RPtnCP1QcIaaK
Fresk przedstawia scenę z Księgi Rodzaju. Jej tematem jest danie przez Boga życia Adamowi, pierwszemu człowiekowi. Po prawej stronie obrazu ukazany jest Bóg. To starszy, siwowłosy mężczyzna z brodą. Jego postać jest ma ideale proporcje. Bóg spoczywa na rozłożystej purpurowej szacie otoczony kilkoma cherubinami. Jego lewe ramię obejmuje kobietę – to być może Ewa, która czeka w niebie na akt własnego stworzenia. Po lewej stronie ukazany jest Adam na tle zielonych ogrodów i błękitnych wód Edenu. To młody, nagi, atletycznie zbudowany mężczyzna wpół leżący na lewym boku, Prawe ramię Boga wysunięte jest w kierunku Adama, aby przekazać iskrę życia do lewej ręki i wskazującego palca Adama. Palce Boga i Adama znajdują się w bardzo niewielkiej odległości od siebie.

Harmonia głosów. Renesansowa wizja ładu w muzyce sakralnej

Michał Anioł, Stworzenie Adama, ok. 1511
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
bg‑yellow

Klucz do rozwoju

Zanim zagłębisz się w ten materiał, przypomnij sobie, jak z organum wykształcił się motet oraz jak rozwijała się technika polifonii od średniowiecza do dojrzałego renesansu. Uporządkuj wiedzę o cantus firmus i zastanów się, na czym polega różnica między mszą tenorową a późniejszym motetem przeimitowanym, w którym konstrukcja opiera się na kolejno wprowadzanych krótkich tematach imitacyjnych. Pomyśl, dlaczego w XVI wieku tak istotna stała się przejrzystość faktury i retoryczne opracowanie tekstu — zwłaszcza w kontekście humanizmu i reform religijnych. Spróbuj porównać konstrukcyjny rygor Missae L’homme armé Johannesa Ockeghema z retoryczną ekspresją Ave Maria Virgo Serena Josquina des Prez oraz klarownością stylu Giovanni Pierluigi da Palestriny. Zastanów się wreszcie, czy równowaga i linearyzm renesansowej polifonii są wyłącznie rozwiązaniem technicznym, czy też odbiciem renesansowego sposobu myślenia o harmonii człowieka, wspólnoty i świata.

bg‑yellow

Ważne daty

  • ok. 1400‑1474 – lata życia Guillaume’a Dyfaya

  • ok. 1410‑1497 – lata życia Johannesa Ockeghema

  • ok. 1440‑1521 – lata życia Josquina des Prés

  • ok. 1450‑1517 – lata życia Heinricha Isaaca

  • 1457 lub 1458‑1505 – lata życia Jacoba Obrechta

  • między 1480 a 1490‑1562 – lata życia Adriana Willaerta

  • ok. 1485‑1558 – lata życia Clémenta Janequina

  • ok. 1495 - między 1556 a 1561 – lata życia Nicolasa Gomberta

  • ok. 1505 - 1585 – lata życia Thomasa Tallisa

  • ok. 1510‑po 1555 – lata życia Clemensa non Papa

  • 1517 – umowna data początku reformacji; wystąpienie Marcina Lutra z tezami dotyczącymi odpustów

  • 1524 – początek chorału protestanckiego; ukazanie się śpiewnika autorstwa Johanna Waltera

  • ok. 1524 - ok. 1560 – lata życia Wacława z Szamotuł

  • 1525‑1594 – lata życia Giovanniego P. da Palestrina

  • 1532‑1594 – lata życia Orlanda di Lasso

  • 1543‑1623 – lata życia Williama Byrda

bg‑yellow

Cele

Nauczysz się
  • omawiać renesansowe formy muzyczne: motet, msza, pasja.