Temat: Pierwsze kroki ku niepodległej. Wysiłek organizacyjny i zbrojny Polaków

Adresat

Uczniowie klasy VII szkoły podstawowej

Podstawa programowa

XXVI. Sprawa polska w czasie I wojny światowej. Uczeń:

1. charakteryzuje stosunek państw zaborczych do sprawy polskiej w przededniu i po wybuchu wojny;

2. ocenia polski wysiłek zbrojny i dyplomatyczny, wymienia prace państwowotwórcze podczas wojny.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie zapoznają się ze stosunkiem państw zaborczych do sprawy polskiej w przededniu i po wybuchu wojny oraz z wysiłkiem zbrojnym Polaków w pierwszych latach wojny 1914‑1918.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje informatyczne;

• umiejętność uczenia się.

Kryteria sukcesu
Uczeń nauczy się:

• charakteryzować warunki polityczne i militarne, w jakich przyszło działać Polakom;

• opisywać różnice stanowisk państw zaborczych wobec Polaków;

• wymieniać inicjatywy militarne Polaków.

Metody/techniki kształcenia

• aktywizujące

  • dyskusja.

• podające

  • pogadanka.

• eksponujące

  • film.

• programowane

  • z użyciem komputera;

  • z użyciem e‑podręcznika.

• praktyczne

  • ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• zeszyt i kredki lub pisaki;

• tablica interaktywna, tablety/komputery.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

1. Nauczyciel prosi o przeanalizowanie Przemówienia do I kompanii kadrowej Józefa Piłsudskiego, zamieszczonego w e‑podręczniku.

Faza wstępna

1. Nauczyciel podaje uczniom cel lekcji oraz kryteria sukcesu.

2. Nauczyciel przedstawia uczniom stanowisko Rosji, Austrii i Niemiec w kwestii polskiej w latach 1914‑1916, ze szczególnym uwzględnieniem problemu mobilizacji wojennej. Uczniowie czytają tekst źródłowy i wykonują Ćwiczenie 1. Nauczyciel sprawdza poprawność zadania. Następnie uczniowie szukają podobieństw i różnic w polityce zaborców. Dzielą się swoimi przemyśleniami z nauczycielem.

Faza realizacyjna

1. Nauczyciel prosi uczniów o wykonanie Polecenia 1. Uczniowie analizują mapę prezentującą bitwy z udziałem wojsk polskich w latach 1914‑1918. Odpowiadają na pytanie, w jakich okolicznościach doszło do opuszczenia Królestwa Polskiego przez Rosjan w 1915 roku. Nauczyciel opowiada o sytuacji Królestwa Polskiego w schyłkowym okresie rządów rosyjskich i pod rządami państw centralnych.

2. Po uporządkowaniu informacji dotyczących warunków politycznych i organizacyjnych militarnej aktywności Polaków nauczyciel przechodzi do kwestii aktywności Józefa Piłsudskiego. Przedstawia uczniom genezę Legionów Polskich oraz Polskiej Organizacji Wojskowej w czasie I wojny światowej.

3. Uczniowie zapoznają się z historią Legionów na przykładzie I Brygady. Wykonują Ćwiczenie 2 i Ćwiczenie 3: uzupełniają poprawnie tekst oraz przyporządkowują wydarzenia do ilustracji. Nauczyciel dba o informację zwrotną przekazywaną uczniom podczas rozwiązywania ćwiczeń i wykonywania poleceń.

4. Na prośbę nauczyciela uczniowie szukają w anglojęzycznych materiałach w Internecie informacji o walkach pod Kostiuchnówką na Wołyniu w lipcu 1916 roku. Nauczyciel prosi ochotników o przedstawienie efektów poszukiwań. Pyta ich o konsekwencje militarne i polityczne bitwy. Zadając pytania, pamięta o takim ich formułowaniu, by miały charakter pytań kluczowych.

Faza podsumowująca

1. Uczniowie wykonują Ćwiczenie 4. Zaznaczają w tekście fragmenty określające granice i ustrój przyszłego państwa polskiego.

2. Nauczyciel rozdaje uczniom ankiety ewaluacyjne, w których ocenią własną pracę na lekcji, pracę nauczyciela oraz kolegów i koleżanek.

Praca domowa

1. Nauczyciel zadaje zadanie domowe (nie jest obligatoryjną częścią scenariusza): Uczniowie piszą wypracowanie / przygotowują prezentację na jeden z wybranych tematów: rola POW w czasie I wojny światowej; działalność militarna i organizacyjna kobiet w oddziałach organizowanych przez Józefa Piłsudskiego; osoby obojga płci odznaczone orderem Virtuti Militari w czasie I wojny światowej.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

First steps towards independent statehood. Polish organisational and military efforts

Following the outbreak of the war, Józef Piłsudski was given permission from the Austrian authorities to mobilise riflemen units in Galicia. His aim, known to the Austrians, was to initiate an uprising in the Kingdom of Poland. Polish riflemen associations became the core of the Polish Legions formed in 1914. They fought against the Russians. The Commander‑in‑Chief of the Russian Army, Grand Duke Nicholas Nikolaevich, published a manifesto calling for a joint fight alongside Russia and promising the reunification of the Polish lands under the Tsar's rule and the freedom of religion and language. However, the manifesto did not go beyond generalities. There was no hint of any future independence for Poland. Pro‑Russian supporters such as Zdzisław Lubomirski or Roman Dmowski, who adopted a passive attitude to the attempts at getting them involved in collaboration with the occupant German and Austrian administration, were called Passivists. Those politicians who supported collaboration with the Central Powers were called Activists. Józef Piłsudski was one of them. In November 1916, the Poles received a general manifesto from William II of Germany and Franz Joseph II of Austria‑Hungary promising the establishment of a Polish state. A reborn Poland was to become one of Germany's future dependent states (under the Mitteleuropa Plan). This was the so‑called Proclamation of 5th November. Neither Józef Piłsudski, nor Roman Dmowski found its message acceptable.