RLSUF2J95SH6D
Obraz przedstawia postać jadącą wśród chmur na małym powozie zaprzęgniętym w dwa konie. Kobieta w lewej ręce trzyma lejce. Ubrana jest w brązową szatę, przez kolana ma przerzucony czerwony płaszcz. Spogląda w górę, za swą prawą ręką, w której trzyma kwiat. Z prawej strony nadlatuje skrzydlaty amorek; trzyma w rękach wianek, który kieruje w stronę głowy kobiety. Drugi siedzi z tyłu powozu z koszykiem kwiatów. Konie ciągnące powóz są w kolorze biało‑brązowym. Mają rozwiane grzywy i uniesione kopyta. W prawej górnej części obrazu, na ciemnej chmurze, siedzą trzy postacie. Jedna z nich trzyma przechylony dzban, druga ciągnie dzban w swoją stronę. Postaci żywo gestykulują. Za nimi na wietrze rozpościerają się ich kolorowe szaty. Tło obrazu stanowi niebiesko‑żółte niebo, po którym fruną ptaki.

Tajemniczy świat greckich bogów i superbohaterów 

Aurora, fresk, Casino dell'Aurora, Rzym
Źródło: dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Guercino_001.jpg, domena publiczna.

Nihil difficĭlenihil difficĭleNihil difficĭle: W świecie bogów greckich i rzymskich

Aby utwalić sobie definicję mitu, zapoznaj się z filmem, a następnie wykonaj zamieszczone pod nim polecenia.

RQKQPAGXA24FC
Film przestawiający znaczenie słowa "Mit".
Polecenie 1
RHFZ9CCQ5MSDZ
Podaj we właściwej kolejności nazwy trzech mitycznych epok pochodzących od imion bogów.
Polecenie 2
R1AD3P6S28PE7
Odpowiedz na pytanie: Jakie postaci, oprócz bogów, najczęściej występują w mitach?

Narodziny bogów

RUT18JNVQM2441

Zapoznaj się ze schamatem przedstawiającym więzi rodzinne bogów. Pozwoli ci to uporządkować dotychczasową wiedzę.

RJ93PQE412REN
Źródło: online-skills, licencja: CC0.
Ćwiczenie 1

Wykonaj drzewo genealogiczne bogów greckich. Umieść na nim imiona bogów w odpowiednich miejscach.

RPH1QNR2VATSH
Wersja alternatywna: Propozycje Chaos, Uranos, Gaja, Kronos, Reja, Dzeus, Hera, Demeter, Hades, Posejdon, Hestia
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 1

Opisz ród bogów greckich – rodziców i dzieci poszczególnych bóstw.

RAMUD88U8JB5U

Bogowie, to nie tylko mieszkańcy Olimpu. Bóstwem otoczonym przez Greków szczególną czcią, choć nie „olimpijczykiem”, był DionizosDionizosDionizos. Uchodził za syna Zeusa i PersefonyPersefonaPersefony. Był bogiem wina i winnej latorośli oraz patronem obrzędów, które dały impuls do powstania europejskiego teatru. W Grecji nie było żadnego sanktuarium – centrum jego kultu, nie miał także swoich własnych świątyń. Jego kult propagowali wędrowni kapłani.

R1KXN1AT3H6MX
Młody Dionizos, fragment rzeźby, Muzeum Toulouse‑Lautreca w Albi, Francja
Źródło: Mamjodh (autor), dostępny w internecie: https://www.flickriver.com/photos/mamjodh/ [dostęp 20.07.2021], licencja: CC BY 2.0., licencja: CC BY 2.0.
bg‑gray2

Więcej na temat boga Dionizosa i jego kultu dowiesz się w module: Literatura grecka, w rozdziale zatytułowanym  Szukając katharsis – tragedia grecka.

Mitologia jest źródłem opisów greckich bogów, jednak należy pamiętać, że mity same w sobie nie były tekstami religijnymi.

Ewa Wipszycka O starożytności polemicznie

Tymczasem religia Greków, podobnie jak znaczna część religii starożytnych, należy do takiego typu, w którym ważny jest kult, a nie doktryna. Każdy HellenHellen (pl. Hellenowie)Hellen wiedział, że powinien składać ofiary i dary bóstwom, uczestniczyć w modlitwach i świętach na ich cześć, razem ze swymi współobywatelami lub, w przypadku niektórych kultów, z członkami rodzin. To, co myślał o bogach, którym ofiary składał, było jego prywatną sprawą.

CART2 Źródło: Ewa Wipszycka, O starożytności polemicznie, Warszawa 1994, s. 32, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Cześć oddana bogom

Grecy uważali, że wszystko, co dzieje się w życiu człowieka, ma związek z działaniem bogów. Z tego powodu zabiegali o ich życzliwość i przychylność. Budowali im świątynie i ofiarowywali dary: zwierzęta, wino, mleko, a nawet ciastka.

Każdą świątynię grecką budowano dla konkretnego boga lub bogini. Na środku stawiano posąg, któremu oddawano cześć. Z zewnątrz świątynię otaczały kolumny.

R18GVBQHQN9M3
Grafika przedstawiająca świątynię grecką
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
bg‑gray2

Na temat starożytnej architektury greckiej dowiesz się więcej w module: Sztuka Grecji - malarstwo, rzeźba, architektura, w rozdziale zatytułowanym: Greckie zdobycze architektoniczne.

R1BOUA4UK3G6B1
Atena, rzymska kopia, II w., Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach
Źródło: wikimedia Commons Marsyas, licencja: CC BY-SA 3.0.

Jedną z najwspanialszych greckich świątyń był ateński PartenonPartenonPartenon. Wewnątrz stał posąg bogini Ateny, opiekunki miasta, wyrzeźbiony przez najznamienitszego ówczesnego artystę - FidiaszaFidiaszFidiasza. Posąg wykonany był z kości słoniowej i złota. Miał około 11 metrów wysokości. Ustawiony był na cokole, na którym widniały płaskorzeźby. Oryginalny posąg nie zachował się – na zdjęciu jego rzymska kopia z II wieku n.e.

bg‑gray2

O starożytnej rzeźby greckiej dowiesz się więcej w module Sztuka Grecji - malarstwo, rzeźba, architektura, w rozdziale zatytułowanym:  Od archaicznego uśmiechu do grupy LaokoonaLaokoonLaokoona, czyli krótka historia rzeźby greckiej.

Zdaniem Rzymian...

Pierwotne wierzenia w starożytnym Rzymie bardzo różniły się od greckich. Rzymianie wierzyli w istnienie bardzo wielu większych i pomniejszych bóstw, czasami nawet nie potrafiąc ich wszystkich nazwać. Podczas wykonywania codziennych czynności odprawiano liczne prostsze i bardziej skomplikowane rytuały religijne. Wierzono w istnienie osobistego opiekuna – geniuszageniusz (łac. genius)geniusza. Istotną rolę odgrywały też lary i penaty – opiekuńcze bóstwa domowe. Początkowo czczono bogów staroitalskich, na przykład JanusaJanusJanusa lub TerminusaTerminusTerminusa. Duży wpływ na wierzenia Rzymian mieli EtruskowieEtruskowieEtruskowie. To dzięki nim do Rzymu sprowadzono kult TagesaTagesTagesa - etruskiego boga mądrości, opisywanego jako dziecko z brodą starca. Dopiero z czasem, gdy Rzymianie opanowywali nowe tereny i weszli w ścisłe kontakty z Grekami, wierzenia rzymskie i greckie zaczęły się przenikać. Początkowo najważniejsza tzw. trójca kapitolińska - Jowisz, Junona i Minerwa - została skojarzona z bogami greckimi – Zeusem, Herą i Ateną. Z czasem najważniejsi bogowie zaczęli odpowiadać greckim mieszkańcom Olimpu. Byli to: Jowisz (Zeus), Junona (Hera), Minerwa (Atena), Neptun (Posejdon), Mars (Ares), Wenus (Afrodyta), Diana (Artemida), Wulkan (Hefajstos), Westa (Hestia), Merkury (Hermes), Febus (Apollo) oraz Ceres (Demeter).

Poniższa tabela pomoże ci ugruntować wiedzę na temat związków mitologii greckiej i rzymskiej. 

R1DRAXC4NLUSV
Tabela najważniejszych bóstw greckich i ich rzymskich odpowiedników. 
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Aby poznać łacińską leksykę związaną z tematem mitologii, przeczytaj tekst.

De deōrum mundo

Antīquiantīquus, - a,-um Antīqui GraeciGraecus, -i Graeci etetet RōmāniRōmānus,-iRōmāni multosmultus, -a, -ummultos deosdeus,-ideos essesum, esse, fuīesse credebantcredō, ĕre, credidī, creditumcredebant. IovemIuppĭter, IovisIovem summumsummus,-a,-umsummum deum esse putābantputō1putābant. Legĭmuslegō,- ĕre, legī, lectumLegĭmus Iovem SāturnumSāturnus,-iSāturnum, patrempater,-trispatrem suumsuus, -a, -umsuum regnōregnum,-i regnō prīvāreprivō1prīvāre et mundimundus,-imundi potestātempotestas,-tis f.potestātem cumcum (z abl.)cum NeptūnōNeptūnus,-iNeptūnō et PlūtōnePlūtō, - ōnisPlūtōne dīvidĕredividō, - ĕre, divisī, divisumdīvidĕre. Neptūnum imperiumimperium,-i imperium aquārumaqua,-aeaquārum accipĕreaccipiō, ĕre, accepi, acceptumaccipĕre, Plūtōnem īnferōruminfĕri,- ōrumīnferōrum imperium obtinĕreobtinĕō,- ēre, -tinŭī, -tentumobtinĕre, Iovi autemautemautem caelumcaelum,-icaelum et terramterra,-aeterram cēdĕrecedō, -ĕre, cessī, cessumcēdĕre scīmussciō, -ire, scivī, scitumscīmus. Apudapud (z acc.)Apud popŭlospopŭlus,-ipopŭlos antīquosantīquus, - a,-um antīquos māgnōmāgnus, -a, -ummāgnō inin (abl.)in honōrehonor,-ris m.honōre erant: Iovis, IūnōIūnō, - ōnisIūnō, MinervaMinerva,-aeMinerva, Diāna,Diāna,-aeDiāna, ApollōApollō, -nisApollō, VestaVesta,-aeVesta, CeresCeres,-erisCeres, VulcānusVulcānus,-iVulcānus, VenusVenus, -risVenus, Mars,Mars,-rtisMars, MercuriusMercurius,-iMercurius, Neptūnus.

CART4 Źródło: De deōrum mundo, [w:] Stanisław Wilczyński, Teresa Zarych, Lectio Latina I, Warszawa 1996, s. 101–102, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Poniższe ćwiczenia pozwolą ci lepiej zapamiętać postaci mitologiczne. 

Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z fragmentem opracowania, a następnie podaj imię greckiej bogini, która została opisana w przytoczonym fragmencie.

Jan Parandowski
Jan Parandowski

...nie miała ani ojca, ani matki. Mimo to nie uważała się za biedną sierotę. Pewnego bardzo pięknego poranku wyłoniła się po prostu z piany morskiej, niedaleko Cypru. Widocznie jej oczekiwano, albowiem na brzegu powitały ją Wdzięki, Uśmiechy, Igraszki, wesołe i miłe bóstewka, które odtąd pozostały w jej orszaku (...), najchętniej przebywała na Cyprze, wyspie, która widziała jej narodziny. W Pafos miała sławną świątynię, gdzie opowiadano cud, jaki zdarzył się za sprawą bogini w domu Pigmaliona.

R1LpJeEBpyQpw
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z fragmentem opracowania, a następnie podaj imię greckiej bogini, która została opisana w przytoczonym fragmencie.

Dzeus, który od dłuższego czasu odczuwał dotkliwe bóle głowy, wezwał Hefajstosa, z bogów najtęższego kowala, i kazał sobie toporem rozbić czaszkę, aby się przekonać, co jest powodem cierpienia. Ledwo Hefajstos zadał mu cios żądany, gdy z otwartej głowy wyskoczyła dorodna bogini, w jasnej zbroi. W tak dziwny sposób przyszła na świat (...).

R1O16xT6piY1f
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Słownik łacińsko‑polski

accipiō, ĕre, accepi, acceptum
accipiō, ĕre, accepi, acceptum

otrzymać, dostać

antīquus, - a,-um 
antīquus, - a,-um 

starożytny

Apollō, -nis
Apollō, -nis

Apollo, bóg rzymski i grecki

apud (z acc.)
apud (z acc.)

u

aqua,-ae
aqua,-ae

woda

autem
autem

natomiast, zaś

caelum,-i
caelum,-i

niebo

cedō, -ĕre, cessī, cessum
cedō, -ĕre, cessī, cessum

przypaść coś komuś (dat.)

Ceres,-eris
Ceres,-eris

Ceres, Cerera, bogini rzymska utożsamiana z grecką Demeter

credō, ĕre, credidī, creditum
credō, ĕre, credidī, creditum

wierzyć

cum (z abl.)
cum (z abl.)

z (kim, czym)

deus,-i
deus,-i

bóg

Diāna,-ae
Diāna,-ae

Diana, bogini rzymska utożsamiana z grecką Artemidą

Dii Consēntes
Dii Consēntes

wspólnie istniejący; rada bogów

dividō, - ĕre, divisī, divisum
dividō, - ĕre, divisī, divisum

dzielić, rozdzielić

et
et

i

Graecus, -i 
Graecus, -i 

Grek

honor,-ris m.
honor,-ris m.

zaszczyt, honor, poważanie

imperium,-i 
imperium,-i 

władza, imperium

in (abl.)
in (abl.)

w

infĕri,- ōrum
infĕri,- ōrum

świat podziemny

Iuppĭter, Iovis
Iuppĭter, Iovis

Jowisz, bóg rzymski utożsamiany z greckim Zeusem

Iūnō, - ōnis
Iūnō, - ōnis

Junona, bogini rzymska utożsamiana z grecką Herą

legō,- ĕre, legī, lectum
legō,- ĕre, legī, lectum

czytać

māgnus, -a, -um
māgnus, -a, -um

wielki, okazały

Mars,-rtis
Mars,-rtis

Mars, rzymski bóg utożsamiany z greckim Aresem

Mercurius,-i
Mercurius,-i

Merkury, rzymski bóg utożsamiany z greckim Hermesem

Minerva,-ae
Minerva,-ae

Minewa, bogini rzymska utożsamiana z grecką Ateną

multus, -a, -um
multus, -a, -um

liczny

mundus,-i
mundus,-i

świat

Neptūnus,-i
Neptūnus,-i

Neptun, rzymski bóg utożsamiany z greckim Posejdonem

nihil difficĭle
nihil difficĭle

nic trudnego

obtinĕō,- ēre, -tinŭī, -tentum
obtinĕō,- ēre, -tinŭī, -tentum

objąć w posiadanie, posiadać

pater,-tris
pater,-tris

ojciec

Plūtō, - ōnis
Plūtō, - ōnis

Pluton, rzymski bóg utożsamiany z greckim Hadesem

popŭlus,-i
popŭlus,-i

lud

potestas,-tis f.
potestas,-tis f.

potęga, moc, władza

privō1
privō1

pozbawić

putō1
putō1

sądzić, uważać

regnum,-i 
regnum,-i 

królestwo

Rōmānus,-i
Rōmānus,-i

Rzymianin

Sāturnus,-i
Sāturnus,-i

Saturn, rzymski bóg utożsamiany z greckim Kronosem

sciō, -ire, scivī, scitum
sciō, -ire, scivī, scitum

wiedzieć

sum, esse, fuī
sum, esse, fuī

być

summus,-a,-um
summus,-a,-um

najwyższy

suus, -a, -um
suus, -a, -um

swój

terra,-ae
terra,-ae

ziemia

Venus, -ris
Venus, -ris

Wenus, rzymska bogini utożsamiana z grecką Afrodytą

Vesta,-ae
Vesta,-ae

Westa, rzymska bogini utożsamiana z grecką Hestią

Vulcānus,-i
Vulcānus,-i

Wulkan, rzymski bóg utożsamiany z Hefajstosem

Słownik pojęć

Afrodyta
Afrodyta
R5HL3NUSVS1H8
Sandro Botticelli, „Narodziny Wenus”, XV w., Galeria Uffizi, Florencja, Włochy
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.

grecka bogini piękna i miłości, córka Zeusa i Diony lub narodzona z morskich fal. Uchodziła za opiekunkę żeglarzy. Głównym ośrodkiem jej kultu był Cypr. Jej atrybuty to rydwan zaprzężony w gołębie, róża, jabłko oraz mirt. Utożsamiana z rzymską Wenus.

Amaltea
Amaltea

nimfa; córka króla Krety. Opiekowała się małym Zeusem. Według innej wersji była to koza, która karmiła Zeusa, a jej złamany róg miał moc ciągłego napełniania się jedzeniem (tak zwany róg obfitości). Po śmierci kozy Zeus z jej skóry sporządził tarczę zwaną egidą.

Apollo
Apollo
R534O67M87DEV
Praksyteles, „Apollo Sauroktonos”, I w., Luwr, Paryż, Francja
Źródło: wikimedia.org Marie Lan Nguyen, licencja: CC BY 2.5.

bóg grecki, syn Zeusa i Latony, brat Artemidy. Był patronem poezji, muzyki, sztuk i nauk oraz przewodnikiem muz. Był też bogiem wróżb i wróżbitów. Jego atrybuty: łuk i strzały, lira lub lutnia, liść laurowy. Przedstawiany był często na zaprzężonym w łabędzie rydwanie, który otrzymał w darze od ojca.

Ares
Ares
R1DPQABQLQ22G
Posąg Aresa, Willa Cesarza Hadriana, Tivoli, Włochy
Źródło: wikimedia.org Jastrow, licencja: CC BY 3.0.

bóg wojny, syn Zeusa i Hery. Był bogiem wojny, ale w odróżnieniu od Ateny nie patronował rzemiosłu wojennemu i sprawiedliwej walce, ale nikczemnościom związanym z wojną. Przedstawiany był w zbroi, z  mieczem, tarczą. Jego rzymskim odpowiednikiem był Mars.  

Artemida
Artemida
R18BTHQJ1654G
Leochares, Artemida, rzymska kopia, II w., Luwr, Paryż, Francja
Źródło: wikimedia.org Commonists, licencja: CC BY-SA 4.0.

bogini grecka, córka Zeusa i Latony, siostra Apollina, opiekunka łowów, zwierząt, lasów i gór. W sztuce przedstawiana z łukiem i strzałami. W Rzymie utożsamiana z Dianą.

Atena
Atena
RM8JR96NF2CV6
Atena, rzymska kopia, II w., Luwr, Paryż, Francja
Źródło: wikimedia.org Marie-Lan Nguyen, domena publiczna.

grecka bogini mądrości i sprawiedliwej wojny; córka Zeusa, według mitu narodziła się z jego głowy. Opiekunka Aten; otaczana szczególną czcią w tym mieście. Jej atrybutami były włócznia, tarcza i łuk. Często przedstawiano ją też z poświęconym jej ptakiem, czyli sową oraz z gałązką oliwną. Utożsamiana z rzymską Minerwą.

Chaos
Chaos

według mitologii greckiej stan pierwotny, istniejący przed uporządkowaniem elementów wszechświata. Składał się z połączenia pierwiastków uważanych za podstawę świata: ziemi, wody, ognia i powietrza.

Cyklopi
Cyklopi

jednoocy olbrzymi, synowie Uranosa i Gai. Słynęli z wielkiej siły.W „Odysei” Homera przedstawieni jako dziki lud pasterski.

Demeter
Demeter
RNO6NXQOFS17U
Popiersie Demeter, rzymska kopia z greckiego oryginału, IV w. p.n.e., Narodowe Muzeum Rzymskie, Włochy
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.

córka Kronosa i Rei, bogini pól, urodzaju i rolnictwa. Jej atrybuty to kłosy pszenicy, złoty sierp, owoce, jagnię  oraz pochodnia. W mitologii rzymskiej utożsamiana z Cererą (Ceres).

Dionizos
Dionizos

grecki bóg płodności, dzikiej natury, winnej latorośli, również teatru i wina, reprezentujący jego upajający i dobroczynny wpływ. Przedstawiany był w powozie zaprzężonym w lwy, w ręce dzierżył gałąź oplecioną bluszczem, zwaną tyrsem. Ponadto jego atrybutem był również mirt oraz kozioł. W mitologii rzymskiej utożsamiany z  Bachusem.

Etruskowie
Etruskowie

starożytny lud zamieszkujący północną Italię od ok. VII w. p.n.e. Etruskowie stworzyli własną cywilizację, która dominowała w Italii aż do IV w. p.n.e., kiedy to uległa rozrastającemu się Rzymowi. W I w. p.n.e. cała Etruria została włączona do nowo powstałego Cesarstwa Rzymskiego, a Etruskowie otrzymali obywatelstwo rzymskie.

Fidiasz
Fidiasz

rzeźbiarz grecki, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela greckiej rzeźby starożytnej V w. p.n.e. Kierował pracami rzeźbiarskimi w Atenach i Olimpii.

Gaja
Gaja

pierwsza bogini, która wyłoniła się z Chaosu wraz z Uranosem, Matka‑Ziemia.

geniusz (łac. genius)
geniusz (łac. genius)

i w mitologii rzymskiej półboska, śmiertelna istota, która obdarza mężczyznę płodnością, kieruje jego losem, przynosi mu szczęście.

Hades
Hades
RAH6NGK37MVJB
Hades
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons (grafika zmodyfikowana), domena publiczna.

bóg‑władca świata zmarłych, syn Kronosa i Rei. Jego atrybutami były berło i klucze, które symbolizowały jego władzę nad światem umarłych, ale jest też pokazywany z rogiem obfitości (który symbolizował władzę nad surowcami) i psią czapką. Przy boku zawsze miał Cerbera – trójgłowego psa. W mitologii rzymskiej utożsamiany z Plutonem.

Hellen (pl. Hellenowie)
Hellen (pl. Hellenowie)

inna nazwa starożytnych Greków. Teren, który zamieszkiwali nazywali Helladą.

Hefajstos
Hefajstos

bóg ognia, patron kowali i złotników, syn Zeusa i Hery. Jego dziełem miała być egida, czyli tarcza Zeusa. Szczególną czcią cieszył się w miejscach położonych w pobliżu wulkanów (np. na Sycylii). Przedstawiany często z młotem i kowadłem. Utożsamiany z rzymskim bogiem Wulkanem.

Hera
Hera

córka Kronosa i Rei, żona i siostra Zeusa. Bogini małżeństwa, rodziny, kobiet i płodności. Często przedstawia się Herę na rydwanie zaprzężonym w pawie (z kukułką na ramieniu). Utożsamiana z rzymską Junoną.

Hermes
Hermes

syn Zeusa i nimfy Mai, bóg dróg, podróżnych, kupców, pasterzy, złodziei, posłaniec bogów. Atrybutami Hermesa były: kaduceusz, podróżny kapelusz ze skrzydłami – petasos oraz sandały ze skrzydłami. W mitologii rzymskiej utożsamiany z bogiem Merkurym.

Hestia
Hestia

patronka ogniska domowego, córka Kronosa i Rei, siostra Zeusa. Jej atrybutami były: pochodnia, ognisko, płomień. Hestia nie potrzebowała świątyń, jej świątynią był każdy dom, a ołtarzem ognisko domowe. Utożsamiana z rzymską boginią Westą.

Janus
Janus
RB3MSC6SOXJBT
Bóg Janus. Muzeum Watykańskie.
Źródło: Creativ Commons, domena publiczna.

bóstwo staroitalskich czczone w starożytnym Rzymie. Był bogiem wszelkich początków, a także opiekunem drzwi, bram, przejść i mostów. Przedstawiany jako mężczyzna o dwu brodatych obliczach.

katharsis
katharsis

z gr. katharsis – oczyszczenie. Jedna z podstawowych cech sztuki starożytnej (tragedii). Pojęcie utworzył i zdefiniował Arystoteles. Uznał on, że celem sztuki jest wzbudzenie u widza uczuć litości i trwogi, aby przez to następnie oczyścić jego umysł z tych doznań.

Kronos
Kronos

tytan, syn Uranosa i Gai. Obalił rządy ojca i zapanował nad światem wraz z małżonką Reą; utożsamiany z rzymskim Saturnem.

Laokoon
Laokoon

kapłan Apollina w Troi. Historię śmierci Laokoona i jego synów przedstawia słynna rzeźba pochodząca najprawdopodobniej  z IV w. p.n.e., znana pod nazwą „Grupa Laokoona”.

lary i penaty
lary i penaty

w mitologii rzymskiej  bóstwa opiekuńcze pochodzenia etruskiego, strzegące ogniska domowego i spiżarni. Przedstawiano je w postaci małych figurek z drewna, gliny, wosku, srebra lub kości słoniowej.

Olimp
Olimp

najwyższy w Grecji masyw górski, położony między północną a środkową częścią kraju. Najwyższy szczyt Olimpu to Mitikas, wys. ok. 2917 m n.p.m.

Partenon
Partenon
R1XBD8X5T27GH
Ateński Partenon
Źródło: Wikimedia Commons, licencja: CC BY 3.0.

pochodząca z V w. p.n.e. świątynia wybudowana w Atenach, poświęcona bogini Atenie o przydomku Partenos (dziewica).

Persefona
Persefona

znana też jako Kora; w mitologii greckiej żona Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych.  Atrybutami bogini był mak i owoc granatu. Jej rzymskim odpowiednikiem była Prozerpina.

Posejdon
Posejdon
REGU4CEXCS44B
Fontanna Neptuna w Gdańsku.
Źródło: wikimedia.org Diego Delso, licencja: CC BY-SA 3.0.

syn Kronosa i Rei, bóg mórz, jezior i rzek, patron żeglarzy i rybaków. Atrybuty Posejdona to trójząb, rydwan ciągnięty przez hippokampy, delfiny, konie i byki. Utożsamiany był z rzymskim Neptunem.

Rea
Rea

córka Uranosa i Gai, bogini płodności, siostra i żona Kronosa.

Semele
Semele

królewna tebańska. Była kochanką Zeusa; miała z nim syna Dionizosa.

Sturęcy
Sturęcy

inaczej hekatonchejrowie; dzieci Uranosa i Gai. Byli to trzej olbrzymi o stu rękach i pięćdziesięciu głowach.

Tages
Tages

bóg mądrości w mitologii rzymskiej i etruskiej. Przedstawiany był jako dziecko z twarzą starca, siwymi włosami i brodą.

Tartar
Tartar

najniższa i najmroczniejsza część świata zmarłych. Przebywały tam dusze skazane na wieczne męki.

Terminus
Terminus

w mitologii rzymskiej bóg granic państwowych oraz granic między prywatnymi posiadłościami. Był także bóstwem opiekuńczym znaków granicznych.

Tytani
Tytani

dzieci Uranosa i Gai, które stanęły do walki przeciw ojcu. Następnie tytani walczyli po obu stronach sporu Zeusa z Kronosem (tzw. tytanomachia). Popierający Kronosa tytani po przegranej walce zostali strąceni do Tartaru.

Uranos
Uranos

pierwsze bóstwo, które wraz z żoną Gają wyłoniło się z Chaosu. Ojciec tytanów, cyklopów i sturękich. Obalony następnie przez syna, tytana Kronosa.

Zeus (lub Dzeus)
Zeus (lub Dzeus)
RHOC3C18UP4D6
Zeus, II w. p.n.e., Muzeum w Luwrze, Francja
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons, domena publiczna.

najważniejszy bóg greckiego panteonu,  syn Kronosa i Rei. Był władcą nieba i ziemi, nazywany „ojcem bogów i ludzi”.  Atrybuty Zeusa to piorun, orzeł, dąb, tarcza zwana egidą. Jego żoną była Hera. Zeus utożsamiany był z rzymskim Jowiszem.