Tytuł: W gabinecie rzeczownikowych osobliwości

Opracowanie scenariusza: Magdalena Trysińska

Temat zajęć

W gabinecie rzeczownikowych osobliwości. Rzeczowniki polskie i angielskie

Grupa docelowa

Uczniowie klasy VI ośmioletniej szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

II. Kształcenie językowe.

1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:

1) rozpoznaje w wypowiedziach części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik) i określa ich funkcję w tekście;

4) rozpoznaje formy przypadków, liczby, osoby, czasu, trybu i rodzaju gramatycznego odpowiednio: rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, czasownika i zaimka oraz określa ich funkcję w wypowiedzi; oddziela temat fleksyjny od końcówki;

6) stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych.

IV. Samokształcenie. Uczeń:

2) doskonali różne formy zapisywania pozyskanych informacji;

3) korzysta z informacji zawartych w różnych źródłach, gromadzi wiadomości, selekcjonuje informacje;

5) korzysta ze słowników ogólnych języka polskiego, także specjalnych, oraz słownika terminów literackich;

6) zwraca uwagę na typ definicji słownikowych, określa ich swoistość;

9) rozwija umiejętność efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań.

Ogólny cel kształcenia

Uczeń rozpoznaje rzeczowniki o osobliwej odmianie.

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• umiejętność uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

• identyfikuje rzeczowniki, opowiada, jakie posiadają cechy;

• wymienia rzeczowniki zakończone na –um;

• podaje wzór odmiany dla rzeczowników zakończonych na –um;

• wymienia rzeczowniki odmienne i nieodmienne;

• odróżnia rzeczowniki posiadające tylko liczbę pojedynczą lub mnogą;

• korzysta ze słowników języka polskiego, języka angielskiego i słownika poprawnej polszczyzny.

Metody/techniki kształcenia

• problemowa: rozmowa kierowana;

• programowane: z użyciem komputera i e‑podręcznika;

• praktyczna: ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• aktywność indywidualna jednolita;

• aktywność zbiorowa jednolita.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć, którym jest rozwijanie wiadomości na temat rzeczowników. Podaje uczniom kryteria sukcesu.

2. Prowadzący prosi uczniów, aby przypomnieli sobie wiadomości dotyczące rzeczownika i porównali cechy rzeczownika w języku polskim i angielskim. Uczniowie wykonują zadanie 1 w abstrakcie.

Faza realizacyjna

Podczas wykonywania ćwiczeń uczniowie powinni mieć możliwość korzystania ze słowników (drukowanych lub elektronicznych): języka polskiego, języka angielskiego, poprawnej polszczyzny.

1. Uczniowie wykonują ćw. 2 w abstrakcie – rozpoznają polskie rzeczowniki odmienne i nieodmienne. Następnie czytają ciekawostkę i oglądają zdjęcia zwierząt, których nazwy są nieodmienne, i wykonują zadanie 3 w abstrakcie – sprawdzają w słowniku, które polskie nazwy zwierząt pokazanych w galerii mają takie same odpowiedniki w języku angielskim.

2. Zabawa w słowa. Nauczyciel prosi uczniów, by każdy wymyślił trzy przykłady polskich nazw fantastycznych (nieistniejących) zwierząt i spróbował je odmienić przez przypadki. Uczniowie czytają swoje przykłady, nauczyciel omawia wzorce odmiany dla podanych przez uczniów nowych słów (neologizmów).

3. Uczniowie wykonują zadanie 4 w abstrakcie – dopisują formy liczby mnogiej do podanych rzeczowników w języku polskim i angielskim. Nauczyciel zwraca uwagę, że nieregularne formy liczby mnogiej trzeba zapamiętać, ponieważ nie rządzi nimi żadna reguła.

4. Uczniowie wykonują zadanie 5 w abstrakcie – sprawdzają w słowniku. które z wymienionych w zadaniu rzeczowników zakończonych na -um mają taką samą końcówkę w języku angielskim. Następnie czytają informację dotycząca wpływu języka łacińskiego na języki europejskie.

5. Uczestnicy zajęć odmieniają przez przypadki rzeczownik liceum – obserwują formy liczby pojedynczej i mnogiej. Nauczyciel podkreśla, że rzeczowniki na -um są odmienne także w liczbie pojedynczej, z tym że we wszystkich przypadkach zachowują tę samą formę. Uczniowie podają przykłady innych rzeczowników zakończonych na -um. Zapisują w zeszytach wniosek dotyczący ich odmiany.

6. Nauczyciel informuje uczniów, że niektóre rzeczowniki mają tylko liczbę pojedynczą lub tylko liczbę mnogą. Prosi uczniów o wykonanie ćwiczeń 8. i 9. Następnie prosi uczniów, by rozejrzeli się po klasie i spróbowali znaleźć przykłady rzeczowników, które mają tylko liczbę pojedynczą lub tylko liczbę mnogą (Np. spodnie, nożyczki itd.).

Faza podsumowująca

1. Wykonanie zadania 11 w abstrakcie, które ma skłonić uczniów do oceny pracy własnej i stopnia zrozumienia materiału.

Praca domowa

Zaproponuj w formie mapy myśli notatkę z dzisiejszej lekcji, podsumowującą osobliwości w odmianie rzeczowników.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

In the cabinet of noun peculiarities

Latin is the native language of Romans. It had a great influence on all the European languages including Polish and English. Up to the 18th century Latin was commonly used in Europe for international communication, and also in science, culture and art. Nowadays Latin is still used, however in a limited version, in many fields of science. Scientific and technical terminology is usually based on Latin. Latin is also used in media and mass culture. Nouns that end with –um originate from Latin.