Możliwości rozszerzenia puli materiałów postdiagnostycznych dla osób z doświadczeniem migracji
Zestaw gier, scenariuszy zajęć i kart pracy opracowanych z myślą o osobach z doświadczeniem migracji może zostać rozszerzony o pulę materiałów pierwotnie przeznaczonych do wspierania rozwoju dzieci i młodzieży z grupy ogólnej lub innych grup SPE. Mogą one być z powodzeniem stosowane w pracy z tymi osobami, pod warunkiem wprowadzenia pewnych zmian i dostosowań.
Poniżej przedstawione zostaną wytyczne i wskazówki ułatwiające właściwą adaptację materiałów dla potrzeb osób z doświadczeniem migracji. Przygotowana lista zaleceń i sugestii ma być pomocą dla prowadzącego, ale wdrażając je w praktykę, należy przede wszystkim uwzględnić indywidualne potrzeby i możliwości konkretnego ucznia. Opracowano je na podstawie następujących źródeł: Pamuła‑Behrens, M., Szymańska, M. (2020). Nauczyciele uczniów z doświadczeniem migracji – problemy i potrzeby. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 56(1), 53–70 oraz Pamuła‑Behrens, M., Hennel‑Brzozowska, A. (red.) (2019), Migration and Education: to Understand Relations between Migration and Education – Challenges for Research and Practice. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Uczniowie i uczennice z doświadczeniem migracji (cudzoziemcy) w początkowym okresie pobytu w Polsce (pierwszy rok) doświadczają głównie trudności związanych z nieznajomością języka polskiego w codziennej komunikacji, ale co ważniejsze nie znają także języka edukacji szkolnej. Codzienna komunikacja dość szybko się poprawia, ale trudności z językiem polskim, w którym prowadzone jest nauczanie, mogą utrzymywać się znacznie dłużej. Warto także zwrócić uwagę na problem z rozumieniem lektur szkolnych, często napisanych językiem trudno dostępnym dla uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji.
Na problemy językowe nakłada się też osamotnienie wynikające ze zmiany otoczenia i nieznajomości lub słabej znajomości języka, a także brak rozumienia być może odmiennej od znanej im szkolnej rzeczywistości – organizacji szkolnego dnia, sposobów zachowania w trakcie lekcji i na przerwach itp.
Dodatkowo stresująca i obciążająca jest konieczność bardzo szybkiego „nadrobienia treści” programowych. Nie można także nie wspomnieć o zdarzających się sytuacjach dyskryminacyjnych – przemocy słownej (przezywanie, wyśmiewanie) i fizycznej.
Po przyjeździe do Polski dziecko z doświadczeniem migracji potrzebuje pewnego okresu przejściowego, aby przystosować się do nowego otoczenia językowego w szkole.
Zebrane wskazówki dotyczą stosowania środków dydaktycznych w pracy z dziećmi i młodzieżą z doświadczeniem migracji oraz stanowią podstawę do dostosowywania różnego rodzaju materiałów do potrzeb tej niejednorodnej grupy. Przygotowana lista zaleceń i sugestii ma być pomocą, ale stosując je, należy przede wszystkim uwzględnić dziecko i jego potrzeby oraz ogólną wiedzę na temat procesu dydaktycznego czy terapeutycznego.