Barwa - alchemia koloru
Tutaj znajdziesz informacje dotyczące barw, takie jak:
gama barwna, dźwięczność barw, dominanta kolorystyczna, kontrast barwny, akcent kolorystyczny, plama barwna.
Gama barwna w dziele malarskim
Co to jest gama barwnagama barwna i jakie gamy ma barwa?
Gama barwna, zwana także kolorytem, to grupa barw występujących w obrazie, decydująca o jego kolorystyce:
o szerokiej gamie barw mówimy wtedy, gdy w dziele są zastosowane barwy ciepłe i zimne;
wąska gama barwna występuje wtedy, gdy w obrazie są zastosowane barwy zimne lub ciepłe;
gdy w obrazie zachowana jest równowaga kolorów ciepłych, zimnych i neutralnych, mówimy o zharmonizowanej gamie barwnej.
Pracom namalowanym wąską gamą barw często towarzyszy monochromatyzmmonochromatyzm.
Barwy czyste (podstawowe i pochodne) często bywają złamane barwami dopełniającymi.
Podczas analizy kolorystyki warto zwrócić uwagę, gdy np.: gama barwnagama barwna jest szeroka, ale występuje zdecydowana przewaga barw chłodnych lub ciepłych.
Abstrakcyjny ekspresjonista Robert Goodnough stworzył obraz oparty na geometrycznych kształtach i odważnej, pełnej kontrastów kolorystyce, szerokiej gamie barw. Artysta wykorzystał kolory podstawowe oraz pochodne, połączył barwy czyste i złamane.
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Roberta Goodnougha pod tytułem „Walka”. Na obrazie znajdują się różnokolorowe plamy barwne, geometryczne, z ostrymi kątami. Obraz opiera się na kontrastujących ze sobą barwach - żywych odcieniach czerwonego, niebieskiego, białego i czarnego. Widoczny jest także kolor żółty i pomarańczowy. Kształty przypominają geometryczne figury. Po kliknięciu na ilustrację po prawej stronie pojawia się siedem punktów, po kliknięciu których podświetlają się określone części obrazu: 1. Barwy ciepłe - Podświetlają się ciepłe barwy, czerwone, brązowe, żółte i pomarańczowe. 2. Barwy zimne - Podświetlają się zimne barwy, niebieskie i zielone . 3. Barwy neutralne - Podświetlają się neutralne barwy, czyli biała i czarna. 4. Barwy podstawowe - Podświetlają się barwy podstawowe, czyli żółte, czerwone oraz niebieskie. 5. Barwy pochodne - Podświetlają się barwy pochodne, zielone i pomarańczowe. 6. Barwy czyste - Podświetlają się barwy czyste, czyli czerwony, żółty, niebieski oraz zielony. 7. Barwy złamane – Podświetlają się barwy złamane, czyli na przykład niebieski oraz czerwony z domieszką bieli, szarości lub czerni.
Wąską gamę barw stosował w swoich dziełach przedstawiciel kierunku zwanego color field painting, Mark Rothko.
Na ilustracji znajduje się obraz artysty, w którym zastosował wąską gamę barw ciepłych. Plamy barwne: żółta zajmująca większą część płaszczyzny obrazu i mniejsza, ciemnopomarańczowa, mają nieregularne krawędzie.
![Ilustracja interaktywna przedstawia nieposiadające nazwy dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] - pomarańczowo‑żółte tło, na którym, u dołu obrazu, umieszczona została ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt. Jej krawędzie nie są ostre, widać płynne przejście z pomarańczy w żółć. Dodatkowo na ilustracji zostały umieszczone napisy: Wąska gama barw ciepłych oraz: Ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1ECXDQ6BCGSO/1775670751/15QCKGL8SDGGCJV7JL4ZVSD5T9C52HS9.jpg.webp)
Za pomocą achromatycznych barwachromatycznych barw współczesny polski artysta, Wilhelm Sasnal, nawiązał do osobistych wydarzeń z rodzinnego Tarnowa. Artysta wspomina:
Przez większą część życia mieszkałem w Mościcach, ale ich wyjątkowość uświadomiłem sobie dopiero wtedy, kiedy zacząłem wyjeżdżać.
Źródło: dostępny w internecie: https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/tarnow/zabytki-i-atrakcje/moscice-dzielnica-ogrod/wilhelm-sasnal-o-tarnowie-moscicach/ [dostęp 4.03.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Kliknij na pogrubiony tekst, aby zapoznać się z pozostałą częścią cytatu:
Powojenne przemiany i inwestycje zatarły oryginalne założenia urbanistyczne, ale ich nie zniszczyły, a w niektórych przypadkach – nawet wzmocniły. To dlatego, że zbudowano w Mościcach nie tylko bloki mieszkalne, ale także centrum kultury, które wygląda jak nieco bardziej kanciasta wersja opery w Sydney [czytaj: sidnej]. Wybudowano też muszlę koncertową w parku i kompleks sportowy ze stadionem, halą i basenami. Dziedzictwo międzywojnia miesza się z socrealizmem i socmodernizmem. Szczególnie zaskakują ciekawe detale, których nie widać na pierwszy rzut oka. Na przykład w parku miejskim przechodnie mogą wypoczywać na oryginalnych ławkach z 1929 roku. Warto też zwrócić uwagę na niezwykłą konstrukcję hali sportowej. Mościce to także fenomen socjologiczny. Wytworzyła się tu mikrospołeczność, pewnego rodzaju wspólnota mieszkańców, która sprawia, że nikt nie jest anonimowy. Być może dlatego nie było widać tam ubóstwa i biedy, które w czasie przemian ustrojowych i gospodarczych lat 90. dotknęły Tarnów. W Mościcach tkwią moje korzenie – tu urodziliśmy się moja mama, ja i mój syn.
Unikalny charakter i swoistą egzotykę tego miejsca w pełni doceniłem jednak dopiero wtedy, kiedy stamtąd wyjechałem.
Więcej na temat gamy barwnejgamy barwnej znajdziesz m.in.:
Dźwięczność barw
Co to znaczy, że barwa jest dźwięczna?
Dźwięczność barwy jest związana z jej nasyceniem: im bardziej kolor będzie nasycony, intensywny, tym większa jego dźwięczność.
Barwa szczególną rolę pełni m.in.: w twórczości Leona Tarasewicza.
O roli koloru artysta mówił:
Kolor to mój chleb codzienny, cały czas z nim obcuję.
W obrazie z 2020 roku malarz zastosował szeroką gamę dźwięcznych barw. Zestawił na jednym płótnie wyraziste, nasycone zielenie, czerwienie, żółcienie, a w kilku miejscach dodał mocne plamki niebieskiego. Obraz mieni się wielością różnych barw.
O „muzyczności” koloru szeroko wypowiedziała się Maria Rzepińska w książce „Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiego”:
Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiegoW języku krytycznym, podobnie jak w mowie potocznej, posługujemy się określeniami: „dźwięczność koloru”, „niskie i wysokie rejestry barw”, „symfonia kolorów”. Niektórzy krytycy używają nawet pojęcia „kontrapunktu” przy omawianiu dzieł malarstwa zbudowanego na zasadzie opozycji barwnych.
Mówi się też o tonacji „minorowej” i „majorowej”. W języku muzycznym zresztą obserwujemy proces odwrotny — zapożyczeń z malarstwa. Mówimy więc: „barwa głosu”, „głos jasny”, „koloratura”.
Źródło: Maria Rzepińska, Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiego, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Kliknij na pogrubiony tekst, aby zapoznać się z pozostałą częścią cytatu:
Więcej na temat dźwięczności barw znajdziesz m.in.:
Dominanta kolorystyczna
Kiedy powstaje dominanta kolorystycznadominanta kolorystyczna?
Dominanta kolorystyczna to przewaga jednego koloru nad pozostałymi barwami w danej kompozycji.
W obrazie Andrzeja Wróblewskiego „Syn i zabita matka” dominantę kolorystycznądominantę kolorystyczną stanowią błękity, wypełniające większą część płótna.
Malarz użył różnego nasycenia tej barwy – tło jest bardzo rozjaśnione, suknia kobiety intensywna. Błękitny odcień ma także ciało postaci.
Surrealista, Salvador Dali potęguje siłę wyrazu swego dzieła i podkreśla symbolikę słoni niosących masywne obeliskiobeliski na grzbietach (słonie są symbolem polityki, ale przedstawione na delikatnych nogach odczytać można jako niestabilność polityczną), stosując ciepłą gamę barw intensywnych czerwieni, wypełniających prawie całą powierzchnię obrazu.
Tło dodatkowo wzmocnione jest ciepłym pasem żółtego koloru w dolnej części dzieła. Słonie zatapiają się w ognistej czerwieni, której blask pochłania ciała zwierząt.
Więcej na temat dominanty kolorystycznejdominanty kolorystycznej znajdziesz m.in.:
Kontrast barwny
Jakie mogą być kontrasty barwnekontrasty barwne?
Kontrast to przeciwieństwo. Może dotyczyć również barw.
W obrazach malarze stosują często kontrasty barwnekontrasty barwne. Nie muszą one jednak oznaczać całkowitej dysharmonii, przeciwieństwa barw mogą być zarówno wyraziste, jak i delikatne.
Decyduje o nich wielkość kontrastujących ze sobą plam, a także sposób wykorzystania przez artystę właściwości koloru.
W dziele malarskim znajdującym się na ilustracji artysta zestawił obok siebie barwy kontrastowe: czerwień z zielenią, pomarańcz z błękitem. Granicząc z sobą, plamy kolorów dopełniają się.
Kontrasty barwneKontrasty barwne można podzielić na trzy rodzaje:
temperaturowy (zestawienia barw ciepłych i zimnych);
walorowy (przejścia od ciemnego do bardzo jasnego odcienia w zakresie tego samego koloru);
dopełnieniowy (zestawienie barw dopełniających, na przykład żółty‑fioletowy, zielony‑czerwony).
Szczególny nacisk artysta położył na zmieniające się kolory i kontrasty.
Połączył barwy podstawowe i pochodne, a także różne odcienie tego samego koloru. Uzyskał w ten sposób silne temperaturowe kontrasty barwtemperaturowe kontrasty barw.
W obrazie artysta użył czystego błękitu, rozbielonych jego odcieni oraz czystej bieli. Ograniczona paleta barw doskonale oddaje walorowe kontrastywalorowe kontrasty..
Więcej na temat kontrastu barwnegokontrastu barwnego znajdziesz m.in.:
Akcent kolorystyczny
Co decyduje o tym, że powstaje akcent kolorystycznyakcent kolorystyczny?
W kompozycji barwnej istotną rolę odgrywa akcent kolorystycznyakcent kolorystyczny.
Zwraca uwagę, przyciąga wzrok, takie jest jego zadanie.
Akcent barwnyAkcent barwny wyróżnia się intensywnością, może stanowić kontrast do gamy barwnej w danym dziele i wyróżniać się temperaturą koloru.
W obrazie Waltera Graba „Niebezpieczna gra” rolę akcentu barwnegoakcentu barwnego pełni czerwona kula.
Więcej na temat akcentu kolorystycznegoakcentu kolorystycznego znajdziesz m.in.:
Plama barwna
Czy barwa ma plamy?
Jeśli chcemy nałożyć farbę na dowolne podłoże - powstanie plama barwnaplama barwna.
Plama barwnaPlama barwna może być różnego kształtu, intensywności i koloru.
Plamy barwnePlamy barwne można uzyskać poprzez nałożenie farby pędzlem, szpachlą, odciskanie farby za pomocą stempla, tkaniny, rozpryskiwanie sprayem, a także rozlewanie i in.
Rodzaje plam barwnychplam barwnych zależą od wykorzystanych materiałów i narzędzi plastycznych, a także sposobu ich zastosowania przez artystę.
Więcej na temat plamy barwneplamy barwnej znajdziesz m.in.:
Barwa
Aplikacja
Aplikacja „Barwy” umożliwia zapoznanie się z pojęciem barwy poprzez krótkie animacje. Udostępnia również kilka narzędzi umożliwiających mieszanie barw. W aplikacji znajduje się także analiza trzech dzieł oraz spis wybranych zawodów, w których szczególnie ważna jest znajomość barw oraz ich odcieni.
Poniżej przedstawiono alternatywę aplikacji.