Tutaj znajdziesz informacje dotyczące następujących zagadnień związanych z bryłą:

bryła w rzeźbie, bryła w architekturze, bryła w sztuce użytkowej, bryła w malarstwie

bg‑green

Bryła

bg‑gray2

Bryła w sztuce

Bryła jest obecna w różnych dziedzinach sztuki. Ze względu na jedną z cech bryły - trójwymiarowość - w sposób jednoznaczny bryłą jest rzeźba.
O bryle możemy również mówić w odniesieniu do architektury.
We wszystkich pozostałych dziedzinach sztuki, takich jak np.: malarstwo, rysunek, grafika - bryła występuje w sposób umowny, poprzez stworzenie jej iluzji na płaszczyźnie za pomocą odpowiednich środków wyrazu, np.: modelunkiem światłocieniowym.

Artyści współcześni często rezygnowali z wiernego odwzorowania rzeczywistości na rzecz abstrakcji. Zatem o bryle można mówić jako o dowolnym, ograniczonym obszarze przestrzennym wraz z powierzchnią, która go ogranicza.
Bryłami będą więc wszelkie formy przestrzenne i struktury.

bg‑green

Bryła w rzeźbie

bg‑gray2

Co łączy rzeźbę i przestrzeń?

Pojęcie rzeźby jako wytworów, będących...

Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz
Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz

...kompozycjami trójwymiarowymi (...), nie mającymi na ogół funkcji użytkowych (w przeciwieństwie do architektury i rzemiosła artystycznego).

Pod względem wizualnym rzeźbę i otaczającą ją przestrzeń można uważać za dwa przylegające do siebie obiekty. Ma swoją objętość, powierzchnię, fakturę. Jednocześnie jednak współczesne formy rzeźbiarskie wykraczają poza takie rozumienie – często przestrzeń wypełniona jest pustką.
Czy można zatem mówić o braku przestrzeni? A może ta przestrzeń wypełnia rzeźbę i stanowi jej część?

Rzeźba zawiera podstawową cechę bryły jako trójwymiarowego obiektu.
Zatem składa się z poszczególnych części, będących przedmiotem analizy i plastycznej obróbki.
Gdy bryła będzie złożona - zróżnicowana lub wieloczłonowa, można je wyróżnić i poddać analizie – określić układ, opisać fakturę, dostrzec wszelkie wklęsłości i wypukłości lub prześwity (ażurowość). W tradycyjnej rzeźbie nie sprawiałoby to większego problemu, ale współcześnie, poza tradycyjną rzeźbą, w sztukach plastycznych artyści odeszli od bryły, łącząc ją z przestrzenią w taki sposób, że przenika ona dzieło, stając się jego częścią. Już w I połowie XX wieku jako ready‑madeReady‑madeready‑made [czytaj: redi mejd] pojawiły się zaliczane do rzeźby przedmioty codziennego użytku, którym, poprzez zmianę ich pierwotnych funkcji nadano inne znaczenia.

bg‑green

Bryła w rzeźbie

bg‑gray2

Jaka może być kompozycja rzeźby?

Animacja „Bryła w rzeźbie” na wybranych przykładach zapoznaje z różnymi rodzajami brył w rzeźbie i rodzajami kompozycji.

R1A9UB2TEJLHO
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Bryła w rzeźbie.
R17JZ3SXTP4K41
Louise Bourgeois, „Spring”, 1949 r., Narodowa Galeria Sztuki, Waszyngton, Stany Zjednoczone
Źródło: dostępny w internecie: https://www.provokr.com [dostęp 2.06.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Na kompozycję rzeźby ma wpływ sposób opracowania bryły. W przypadku rzeźby „Spring” kompozycja jest:

  • jednoelementowa - rzeźba składa się z jednego elementu;

  • symetryczna - pionowa oś symetrii przebiega przez całą wysokość rzeźby.

  • statyczna - forma rzeźby oparta jest na kierunkach pionowych;.

  • wertykalna - bryła rzeźby jest w układzie pionowym;

  • zamknięta - forma rzeźby jest jednoelementowa, nie zawiera ażurów;

  • zwarta - forma rzeźby zawiera się w jednym pionowym kształcie;

R3D4S7XS7BX4S1
Damián Ortega, „Kontroler Wszechświata”, 2007 r., Muzeum Sztuki, Cleveland, Stany Zjednoczone
Źródło: Damián Ortega, dostępny w internecie: https://www.gladstonegallery.com/artist/damian-ortega/work-detail/607/em-controller-of-the-universe-em [dostęp 2.06.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Z kolei w przypadku rzeźby „Kontroler Wszechświata” kompozycja jest:

  • otwarta - rzeźba składa się z wielu elementów luźno powiązanych ze sobą w nieregularnych odstępach, zawiera wiele ażurów;

  • wieloelementowa - rzeźba składa się z wielu elementów;

  • dynamiczna - diagonalna, z przewagą linii ukośnych, sprawia wrażenie ruchu;

  • rozczłonkowana - bryła rzeźby jest niejednorodna i zawiera wiele elementów swobodnie ze sobą połączonych;

  • luźna - bryła rzeźby jest ażurowa, składa się z wielu elementów nieprzylegających do siebie;

  • asymetryczna - rzeźba składa się z wielu elementów, które są położone względem siebie w różnych odległościach.

link6
Ćwiczenie 1
R252CV2APFQGL
Nazwij kompozycję poniższych rzeźb. Przeciągnij i upuść określenie pod dziełem.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 1
RTiOXRfnYl44H
Dopasuj wyjaśnienie do pojęć kompozycji.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
bg‑green

Bryła w architekturze

bg‑gray2

Jakie mogą być bryły w architekturze?

Animacja  „Bryła w architekturze”

R1C8PSBQ98797
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Bryła w architekturze.
R9RNV79EKBTS6
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Bryła w architekturze - Kenzo Tange.
R1SJN3SPFNR6E
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Bryła w architekturze - Często świat architektury pełen jest dynamicznych form.

Wraz z nadejściem nowych technologii i zmieniających się potrzeb społecznych, architekci zaczęli poszukiwać innowacyjnych sposobów wykorzystania bryły w swoich dziełach. Stale eksperymentują z ich kształtem, korzystając jednocześnie także z wcześniejszych, znanych już rozwiązań konstruowania bryły.

Przykład 1

Kenzo Tange, Siedziba Telewizji Fuji, Tokio, Japonia, 1993

Przykład 2

Daniel Libeskind, Muzeum Sztuki w Denver, Stany Zjednoczone, 2006

Polecenie 1
RQVZGS23H9NAD
Spośród podanych cech wybierz te, które opisują bryłę budowli.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1
R12OHSMZN11XZ
(uzupelnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
1
Przykład 3

Willa Farnsworth [czytaj: farnsłorf] zaprojektowana w 1951 roku pod Chicago [czytaj: szikago] przez Miesa van der Roche nawiązuje do nurtu międzynarodowego. Architekt podkreślił koncepcję „mniej znaczy więcej” ograniczając elementy bryły budynku.

RXD1H5N554OT8
Ilustracja interaktywna przedstawia dom stojący na trawiastym placu między drzewami. Dom jest jednopiętrowy, posiada duże przeszklone ściany oraz zadaszony taras. Konstrukcja budynku opiera się na słupach, które podtrzymują także dach. Do budynku prowadzi kilka stopni schodów. Tło stanowią liściaste drzewa oraz krótko przystrzyżona trawa. Na ilustracji z prawej strony znajduje się panel boczny, po wybraniu przycisku „O budynku” wyświetlają się żółte linie pomocnicze oraz tekst: Willa Farnsworth [czytaj: farnsworłf] to jednopiętrowy dom o klasycznej kształcie prostopadłościanu, z dachem na betonowych słupach, co nadaje mu wrażenia lewitacji nad otoczeniem. Pod tekstem znajdują się kolejne informacje o budynku: Bryła budynku jest prosta i elegancka. Cała konstrukcja bryły opiera się na minimalistycznym zastosowaniu materiałów. Budynek jest otwarty na zewnątrz dzięki dużym przeszkleniom, które otwierają wnętrze na przepiękne widoki otaczającej przyrody. Willa wyróżnia się otwartymi, swobodnie przepływającymi przestrzeniami, minimalistyczną konstrukcją oraz wykorzystaniem szklanych tafli.
Mies van der Roche, Willa Farnsworth, 1950 r., Plano pod Chicago, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY‑SA 2.0, fotografia: marco 2000
Źródło: marco 2000, Mies van der Roche, Willa Farnsworth, fotografia, dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dom_pani_Farnsworth#/media/Plik:FarnsworthHouse-Mies-5.jpg [dostęp 19.03.2024], licencja: CC BY-SA 2.5.
Polecenie 2
R1ZQ6S99PVF34
Odpowiedz na pytanie: przez zastosowanie jakich elementów, bryła budynku sprawia wrażenie otwartej?
Odpowiedź wpisz poniżej.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Przykład 4

Odmienne cechy reprezentuje Opera w Sydney [czytaj: sydnej] zaprojektowana przez Jorna Utzona [czytaj: jorna ucona] w 1959 roku. Gmach łączy cechy nurtu ekspresyjnego i organicznego. O wyjątkowości budowli świadczy nie tylko jej położenie, ale także innowacyjna, podkreślająca funkcjonalność i harmonię z otoczeniem bryła.

R1TyF3MiVwMwU
Ilustracja interaktywna przedstawia budynek o futurystycznym kształcie przypominającym żagle statku napędzanego wiatrem. Zbudowany jest z brązowych betonowych paneli oraz jasnych paneli ceramicznych umieszczonych na dachu. Budynek stoi nad wodą, w tle ląd. Tło fotografii stanowi błękitne niebo. Z prawej strony fotografii umieszczony został panel boczny. Po kliknięciu na hasło "O bryle budynku" podświetla się konstrukcja dachowa oraz opis: Bryła Opery w Sydney przypomina rozpościerające się żagle, które tworzy seria białych, geometrycznych łupin kojarzonych z rozpiętymi żaglami. Do fotografii zostały dołączone także dodatkowe opisy: Do budowy opery użyto paneli ceramicznych, które odporne są na warunki atmosferyczne i nadają bryle blasku. Do opisu dołączona została grafika ze zbliżeniem na białą płytę ceramiczną. Bryła jest dynamiczna i funkcjonalna, ponieważ zapewnia optymalne warunki akustyczne i przestrzenne wewnątrz budynku. Do opisu dołączona została fotografia ukazująca przeszklony przód żagli. Opera w Sydney doskonale wpisuje się w otaczający krajobraz. Jej łukowate elementy nawiązują do fal morskich czy liści roślin, co sprawia, że budynek harmonizuje z otaczającą przyrodą i wodami portu. Do opisu dołączona została fotografia ukazująca widok na operę w nocy.
Jorn Utzon, Gmach Opera House, 1959 r., Sydney, Australia, wikimedia.org, CC BY‑SA 3.0, fotografia: Roybb95~commonswiki
Źródło: Lenny K Photography, Roybb95~commonswiki, Jorn Utzon, Gmach Opera House, fotografia, dostępny w internecie: https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sydney_Opera_House_Sails.jpg [dostęp 19.03.2024], https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sydney_Opera_House_(30111403413).jpg [dostęp 19.03.2024], licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 3
RF5OJ786SVNDL
Wymień elementy budynku, które świadczą o jego dynamiczności.
Odpowiedź wpisz poniżej.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

W latach 80. XX wieku architekci częściej sięgali po nowatorskie rozwiązania, które często zaskakiwały. Szczególnie ciekawym nurtem był dekonstruktywizm. Główne założenia obejmują odrzucenie tradycyjnych rozwiązań i zasad projektowania na rzecz eksperymentowania z nieregularnością i dezorganizacją bryły, polegające na rozłożeniu i rozczłonkowaniu elementów architektonicznych, aby zdezorientować i zaskoczyć obserwatora nieprzewidywalnością.

Przykład 5
RN9hAqMeSZERL
Ilustracja interaktywna ukazuje bryłę muzeum położonego nad rzeką. Budynek ma futurystyczny wygląd i składa się z elementów o nieregularnym kształcie. Pokryty jest srebrnymi płytami. Budynek składa się z dwóch wysokich kondygnacji. Z prawej strony ilustracji znajduje się panel boczny z czterema punktami, w których znajdują się opisy dodatkowe: 1. O bryle budynku. Bryła Muzeum Guggenheima [czytaj: gugenhajma] w Bilbao jest rozbita, tworzą ją nierówne, spiętrzone, falujące kształty. Dodatkowo budynek został obrysowany pomarańczowymi liniami. 2. Wykonana z tytanu powierzchnia tworzy dwanaście ogromnych szklanych żagli, od których odbija się światło dzienne. Dodatkowo na fotografii dodano detal przedstawiający tytanowe płytki umieszczone na ścianie. 3. Poszczególne elementy bryły tworzą nieregularne, krzywoliniowe układy, nachylone względem siebie pod różnymi kątami. Dodatkowo bryła budynku została obrysowana liniami wskazującymi nachylenie poszczególnych elementów. 4. Bryła koresponduje z otoczeniem – jej falisty kształt, przypominający żagle i statek nawiązują do usytuowania obiektu, który znajduje się nad rzeką. Dodatkowo na fotografii umieszczone zostały linie, które obrysowują bryłę oraz otoczenie budynku.
Frank Gehry (projekt), Muzeum Guggenheima, Bilbao, Hiszpania, guggenheim‑bilbao.eus, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Frank Gehry, Muzeum Guggenheima, fotografia, dostępny w internecie: https://www.guggenheim-bilbao.eus/el-edificio [dostęp 20.03.2024], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 4
RGUC2Q4VPOEXH
Odpowiedz na pytanie: Bryła Muzeum w Bilbao jest dynamiczna czy statyczna?
Podaj jeden argument uzasadniający Twoją opinię.
Odpowiedź zapisz poniżej.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Sztuka_uzytkowa

bg‑green

Bryła a sztuka użytkowa

bg‑gray2

Jaką funkcję pełni bryła w sztuce użytkowej?

Animacja „Bryła a sztuka użytkowa” na wybranych przykładach (lampy i leżaka) zapoznaje z pojęciem bryły w sztuce użytkowej: jej rodzajem, rolą jaką pełni oraz kompozycją.

R3VRFL17TL72C
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Bryła a sztuka użytkowa

Sztuka użytkowa to dziedzina sztuki, która łączy estetykę z funkcjonalnością w tworzeniu przedmiotów codziennego użytku.
Indywidualny styl projektanta i wizja artystyczna sprawiają, że powstają oryginalne rozwiązania i nowatorskie pomysły na bryły przedmiotów.

Przykład 6
R82crAuuYPFiW
Ilustracja interaktywna przedstawia szary fotel z podnóżkiem. Oba meble mają stalowe nogi z czterema kółkami. Fotel wraz z podnóżkiem stoi na białej powierzchni. Fotel ma ergonomiczny kształt. Jego boki zbudowane są z drewnianego panelu, zaś siedzisko i oparcie z szarego materiału. Z prawej strony fotografii znajduje się panel boczny, zawierający trzy opisy: 1. O bryle mebla. Bryła fotela CharlesaRaya Eamesów [czarlsa i reja emesów] charakteryzuje się eleganckim i wygodnym kształtem, który zapewnia użytkownikowi komfort podczas siedzenia. Wysoko opływowe, zaokrąglone kształty oraz ergonomiczne krzywizny siedziska i oparcia mają na celu zapewnienie odpowiedniego podparcia dla ciała. Dodatkowo obrysowane za pomocą żółtej linii zostały fotel i podnóżek. 2. Podnóżek stanowi uzupełnienie fotela, które dodaje mu funkcjonalności i wygody. Zaprojektowany w harmonii z fotelem, ma zbliżony kształt i materiał, co tworzy spójną kompozycję. Dodatkowo na fotografii dołączono zbliżenie na podnóżek oraz jego wykonanie. 3. Materiały użyte do produkcji fotela, takie jak drewno orzechowe, skóra naturalna i metalowe elementy, podkreślają wysoką jakość oraz ekskluzywny charakter mebla. Dodatkowo na fotografii dołączono zbliżenie na boki fotela oraz na drewniany panel.
CharlesRay Eames, Fotel i podnóżek Vitra Eames, 1956 r., beut.co.uk, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Charles Eames, Ray Eames, Fotel i podnóżek Vitra Eames, fotografia, dostępny w internecie: https://www.beut.co.uk/vitra-eames-lounge-chair-american-cherry.html [dostęp 20.03.2024], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 5

Odpowiedz na pytanie: z ilu elementów składa się omawiany zestaw wypoczynkowy? Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

RcnM6KaL5SZrP
(uzupelnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
1
Przykład 7
R132J3LJUL8GG
Ilustracja interaktywna przedstawia fotel obity czerwonym welurem stojący na czterech brązowych drewnianych nogach. Fotel ma klasyczny kształt, ale wzbogacony jest o jeden podłokietnik umiejscowiony tylko z jednej strony mebla. Pomiędzy siedziskiem a oparciem jest otwór. Fotel stoi na szarej podłodze, na tle białej ściany. Z prawej strony fotografii znajduje się panel boczny, który zawiera cztery opisy. 1. O bryle mebla. Krzesło posiada bryłę opartą na falistym kształcie siedziska i oparcia, a także kontrastujących z nimi prostych nogach. Dodatkowo, na fotografii umieszczono zbliżenie na czerwone obicie mebla i na drewnianą nogę fotela. 2. Jego bryła jest minimalistyczna, łączy prostotę z funkcjonalnością. Dodatkowo kolorem pomarańczowym oznaczono mebel i jego proste kształty. 3. Krzesło posiada wygodne, ergonomicznie ukształtowane siedzisko oraz oparcie, które zapewniają komfort podczas użytkowania. Dodatkowo za pomocą koloru pomarańczowego oznaczono ergonomiczność oraz kształty fotela. 4. Bryła krzesła jest równomiernie zbalansowana (równowaga pomiędzy górną i dolną częścią), co nadaje mu stabilność. Dodatkowo kolorem pomarańczowym oznaczono siedzisko z oparciem, a kolorem zielonym nóżki fotela. 5. Krzesło wykonane jest ze sklejki obszytej welurowym, czerwonym materiałem.
CharlesRay Eames, Fotel Vitra Eames, lata 50 XX wieku, dorotheum.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Charles Eames, Ray Eames, Fotel Vitra Eames, fotografia, dostępny w internecie: https://blog.dorotheum.com/en/design-organic-chair/ [dostęp 20.03.2024], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 6
RB645ODGR1U4Z
Wymień elementy, które świadczą o tym, że krzesło ma minimalistyczną bryłę.
Odpowiedź wpisz poniżej.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
bg‑green

Bryła i malarstwo

bg‑gray2

W jaki sposób bryła może istnieć w malarstwie?

Animacja „Światło jako środek artystycznego wyrazu określający bryłę w malarstwie” opisuje rolę światła i jego wpływ na iluzję trójwymiarowości na płaszczyźnie na wybranych przykładach dzieł malarskich:

RXV3ULX2A4SDX
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Światłocień jako środek artystycznego wyrazu określający bryłę w malarstwie.
Polecenie 7
RKJ17TZHFBVJE
Określ, co kształtuje bryłę elementów ukazanych na ilustracjach. Podpisz każdą ilustrację Do wyboru masz: światło, kształt, konstrukcja
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 7
R1H16H7CU12SZ
(uzupelnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Podejście artystów do bryły różni się w zależności od okresu, w którym tworzą, tendencji w sztuce, jak i indywidualnej koncepcji dzieła. Obserwujemy kontynuację i rozwój różnorodnych trendów, które wpływają na sposób postrzegania i wykorzystywania bryły w różnych dziedzinach sztuki. Postrzeganie bryły jako obiektu przestrzennego oraz jej analiza w dziełach sztuki pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie przestrzeni w konstrukcji dzieła, pozwala na dostrzeżenie wszelkich relacji pomiędzy poszczególnymi elementami składowymi czy zwrócenie uwagi na relacje z otoczeniem.

bg‑green

Więcej na temat bryły znajdziesz tutaj:

Ready‑made
Ready‑made

w wolnym tłumaczeniu z ang. gotowy przedmiot; termin nadany przez Marcela Duchampa [czytaj: marsela duszampa], słynnego dadaistę gotowemu, fabrycznemu przedmiotowi, który artysta umieszcza w nowym artystycznym kontekście (np. na wystawie), podnosząc przedmiot do rangi dzieła sztuki.