka jest prosta, bez widocznych odchyleń.
Do każdej ilustracji można włączyć podpis informacyjny - za pomocą ikony „i”.
Podsumowanie
Użytkownik korzysta z aplikacji, wybierając przyciski odpowiadające różnym typom sylwetki. Na ekranie pojawiają się grafiki pokazujące, jak wygląda dana wada kręgosłupa lub postawa prawidłowa. Opisy można włączać i wyłączać za pomocą ikony informacji.
Aby rozpoznać skoliozę, najczęściej wykonuje się proste, krótkie, bezinwazyjne i bezbolesne badanie diagnostyczne - test Adamsa. Podczas tego testu badany początkowo znajduje się w pozycji stojącej. Sylwetka powinna być wyprostowana, swobodna, kolce biodrowe muszą znajdować się na jednej wysokości. Następnie badany powoli wykonuje skłon w przód. Ręce powinny swobodnie zwisać, obie nogi przez cały czas badania muszą pozostać wyprostowane w stawach kolanowych. Lekarz lub fizjoterapeuta staje w odległości ok. 2 metrów od osoby badanej i wzrokowo ocenia plecy pod kątem występowania rotacji kręgów, wału mięśniowego, garbu żebrowego i asymetrii.
Zaproś koleżankę/kolegę lub osobę dorosłą do przeprowadzenia z tobą tego badania.
Do drobnych wad postawy zalicza się niewielkiego stopnia odstawanie łopatek, asymetrię barków, asymetrię żeber i klatki piersiowej.
Choroby przewlekłe układu ruchu
Krzywica
Krzywica jest chorobą wieku dziecięcego, polegającą na nieprawidłowej mineralizacji kości i ich deformacji.
- pocenie się główki dziecka;
- upośledzenie łaknienia;
- zaburzenia zachowania (rozdrażnienie, bezsenność);
- obniżenie napięcia mięśniowego (rozlany „żabi” brzuch);
- zaparcia;
- charakterystyczne nieprawidłowości ze strony układu kostnego, m.in.: miękkość kości czaszki prowadząca do zniekształcenia główki (spłaszczenie potylicy, wydatne guzy czołowe), a w dalszym okresie — zgrubienie nasad kości długich (bransolety krzywicze) i przymostkowych zakończeń żeber (różaniec krzywiczy)., Zapobieganie
- naturalne karmienie lub — w razie braku pokarmu matki — właściwe prowadzenie karmienia sztucznego;
- staranna pielęgnacja (spacery);
- profilaktyczne dawki witaminy D3;
- leczenie niedoborowej krzywicy: usunięcie czynników sprzyjających, podawanie witaminy D3.
Schorzenie to powoduje poważne zmiany w układzie kostnym. Mogą one nie tylko utrudniać sprawne poruszanie się, ale także – w przypadku deformacji kości klatki piersiowej – wpływać na zaburzenia oddychania. Ponadto krzywicy często towarzyszy opóźnienie rozwoju psychoruchowego i skłonność do zakażeń.
Osteoporoza (zrzeszotnienie kości)
Osteoporoza to przewlekła choroba kości, której dochodzi do ścienienia, przerzedzenia i osłabienia beleczek kostnych, co prowadzi do zmniejszenia wytrzymałości kości.
Diagnostyka chorób układu kostnego
Osteoporozę można leczyć dużo skuteczniej przed wystąpieniem objawów chorobowych. Badanie densytometryczne kości umożliwia wykrycie choroby we wczesnym stadium. Jest to nieinwazyjne badanie pozwalające na obrazowanie gęstości kości. Może być ono wykonane przy użyciu metody ultrasonograficznejultrasonograficznej (USG), tomografii komputerowejtomografii komputerowej lub rentgenowskiej.
Najczęściej stosowaną jest ostatnia z metod, w której kości prześwietla się za pomocą promieni rentgenowskichpromieni rentgenowskich o małym natężeniu. Bogate w wapń kości mają dużą gęstość i obficie pochłaniają promieniowanie. Po wykonaniu badania jego wynik porównuje się z wartościami normalnymi gęstości kości dla danego wieku pacjenta. Dla wygody gęstość kości przestawia się na wykresie w postaci wskaźnika T, którego wartość wynosi zero (wartość normalna) dla młodego 30. letniego mężczyzny. Wartości dodatnie wskaźnika T uzyskanego w badaniu sugerują zwiększoną gęstość kości (np. przy nadmiernym zwapnieniu kości). Jego ujemne wartości z kolei wskazują na zmniejszoną gęstość kości. Jeśli wartość wskaźnika T znajduje się w zakresie od −1 do −2,5, stwierdza się stan obniżonej gęstości kości (osteopenia), który może rozwinąć się w osteoporozę – wskaźnik T mniejszy niż −2,5.
Urazy mechaniczne układu szkieletowego
Do najczęstszych urazów mechanicznych układu ruchu należą złamania, zwichnięcia i skręcenia, które różnią się mechanizmem powstania i zakresem uszkodzeń.
Zwichnięcia stawu polegają na przemieszczeniu się powierzchni stawowych względem siebie. Może im towarzyszyć naciągnięcie lub rozerwanie torebki stawowej. Korekcję zwichniętego stawu przeprowadza lekarz oceniając jednocześnie czy nie doszło do uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych.
Skręcenia stawu to uszkodzenie torebki stawowej bez przemieszczenia kości w jego obrębie. Nawet pozornie lekkie skręcpowinny być ocenione przez lekarza, aby wykluczyć zerwanie więzadeł lub poważniejsze uszkodzenia stawu.
Złamania kości polegają na przerwaniu ciągłości kości. Wymagają diagnostyki obrazowej, unieruchomienia, a czasem operacji.
Podsumowanie
Prawidłowa postawa ciała – zapewnia właściwe ustawienie kości, mięśni i stawów, co wpływa na zdrowie całego organizmu.
Wady postawy (plecy okrągłe, plecy wklęsłe, skolioza, płaskostopie) powstają głównie z powodu złych nawyków: długiego siedzenia, braku ruchu, złego obuwia czy niewłaściwego noszenia plecaka.
Skutki wad postawy – ból kręgosłupa, przeciążenia mięśni, problemy z oddychaniem i krążeniem.
Profilaktyka – ruch, prawidłowe siedzenie, odpowiednie buty i plecak, ćwiczenia wzmacniające mięśnie posturalne.
Choroby układu ruchu – krzywica (niedobór witaminy D) i osteoporoza (utrata gęstości kości) osłabiają kości i zwiększają ryzyko złamań.
Ćwiczenia utrwalające
Lordoza szyjną oraz lędźwiowa są naturalnymi, fizjologicznymi wygięcia mi kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym stronę brzuszną.
Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje.
Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.