ROYxR2mmIVS9M1
Ilustracja przedstawia kolorowe nutki w formie rozrzuconych klocków - różowe po lewej stronie i pomarańczowe po prawej stronie. Na środku napis: Wielkie przemeblowanie - o muzyce przełomu XIX i XX wieku

Nowe zasady organizacji dźwięku w XX wieku- dekonstrukcja tonalności jako mapa przełomów.

Źródło: tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
bg‑pink

Klucz do rozwoju

Dla lepszego zrozumienia tematu warto sięgnąć do wcześniejszych epok i przypomnieć zagadnienia związane z poczuciem tonalności (lub jego zanikiem), kształtowaniem się form muzycznych oraz rolą muzyki eksperymentalnej i nowej- takiej, która przełamywała dotychczasowe estetyczne i kulturowe tabu. Poniższe daty pomogą uporządkować te treści w układzie chronologicznym

bg‑pink

Ważne daty

Zmierzch romantyzmu...

  • 1865 – premiera Tristana i IzoldyRyszarda Wagnera;

  • 1885 – powstanie Bagateli bez tonacji Franciszka Liszta;

Mała encyklopedia przełomu XIX i XX wieku  na podstawie dzieł i ich twórców:

  • lata 90. XIX wieku – pierwsze próby kompozytorskie Claude’a Debussy’ego

Wiek XX....

Pierwsze dekady XX wieku- współistnienie: impresjonizmu, symbolizmu, ekspresjonizmu, witalizmu, futuryzmu, dodekafonii, neoklasycyzmu, surrealizmu;

  • 1910 – prawykonanie Symfonii Tysiąca Gustawa Mahlera;

  • 1923Pięć utworów fortepianowych op. 23 Arnolda Schönberga;

  • 1935Koncert skrzypcowy Albana Berga;

  • 1936Wariacje fortepianowe op. 27 Antona Weberna;

  • 1946 – odbyła się pierwsza edycja Darmsztadzkich Międzynarodowych Letnich Kursów Nowej Muzyki (Internationale Ferienkurse für Neue Musik) zainicjowanych przez Wolfganga Steinecke;

  • 1949Symfonia dla samotnego człowieka Pierre’a Henry i Pierre’a Schaeffera;

  • 1949‑1950Mode de valeurs et d’intensités z cyklu Quatre études de rhythme na fortepian Oliviera Messiaena;

II połowa XX wieku -okres tzw. II awangardy serializm, muzyka elektroniczna i konkretna, aleatoryzm;

  • 1950Music of Changes Johna Cage’a;

  • 1951Kreuzspiel Karlheinza Stockhausena;

  • 1950/1951 – cykl partytur graficznych Projection Mortona Feldmana;

  • 1951Imaginary Landscape nr 4 na 12 radioodbiorników Johna Cage’a;

  • 19524'33” Johna Cage’a;

  • 1952Struktury Pierre’a Bouleza;

  • 1956Klavierstück XI Karlheinza Stockhausena; Odbyła się pierwsza edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień zorganizowanego z inicjatywy Tadeusza Bairda i Kazimierza Serockiego, członków Związku Kompozytorów Polskich;

  • 1957 – suita Illiac Lejarena Hillera i Leonarda Issacsona

  • 1959 – powstanie Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia w Warszawie, którym kierował Józef Patkowski; powstaje Etiuda na jedno uderzenie w talerzWłodzimierza Kotońskiego;

Lata sześćdziesiąte- sonoryzm;

  • 1960Sur scène Mauricio Kagla; powstaje dzieło Ofiarom Hiroszimy – TrenKrzysztofa Pendereckiego;

  • 1961Gry weneckie Witolda Lutosławskiego;

  • 1962‑1963A piacere Kazimierza Serockiego;

  • 1962‑1963TIS MW2: kompozycja sceniczna Bogusława Schaeffera;

  • 1966Pasja według św. Łukasza Krzysztofa Pendereckiego;

lata siedemdziesiąte – postmodernizm, muzyka repetytywna, nowy romantyzm;

  • 1972Bez tytułu Tomasza Sikorskiego;

  • 1975Samotność dźwięków na taśmę Tomasza Sikorskiego.

bg‑pink

Cele

Nauczysz się
  • omawiać przemiany języka muzycznego, jakie zaszły na przełomie XX w.;

  • przedstawiać główne kierunki stylistyczne i techniczne XX w. i potrafić je rozpoznać i scharakteryzować;

  • opisywać twórczość kompozytorów, którzy wpłynęli na powstanie i rozwój nowych technik i gatunków;

  • charakteryzować brzmienie poszczególnych instrumentów; 

  • określać wpływ nowych technologii na rozwój nowatorskich technik kompozytorskich

  • wymieniać najważniejsze dzieła skomponowane w oparciu o omawiane techniki