Ogólny opis interwencji:

Proponowana interwencja w formie badań przesiewowych polega na systematycznym badaniu zdrowia emocjonalno‑społecznego wszystkich uczniów klasy, grupy klas lub całej szkoły. Zdrowie psychiczne jest tu rozumiane za Światową Organizacja Zdrowia jako dobrostan charakteryzowany rozwojem własnego potencjału łączonym z dokonywaniem pozytywnego wkładu do swojej społeczności. Model zdrowia psychicznego i dobrostanu został omówiony w Materiale 1. – Przewodnik po zdrowiu psychicznymD9DU47B72Przewodnik po zdrowiu psychicznym.

Objawy dobrostanu i problemów są jedną z warstw osobowości w Modelu Objawy‑Kompetencje‑Cechy, zaproponowanym przez Cieciucha i współpracowników (2023). W tym modelu zostały jeszcze wyróżnione warstwy kompetencji oraz cech, będących uwarunkowaniami dobrostanu i problemów, co zostanie omówione w Module 4. Zgodnie z tym modelem tak rozumiane zdrowie psychiczne jest też nazywane zdrowiem emocjonalno‑społecznym.

Badania są prowadzone w aplikacji internetowej Objawy‑Kompetencje‑Cechy. Aplikacja jest udostępniana poradniom psychologiczno‑pedagogicznym, psychologom szkolnym, a także innym instytucjom przez Ośrodek Rozwoju Edukacji po podpisaniu porozumienia.

Podstawy naukowe interwencji:

Model zdrowia emocjonalno‑społecznego został opisany przez Cieciucha i współpracowników (2023). Model ten wyrasta z Kołowego Modelu Metacech Osobowości Strusa, Cieciucha i Rowińskiego (2014), wykorzystuje Dwuczynnikowy Model Osobowości w strukturze osobowości zdrowej (Cieciuch, Strus, 2017) oraz dwa podstawowe czynniki zaburzeń, czyli problemy internalizacyjne i eksternalizacyjne (Krueger, Markon, 2006). Model bazuje również na wyróżnionych w DSM‑5 (American Psychiatric Association, 2013) obszarach funkcjonowania zdrowej osobowości.

Skuteczność wczesnej interwencji przeprowadzonej po badaniach przesiewowych była wykazana w wielu obszarach. Należy podkreślić, że skuteczność każdej interwencji zależy od trafności diagnozy oraz właściwie dobranych oddziaływań po postawionej diagnozie. Proponowana tu interwencja jest interwencją diagnostyczną, w związku z czym podstawy naukowe trafności diagnozy nie muszą przesądzać o skuteczności oddziaływań postdiagnostycznych. Taka skuteczność może być oszacowana w randomizowanych badaniach z precyzyjnie ustalonym protokołem do wybranych problemów. Badania przesiewowe ze swej istoty są na większym poziomie ogólności i dotyczą diagnozy oraz ogólnych rekomendacji do dalszej obserwacji i pogłębionej diagnozy.