Temat: Minerały i skały skorupy ziemskiej

Adresat

Uczniowie klasy VII szkoły podstawowej

Podstawa programowa

Wymagania ogólne

I. Wiedza geograficzna.

8. Integrowanie wiedzy przyrodniczej z wiedzą społeczno‑ekonomiczną i humanistyczną.

Wymagania szczegółowe

XII. Własny region: źródła informacji o regionie; dominujące cechy środowiska przyrodniczego, struktury demograficznej oraz gospodarki; walory turystyczne; współpraca międzynarodowa. Uczeń:

3) rozpoznaje skały występujące we własnym regionie.

IX. Środowisko przyrodnicze Polski na tle Europy: położenie geograficzne Polski; wpływ ruchów górotwórczych i zlodowaceń na rzeźbę Europy i Polski; przejściowość klimatu Polski; Morze Bałtyckie; główne rzeki Polski i ich systemy na tle rzek Europy oraz ich systemów; główne typy gleb w Polsce; lasy w Polsce; dziedzictwo przyrodnicze Polski, surowce mineralne Polski. Uczeń:

15. wskazuje na mapie rozmieszczenie głównych surowców mineralnych Polski oraz omawia ich znaczenie gospodarcze

Ogólny cel kształcenia

Uczeń dowie się, z jakich skał i minerałów jest zbudowana skorupa ziemska.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje informatyczne;

• umiejętność uczenia się.

Kryteria sukcesu
Uczeń nauczy się:

• podziału skał ze względu na ich genezę oraz ze względu na ich spoistość;

• wymieniać przykłady skał występujących w miejscu swojego zamieszkania;

• przykładów wykorzystania skał w różnych gałęziach przemysłu.

Metody/techniki kształcenia

• podające

  • wykład.

• aktywizujące

  • dyskusja;

  • burza mózgów.

• eksponujące

  • pokaz.

• programowane

  • z użyciem komputera;

  • z użyciem e‑podręcznika.

• praktyczne

  • ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• tablica interaktywna, tablety/komputery;

• komputery z dostępem do internetu, ewentualnie tablety.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

• Uczniowie zapoznają się z treścią abstraktu. Przygotowują się do pracy na lekcji w taki sposób, żeby móc przeczytany materiał streścić własnymi słowami i samodzielnie rozwiązać zadania.

Faza wstępna

• Prowadzący lekcję określa cel zajęć i wspólnie z uczniami ustala kryteria sukcesu.

• Prowadzący wyjaśnia, iż jest to lekcja wstępna do zagadnień związanych ze skałami i surowcami mineralnymi w Polsce/własnym regionie.

• Nauczyciel zadaje pytanie: Co to jest skała?, i prosi uczniów, by w trakcie burzy mózgów zapisali na tablicy jak najwięcej odpowiedzi. Uczniowie mają na wykonanie zadania 5 minut. Następnie wspólnie z nauczycielem weryfikują podane propozycje.

Faza realizacyjna

• Prowadzący przypomina podział skał ze względu na ich genezę (skały magmowe, skały osadowe, skały metamorficzne) oraz podział skał ze względu na ich spoistość (skały lite, skały zwięzłe, skały luźne).

• Uczniowie, pracując indywidualnie lub w parach, rozwiązują ćwiczenie 1 oraz wykonują polecenie 1 z lekcji, wymieniając przykłady skał występujących naturalnie w miejscu ich zamieszkania. Wspólnie z nauczycielem omawiają odpowiedzi. Celem tych ćwiczeń jest sprawdzenie stopnia opanowania umiejętności rozróżniania skał według powyższych klasyfikacji.

• Nauczyciel wyświetla galerię zdjęć z polecenia 2 przedstawiającą przykłady zastosowania wybranych skał w różnych dziedzinach życia. Następnie dzieli uczniów na grupy (maksymalnie 4–5 osób w grupie), polecając każdej z nich opracowanie komentarza do zaprezentowanego materiału. Komentarz powinien zostać przygotowany według przekazanych przez nauczyciela wytycznych, określających np. objętość komentarza (liczba słów/zdań), jego zawartość merytoryczną itp..

• Każda grupa kolejno prezentuje efekt swojej pracy. Pozostali uczniowie indywidualnie oceniają, czy prezentowane prace spełniają kryteria określone w wytycznych, przyznając 1 punkt za każde spełnione kryterium.

• Klasa podsumowuje punkty przyznane każdej pracy. Nauczyciel inicjuje dyskusję, której celem jest przekazanie każdej grupie informacji zwrotnej na temat jej pracy, ze wskazaniem jej słabych i mocnych stron. Na zakończenie dyskusji uczniowie formułują wnioski na temat przyczyn, dla których niektóre skały znalazły zastosowanie w gospodarce, i przytaczają kilka przykładów (polecenie 3 z lekcji w e‑podręczniku).

• Nauczyciel zadaje uczniom pytanie, czy wiedzą, czym są surowce mineralne. Następnie inicjuje burzę mózgów, w trakcie której uczniowie podają przykłady znanych im surowców. Nauczyciel przedstawia podział surowców mineralnych ze względu na ich zastosowanie (energetyczne, metaliczne, chemiczne i skalne). Uczniowie przyporządkowują wymienione przykłady do odpowiedniej kategorii (ćwiczenie 2).

Faza podsumowująca

• Nauczyciel krótko przedstawia najważniejsze zagadnienia omówione na zajęciach. Odpowiada na dodatkowe pytania podopiecznych i wyjaśnia wszelkie ich wątpliwości. Uczniowie uzupełniają notatki.

Praca domowa

• Przeanalizuj mapę w e‑podręczniku i  przygotuj listę surowców mineralnych, które występują w okolicy twojego zamieszkania.

• Odsłuchaj w domu nagrania abstraktu. Zwróć uwagę na wymowę, akcent i intonację. Naucz się prawidłowo wymawiać poznane na lekcji słówka.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Minerals and rocks of the earth's crust

The smallest natural, indivisible components of the Earth's crust have been called minerals. They were created as a result of natural geological processes. Each of them has characteristic physical and chemical properties. Most minerals also have a specific crystal structure. There are over 3 thousand known minerals. The most numerous in the lithosphere are: plagioclases, orthoclases, pyroxenes and amphiboles, quartz, magnetite, mica and calcite.

Natural clusters of one or many minerals, created as a result of specific geological processes (magmatism, metamorphism, sedimentation and others) form rocks, which are the basic components of the Earth's crust. Natural accumulations of crumbs of other rocks or debris of organic origin are also called rocks. Some of them were used in energy production or in other industries, such as construction, thanks to which they were named mineral resources.

In addition to rock raw materials, mineral resources also include energy, metal and chemical raw materials.

Rocks are formed as a result of various processes, as presented in the table below (division by reason of genesis).

Rocks that form the Earth's crust can also be categorized by their cohesion, i.e. the degree of connection between its mineral components. We distinguish three groups:

• hard rocks – their grains are strongly bonded (e.g. granite, sandstone, marble);

• soft rocks – formed from rock crumbs and minerals with an average diameter smaller than one tenth of a millimeter. They are poorly connected with each other. Because of that, they can be crushed in the hand or – if they are moist – knead like plasticine.

• loose rocks – their grains are not connected with each other (e.g. sand, gravel).