Ogólny opis interwencji:

Celem adaptacji przedszkolnej jest osiągnięcie przez dziecko dojrzałości przedszkolnej, czyli przystosowanie dziecka do warunków i wymagań nowego środowiska, jakim jest przedszkole. Program przygotowawczy do przedszkola obejmuje zajęcia grupowe dla dzieci 2,5- i 3‑letnich. Zajęcia mają na celu zastosowanie wybranych strategii wspomagania procesu adaptacyjnego opisanych w Przewodniku dla nauczycielieditor‑lms:DQTPAKWrkPrzewodniku dla nauczycieli. Interwencja w formie programu przygotowawczego stanowi cykl pięciu spotkań rodziców i dzieci z nauczycielem wychowania przedszkolnego, który będzie pełnił funkcję wychowawcy i z którym dzieci będą miały najczęstszy kontakt (może być to także dwóch nauczycieli). Spotkania mogą się odbywać codziennie przez tydzień lub raz w tygodniu przez okres pięciu tygodni. Łączny czas trwania spotkania to jedna godzina zegarowa, jednak ze względu na poziom uwagi, koncentracji, umiejętności pracy zadaniowej i współpracy, które dopiero się kształtują u dzieci w wieku przedszkolnym, zostały one podzielone na cztery powtarzające się części:

Pierwsza część (ok. 10 minut) – zabawy swobodne z eksploracją otoczenia i udziałem rodziców. Ta część ma na celu zapoznanie się z salą przedszkolną oraz przyzwyczajenie się do nowego miejsca.

Druga część (ok. 20 minut) – zajęcia zaaranżowane w formie zabaw grupowych z nauczycielką.

Trzecia część (ok. 10 minut) – wdrażanie do samodzielności i wspólnego spożywania jedzenia w przedszkolu poprzez czynności samoobsługowe (np. mycie rąk w łazience) i wspólny posiłek. Posiłek w tym przypadku to niewielki, symboliczny poczęstunek, np. jabłko, chrupki kukurydziane, wafle ryżowe.

Czwarta część (ok. 10 minut) – zabawy swobodne z aktywnym udziałem nauczycielki przy jednoczesnym wycofaniu się rodziców do roli obserwatorów.

Scenariusze poszczególnych zajęć adaptacyjnych (dostępne jako dodatkowy zestaw materiałów w ramach tego modułu szkoleniowego) opierają się na opisanej wyżej strukturze i różnią się wyłącznie w zakresie zajęć właściwych. Wynika to z potrzeby wdrożenia dzieci w powtarzalny rytm pracy przedszkola. Program przygotowawczy może obejmować opisane dalej – w krokach I, II i IV – spotkania nauczycieli, specjalistów (ewentualnie osoby zarządzającej przedszkolem) z rodzicami bez obecności dzieci.

Podstawy naukowe interwencji:

Analiza literatury przedmiotu pozwala na stwierdzenie, że jedną z najczęściej wymienianych przez autorów opracowań strategii wspomagania procesu adaptacji jest program adaptacyjny realizowany w formie dni adaptacyjnych lub grup przystosowawczych. Program adaptacyjny jest działaniem pedagogicznym. Sprzyja on przystosowaniu się do nowego środowiska, gdyż pomaga rozładować negatywne emocje związane z rozstaniem z rodzicem, daje poczucie psychicznego bezpieczeństwa poprzez aktywność poznawczą oraz możliwość poznania rzeczywistości przed rozpoczęciem regularnego uczęszczania do przedszkola (Duraj, 2017). Jak wskazują badania, dzieci, które zostały objęte programem wstępnej adaptacji we wczesnym wieku, uzyskują wyższe wyniki w trzech wymiarach przystosowania do szkoły: (1) ekspresji słownej/towarzyskości, (2) życzliwości/taktownego zachowania się, (3) wytrwałości/koncentracji (Brzezińska, Czub i Ożadowicz, 2012). Założeniem programów adaptacyjnych jest wspomaganie i ukierunkowanie rozwoju dziecka zgodnie z jego wrodzonym potencjałem i możliwościami rozwojowymi. Należy jednak pamiętać, że spotkania te nie dają pewności pozytywnego przebiegu adaptacji do przedszkola, niemniej znacznie ją przyspieszają i ułatwiają (Duraj, 2017).