Nowe zasady organizacji dźwięku w XX wieku- dekonstrukcja tonalności jako mapa przełomów.
Klucz do rozwoju
Dla lepszego zrozumienia tematu warto sięgnąć do wcześniejszych epok i przypomnieć zagadnienia związane z poczuciem tonalności (lub jego zanikiem), kształtowaniem się form muzycznych oraz rolą muzyki eksperymentalnej i nowej- takiej, która przełamywała dotychczasowe estetyczne i kulturowe tabu. Poniższe daty pomogą uporządkować te treści w układzie chronologicznym
Ważne daty
Zmierzch romantyzmu...
1865 – premiera Tristana i IzoldyRyszarda Wagnera;
1885 – powstanie Bagateli bez tonacji Franciszka Liszta;
Mała encyklopedia przełomu XIX i XX wieku na podstawie dzieł i ich twórców:
lata 90. XIX wieku – pierwsze próby kompozytorskie Claude’a Debussy’ego
Wiek XX....
Pierwsze dekady XX wieku- współistnienie: impresjonizmu, symbolizmu, ekspresjonizmu, witalizmu, futuryzmu, dodekafonii, neoklasycyzmu, surrealizmu;
1910 – prawykonanie Symfonii Tysiąca Gustawa Mahlera;
1923 – Pięć utworów fortepianowych op. 23 Arnolda Schönberga;
1935 – Koncert skrzypcowy Albana Berga;
1936 – Wariacje fortepianowe op. 27 Antona Weberna;
1946 – odbyła się pierwsza edycja Darmsztadzkich Międzynarodowych Letnich Kursów Nowej Muzyki (Internationale Ferienkurse für Neue Musik) zainicjowanych przez Wolfganga Steinecke;
1949 – Symfonia dla samotnego człowieka Pierre’a Henry i Pierre’a Schaeffera;
1949‑1950 – Mode de valeurs et d’intensités z cyklu Quatre études de rhythme na fortepian Oliviera Messiaena;
II połowa XX wieku -okres tzw. II awangardy serializm, muzyka elektroniczna i konkretna, aleatoryzm;
1950 – Music of Changes Johna Cage’a;
1951 – Kreuzspiel Karlheinza Stockhausena;
1950/1951 – cykl partytur graficznych Projection Mortona Feldmana;
1951 – Imaginary Landscape nr 4 na 12 radioodbiorników Johna Cage’a;
1952 – 4'33” Johna Cage’a;
1952 – Struktury Pierre’a Bouleza;
1956 – Klavierstück XI Karlheinza Stockhausena; Odbyła się pierwsza edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień zorganizowanego z inicjatywy Tadeusza Bairda i Kazimierza Serockiego, członków Związku Kompozytorów Polskich;
1957 – suita Illiac Lejarena Hillera i Leonarda Issacsona
1959 – powstanie Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia w Warszawie, którym kierował Józef Patkowski; powstaje Etiuda na jedno uderzenie w talerzWłodzimierza Kotońskiego;
Lata sześćdziesiąte- sonoryzm;
1960 – Sur scène Mauricio Kagla; powstaje dzieło Ofiarom Hiroszimy – TrenKrzysztofa Pendereckiego;
1961 – Gry weneckie Witolda Lutosławskiego;
1962‑1963 – A piacere Kazimierza Serockiego;
1962‑1963 – TIS MW2: kompozycja sceniczna Bogusława Schaeffera;
1966 – Pasja według św. Łukasza Krzysztofa Pendereckiego;
lata siedemdziesiąte – postmodernizm, muzyka repetytywna, nowy romantyzm;
1972 – Bez tytułu Tomasza Sikorskiego;
1975 – Samotność dźwięków na taśmę Tomasza Sikorskiego.
Cele
omawiać przemiany języka muzycznego, jakie zaszły na przełomie XX w.;
przedstawiać główne kierunki stylistyczne i techniczne XX w. i potrafić je rozpoznać i scharakteryzować;
opisywać twórczość kompozytorów, którzy wpłynęli na powstanie i rozwój nowych technik i gatunków;
charakteryzować brzmienie poszczególnych instrumentów;
określać wpływ nowych technologii na rozwój nowatorskich technik kompozytorskich
wymieniać najważniejsze dzieła skomponowane w oparciu o omawiane techniki