Harmonia głosów. Renesansowa wizja ładu w muzyce sakralnej
Klucz do rozwoju
Renesansowa muzyka sakralna nie jest zbiorem odrębnych gatunków, lecz spójnym systemem opartym na tych samych zasadach kompozytorskich. Aby dobrze zrozumieć ten rozdział, zwróć uwagę przede wszystkim na rozwój techniki imitacyjnej, rolę cantus firmus oraz zmieniający się sposób opracowania tekstu liturgicznego. Spróbuj dostrzec, jak kolejne pokolenia kompozytorów rozwijały te same idee, tworząc coraz doskonalsze formy polifonii.
Ważne daty
ok. 1160–1250 – działalność szkoły Notre‑Dame, z której późnych form organum wywodzi się motet
ok. 1300–1377 – życie Guillaume’a de Machaut, autora pierwszej w pełni zachowanej mszy cyklicznej jednego kompozytora
ok. 1364 – powstanie Messe de Nostre Dame, pierwszej w pełni zachowanej mszy cyklicznej jednego kompozytora
ok. 1397–1474 – życie Guillaume’a Dufaya, jednego z twórców renesansowej mszy cyklicznej
ok. 1400–1453 – życie Johna Dunstable’a, przedstawiciela szkoły angielskiej wywierającej wpływ na muzykę kontynentalną
ok. 1410–1497 – życie Johannesa Ockeghema, wybitnego przedstawiciela drugiej generacji szkoły franko‑flamandzkiej
2. poł. XV w. – powstanie Missa pro defunctis Johannesa Ockeghema, najstarszego zachowanego wielogłosowego requiem
ok. 1450–1521 – życie Josquina des Prés, najwybitniejszego twórcy renesansowego motetu
ok. 1490–1562 – życie Adriana Willaerta, twórcy szkoły weneckiej i rozwoju techniki polichóralnej
ok. 1495–1560 – życie Wacława z Szamotuł, najwybitniejszego polskiego kompozytora renesansu
ok. 1500–1553 – życie Cristóbala de Moralesa, przedstawiciela hiszpańskiej muzyki sakralnej
ok. 1510–1556 – życie Clemensa non Papa, mistrza motetu przeimitowanego
1525–1594 – życie Giovanniego Pierluigiego da Palestriny, najwybitniejszego przedstawiciela szkoły rzymskiej
1532–1594 – życie Orlanda di Lasso, jednego z najwybitniejszych kompozytorów późnego renesansu
1545–1563 – obrady Soboru Trydenckiego, które wpłynęły na rozwój renesansowej muzyki kościelnej i sposób opracowania tekstów liturgicznych
1548–1611 – życie Tomása Luisa de Victorii, przedstawiciela szkoły rzymskiej i twórcy wybitnych dzieł religijnych
1557–1612 – życie Giovanniego Gabrieliego, najwybitniejszego przedstawiciela szkoły weneckiej przełomu renesansu i baroku
1605 – powstanie Officium Defunctorum Tomása Luisa de Victorii, jednego z najwybitniejszych dzieł późnorenesansowej muzyki sakralnej
XVI w. – upowszechnienie motetu przeimitowanego jako najważniejszej odmiany renesansowego motetu
XVI w. – rozpowszechnienie Missa parodia oraz mszy przeimitowanej jako najważniejszych typów renesansowej mszy
Cele
rozpoznawać najważniejsze gatunki renesansowej muzyki sakralnej oraz wskazywać ich charakterystyczne cechy;
analizować techniki kompozytorskie stosowane w motecie, mszy i requiem, ze szczególnym uwzględnieniem imitacji oraz cantus firmus;
wyjaśniać znaczenie szkoły franko‑flamandzkiej i najważniejszych kompozytorów dla rozwoju europejskiej muzyki renesansu.