RnHcUSNmB5uIo1
Fotografia przedstawia księgę w starodruku. Widać tam trochę tekstu napisanego ozdobną czcionką i jedną ilustracje. Na ilustracji znajduje się mężczyzna w czarnym płaszczu. Ilustracja jest bogato zdobiona kolorowymi zawijasami.

Od ars antiqua do ars subtilior. Ewolucja średniowiecznej polifonii

Źródło: online-skills, cc0.
bg‑yellow

Klucz do rozwoju

Aby dobrze zrozumieć omawiane zagadnienia, przypomnij sobie, czym była muzyka średniowieczna i jakie miejsce zajmowała w kulturze chrześcijańskiej Europy. Zastanów się, dlaczego narodziny wielogłosu oraz rozwój notacji były tak przełomowe dla dalszych dziejów muzyki. Warto uporządkować różnice między ars antiqua a ars nova – zwróć uwagę na zmiany w podejściu do rytmu (rytmika modalna i menzuralna), formy oraz relacji między muzyką religijną i świecką. Pomyśl, na czym polegała izorytmia i technika nota contra notam oraz dlaczego świadczą one o rosnącej świadomości konstrukcyjnej kompozytorów. Spróbuj dostrzec, że ars subtilior nie była zupełnie nową epoką, lecz wyrafinowanym rozwinięciem wcześniejszych osiągnięć, prowadzącym do skrajnego skomplikowania rytmicznego. Zwróć też uwagę na znaczenie ośrodków kulturowych, takich jak Paryż czy Awinion, i ich wpływ na kształt stylu. Przypomnij sobie, czym było quadrivium i dlaczego muzykę zaliczano do sztuk wyzwolonych – to pomoże zrozumieć symbolikę przedstawienia kobiecej personifikacji muzyki. Spróbuj odpowiedzieć sobie na pytanie, czy przemiany między ars antiqua a ars nova były jedynie techniczną zmianą zapisu, czy raczej świadczyły o głębszej przemianie myślenia o sztuce. Dopiero wtedy zobaczysz, że rozwój rytmiki i polifonii był nie tylko ewolucją formy, lecz także wyrazem zmieniającej się wrażliwości intelektualnej i estetycznej późnego średniowiecza.

bg‑yellow

Ważne daty

  • 476‑1453 – tradycyjnie przyjęte ramy czasowe średniowiecza (od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego do upadku Cesarstwa Bizantyjskiego)

  • 1180Magnus Liber Organi Leoninusa Magistra (Wielka Księga Organum na cały rok liturgiczny)

  • 1180‑1250 – rytmika modalna (dwie podstawowe wartości rytmiczne: długa (longa) i krótka (brevis), z których układano sześć schematów wywiedzionych z antycznych stóp poetyckich)

  • 1250‑1600 – rytmika menzuralna (większe urozmaicenie wartości rytmicznych i dokładniejsze określenie czasu trwania dźwięków)

  • XIII w. – ars antiqua w muzyce

  • 1315‑1400 – ars nova w muzyce

  • 1320 – traktat Ars nova Philippe’a de Vitry

  • 1323 – bulla papieża Jana XXII nakazująca pielęgnować chorał, organum i motet XIII‑wieczny

  • 1380‑1400 – ars subtilior w muzyce

bg‑yellow

Cele

Nauczysz się
  • określać ramy czasowe epoki średniowiecza;

  • określać ramy czasowe stylu ars antiqua w muzyce, wyjaśnić znaczenie nazwy, scharakteryzować styl, wymienić i opisać typowe dla stylu gatunki muzyczne, wskazać głównych reprezentantów i przyporządkować im tytuły najważniejszych kompozycji;

  • określać ramy czasowe stylu ars nova w muzyce, wyjaśnić znaczenie nazwy, scharakteryzować styl, wymienić i opisać typowe dla stylu gatunki muzyczne, wskazać głównych reprezentantów i przyporządkować im tytuły najważniejszych kompozycji.