Mark Rothko – malarstwo barwnych pól i doświadczenie kontemplacji
Mark Rothko, Jasnoczerwony na ciemnoczerwonym, 1955 – 1957 r., Fundacja i Instytut badawczy Torcuato Di Tella, Bueons Aires Argentyna
Źródło: dostępny w internecie: bellasartes.gob.ar, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Online-skills.
Pod lupą nowej wiedzy
bg‑red
Mark Rothko - artysta abstrakcyjny
Mark_Rothko
R1ZCbXNq6E2NP
Fotografia przedstawia Marka Rothko [czytaj: rotko], który został sportretowany na tle ciemnej ściany. Rothko [czytaj: rotko] to mężczyzna w średnim wieku, ubrany w ciemną marynarkę oraz ciemną koszulę w cienkie paski. Na nosie ma okulary z okrągłymi oprawkami. Artysta jest zamyślony, patrzy w lewą stronę. W lewej dłoni trzyma papierosa, ma lekko otwarte usta, z których wydobywa się dym papierosowy.
Rudy Burckhardt [czytaj: rudi berkhart], Fotografia Marka Rothko [czytaj: marka rotko], 1960 r., Archiwum Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA), Nowy Jork, Stany Zjednoczone, moma.org, CC BY 3.0
Źródło: Rudy Buckhardt, Fotografia Marka Rothko [czytaj: marka rotko], Fotografia, Muzeum Sztuki Nowoczesnej MoMA, Nowy Jork, dostępny w internecie: https://www.moma.org/artists/5047 [dostęp 18.06.2021], licencja: CC BY 3.0.
Mark Rothko (Marcus Rothkowitz) to malarz amerykański, jeden z najważniejszych przedstawicieli nurtu color field painting. Żydowskiego pochodzenia artysta przybył do Nowego Jorku w 1913 roku. Początki jego twórczości przypadają na późne lata 20. W latach 40. styl Rothki się zmienił. Lektura filozoficzna Nietzschego, Freuda, Junga, Frazera, studiowanie psychoanalizy wpłynęły najpierw na zainteresowanie tematyka mitologiczną, a następnie zerwanie z eksperymentami surrealistycznymi i malarstwem figuratywnym oraz skierowanie się w stronę abstrakcji. Rozgłos malarz zyskał dopiero w latach 50. Już w 1949 roku powstał Nr 24 – pierwszy obraz zbudowany według schematu, który będzie stosował aż do śmierci. W kolejnych dziełach na prostokątnym tle płótna zamieszczone zostaną plamy barwne o różnych konfiguracjach.
RG46Z2x8JyV8P1
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia dzieło Marka Rothki „Nr 24”. Ukazuje abstrakcję przedstawiająca zielone pole na tle czerwieni, o różnych odcieniach. Tło zawiera także przypominające figury geometryczne pionowe i poziome elementy o jasnej, różowawej barwie. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz zapowiada drogę twórczą Rothki. 2. Mimo kontrastów kolorystycznych malarz stosuje łagodne przejścia pomiędzy czerwienią a zielenią. 3. Nakładane na siebie kolory wzajemnie się przenikają.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia dzieło Marka Rothki „Nr 24”. Ukazuje abstrakcję przedstawiająca zielone pole na tle czerwieni, o różnych odcieniach. Tło zawiera także przypominające figury geometryczne pionowe i poziome elementy o jasnej, różowawej barwie. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz zapowiada drogę twórczą Rothki. 2. Mimo kontrastów kolorystycznych malarz stosuje łagodne przejścia pomiędzy czerwienią a zielenią. 3. Nakładane na siebie kolory wzajemnie się przenikają.
Mark Rothko, „Nr 24”, 1949, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington, Nowy Jork, arthive.com, CC BY 3.0.
Polecenie 1
W oparciu o powyższe dzieła, określ, jaki wpływ ma kolor na ekspresję obrazów.
R1OraJ2BWeKwH
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Jon Thompson
Jon Thompson
Marta Rothko najlepiej opisywać jako malarza religijnego albo jeszcze lepiej – mistycznego. (…) Idea malarstwa jako medium, które mogłoby czerpać z jakiegoś rodzaju uniwersalnej energii symbolicznej, jest obecna w twórczości Rothki od samego początku.
Rothko przez wiele lat dopracowywał znaną później technikę artystyczną, cechującą jego własny, oryginalny styl. Posługiwał się w wielkimi obszarami koloru, nakładanymi na siebie, przenikającymi się i łagodnie przechodzącymi z jednego w drugi. Dojrzała twórczość artysty określana jest mianem mistycznej. Rothko nadał kolorowi rangi sacrum. Dążył do perfekcji malarskiej materii i starał się, by obrazy były oglądane z małej odległości, w odpowiednim oświetleniu.
R1GaZe2rvvvk5
Ilustracja interaktywna prezentuje dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] pod tytułem „Czerwień, pomarańcz, brąz i purpura” i przedstawia trzy prostokąty. Pierwszy największy ma kolor pomarańczowo‑czerwony i stanowi tło, drugi to purpurowy, który znajduje się na górze dzieła, trzeci i najmniejszy prostokąt ma kolor żółty, znajduje się na dole dzieła, pod purpurowym prostokątem. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Płótna Rothko [czytaj: rotko], z ich tajemniczym blaskiem i kosmicznymi wizjami pustki, mówią o poszukiwaniu początku, wysublimowanego uczucia towarzyszącego pierwszej kreacji. Wszystko to w ramach tzw. romantycznej tradycji północy. Wizjonerski duch autora, miłość do klasycznych i judeochrześcijańskich mitów pobrzmiewa w tym niematerialnym obrazie, i nie sposób odróżnić, czy chodzi o tajemnicze istnienie czegoś, czy o całkowite zanegowanie tej obecności. Horyzontalny podział nawiązuje do pierwszej rozdzielenie nieba i ziemi, a świetliste pola to być może odwołanie do elementarnej energii słonecznej.
[ź:] Bolanos Atienza M., Jak czytać sztukę, Warszawa 2008, s. 212.
Ilustracja interaktywna prezentuje dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] pod tytułem „Czerwień, pomarańcz, brąz i purpura” i przedstawia trzy prostokąty. Pierwszy największy ma kolor pomarańczowo‑czerwony i stanowi tło, drugi to purpurowy, który znajduje się na górze dzieła, trzeci i najmniejszy prostokąt ma kolor żółty, znajduje się na dole dzieła, pod purpurowym prostokątem. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Płótna Rothko [czytaj: rotko], z ich tajemniczym blaskiem i kosmicznymi wizjami pustki, mówią o poszukiwaniu początku, wysublimowanego uczucia towarzyszącego pierwszej kreacji. Wszystko to w ramach tzw. romantycznej tradycji północy. Wizjonerski duch autora, miłość do klasycznych i judeochrześcijańskich mitów pobrzmiewa w tym niematerialnym obrazie, i nie sposób odróżnić, czy chodzi o tajemnicze istnienie czegoś, czy o całkowite zanegowanie tej obecności. Horyzontalny podział nawiązuje do pierwszej rozdzielenie nieba i ziemi, a świetliste pola to być może odwołanie do elementarnej energii słonecznej.
[ź:] Bolanos Atienza M., Jak czytać sztukę, Warszawa 2008, s. 212.
Mark Rothko [czytaj: mark rotko], „Czerwień, pomarańcz, brąz i purpura”, 1954 r., kolekcja prywatna, andreyavivaldi.com, CC BY 3.0
Źródło: Mark Rothko, Czerwień, pomarańcz, brąz i purpura, Olej na płótnie, Kolekcja prywatna, dostępny w internecie: http://www.andreyavivaldi.com/HSAC_2011/COLOR/COLOR_IMAGES/EXAMPLES/rothko2.html [dostęp 18.06.2021], licencja: CC BY 3.0.
Od 1957 roku pracownia artysty mieściła się w budynku znajdującego się na rogu Bowery i Prince Street, w nowojorskim Lower East Side. To duże atelier umożliwiło mu pracę z wielkimi rozmiarami płócien, a 54‑letni artysta właśnie otrzymał zlecenie namalowania serii monumentalnych murali do powieszenia na ścianach restauracji Four Seasons na Manhattanie.
RZ1psN756TlVq
Fotografia przedstawia pomieszczenie o szarych ścianach oraz ciemnej posadzce, na której widoczne jest duże podwyższenie przypominające scenę. Pośrodku ustawiono krzesło, a także zawieszono obraz przedstawiający czarne tło oraz prostokąt czerwonej farby. Za nim, na białej ścianie zawieszono inne obrazy w podobnym stylu. W pomieszczeniu po prawej stronie widoczne są wysokie półki z ustawionymi na nich rzeczami, drewniany stół, a także kącik z umywalką. Po lewej stronie znajduje się srebrna lampa i płótna. Z sufitu zwisają szare lampy.
Pracownia Marka Rothki w Nowym Jorku w latach 1957 - 1962 r., geroasrothko.wordpress.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu), fotograf: Edward Gero
Źródło: Edward Gero, Pracownia Marka Rothki w Nowym Jorku w latach 1957-1962 r., Fotografia, dostępny w internecie: https://geroasrothko.wordpress.com/2012/01/26/red-rehearsal-and-previews-at-arena-stage-the-hand-off-of-the-baton/ [dostęp 18.01.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1B7MXMPkMTLw1
Ilustracja interaktywna o kształcie kwadratu przedstawia dzieło Marka Rothki „Cztery cienie na czerwieni” autorstwa Marka Rothko. Ukazuje cztery podłużne prostokąty lezące na czerwonym tle. Krawędzie figur są nierówne i postrzępione. Największym i najciemniejszym, czarnym prostokątem jest drugi od góry. Inne namalowane zostały czerwienią z domieszką czerni.
Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. Zestawienie barw wymagało od malarza niezwykłej precyzji i kontroli pomiędzy temperaturą kolorów. 2. Przejścia pomiędzy płaszczyznami są subtelne i swobodne. 3. Rothko nakładał warstwy kolorów: karmazynu, oranżu, brązu. 4. Duży obszar czerni został najpierw pokryty błękitem, następnie zielenią.
Ilustracja interaktywna o kształcie kwadratu przedstawia dzieło Marka Rothki „Cztery cienie na czerwieni” autorstwa Marka Rothko. Ukazuje cztery podłużne prostokąty lezące na czerwonym tle. Krawędzie figur są nierówne i postrzępione. Największym i najciemniejszym, czarnym prostokątem jest drugi od góry. Inne namalowane zostały czerwienią z domieszką czerni.
Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. Zestawienie barw wymagało od malarza niezwykłej precyzji i kontroli pomiędzy temperaturą kolorów. 2. Przejścia pomiędzy płaszczyznami są subtelne i swobodne. 3. Rothko nakładał warstwy kolorów: karmazynu, oranżu, brązu. 4. Duży obszar czerni został najpierw pokryty błękitem, następnie zielenią.
Mark Rothko, „Cztery cienie na czerwieni”, 1958, Whitney Museum of American Art, Nowy Jork, whitney.org, CC BY 3.0.
RZrSPI8hljFvf
Ilustracja interaktywna prezentuje dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] pod tytułem „Cztery ciemności w czerwieni” przedstawia cztery poziome pasy dzielące obraz na cztery części. Od góry: ciemny, borodowy pasek, czarny pas, bordowy pas, oraz jasno czerwone tło, na którym znajduje się bordowy prostokąt. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Niosąca silny ładunek emocjonalny oś między czernią, brązem i czerwienią jest jedną z wielu osi często przez niego używanych. (…) To bardzo trudny zestaw barw, wymagający absolutnej kontroli nad temperaturą koloru, jeżeli nie ma zabrzmieć chropawo czy przesadnie. Rothko [czytaj: rotko] radzi sobie z nim z ogromną zręcznością, subtelnością i widoczną swobodą. Czerwone pole, na którym unoszą się cztery ciemne formy, jest wpierw czerwienią karmazynową, następnie oranżem, a potem brązem. Kształty romboidalne kompensują te przesunięcia. Najbliżej dolnej do brzegu płótna jest nieco przyczerniony karmazyn. Duży obszar czerni jest wpierw zacieniony błękitem, a potem zielenią. Wreszcie, wciśnięty u góry płótna wąski pasek raczej nieokreślonego brunatnoczerwonego brązu zdaje się utrzymywać na miejscu całą resztą.
[ź:] Thomson J., Jak czytać malarstwo współczesne. Od Courbeta do Warhola, Kraków 2006, s. 257.
Ilustracja interaktywna prezentuje dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] pod tytułem „Cztery ciemności w czerwieni” przedstawia cztery poziome pasy dzielące obraz na cztery części. Od góry: ciemny, borodowy pasek, czarny pas, bordowy pas, oraz jasno czerwone tło, na którym znajduje się bordowy prostokąt. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Niosąca silny ładunek emocjonalny oś między czernią, brązem i czerwienią jest jedną z wielu osi często przez niego używanych. (…) To bardzo trudny zestaw barw, wymagający absolutnej kontroli nad temperaturą koloru, jeżeli nie ma zabrzmieć chropawo czy przesadnie. Rothko [czytaj: rotko] radzi sobie z nim z ogromną zręcznością, subtelnością i widoczną swobodą. Czerwone pole, na którym unoszą się cztery ciemne formy, jest wpierw czerwienią karmazynową, następnie oranżem, a potem brązem. Kształty romboidalne kompensują te przesunięcia. Najbliżej dolnej do brzegu płótna jest nieco przyczerniony karmazyn. Duży obszar czerni jest wpierw zacieniony błękitem, a potem zielenią. Wreszcie, wciśnięty u góry płótna wąski pasek raczej nieokreślonego brunatnoczerwonego brązu zdaje się utrzymywać na miejscu całą resztą.
[ź:] Thomson J., Jak czytać malarstwo współczesne. Od Courbeta do Warhola, Kraków 2006, s. 257.
Mark Rothko [czytaj: mark rotko], „Cztery ciemności w czerwieni”, 1958 r., Muzeum Sztuki Amerykańskiej Whitney [czytaj: łitnej], Nowy Jork, Stany Zjednoczone, tumblr.com, CC BY 3.0
Źródło: Mark Rothko, Cztery ciemności w czerwieni, Olej na płótnie, Muzeum Sztuki Amerykańskiej Whitney, Nowy Jork, dostępny w internecie: https://dailyrothko.tumblr.com/post/97863269821/mark-rothko-four-darks-in-red-1958 [dostęp 18.06.2021], licencja: CC BY 3.0.
Oprócz koloru ważnym środkiem wyrazu jego dzieł było światło. Większość obrazów artysty została namalowana cienką warstwą olejnej farby, którą nakładał miękkimi pędzlami. Dodatkowo pigmenty ucierał z innymi, znanymi tylko sobie środkami chemicznymi. Zestawienia kolorów tworzą w jego dziełach silne napięcie, plamy barwne budują nastrój, a kompozycje zwracają uwagę. Nie można mówić o jednolitym oddziaływaniu sztuki Rothki. Wielkoformatowe obrazy przyciągały widza spokojem, ciszą i głębią, innym razem wzbudzały niepokój i
W pracach abstrakcyjnych nie ma tradycyjnego światła ani modelunku światłocieniowego, który mógłby kształtować dany element. Dzięki obecności jasnych elementów uzyskuje efekt światła, a proces określa się syntezą barwy i światła. Mark Rothko [czytaj: mark rotko], przedstawiciel malarstwa barwnych płaszczyzn (color field painting) [czytaj: kolor fild pejting], kierunku, który rozwinął się w Stanach Zjednoczonych, często swoje dzieła „rozświetlał” kolorem.
POLSKIERADIO24.PL
POLSKIERADIO24.PLMark Rothko - malarz barwnych pól i nastroju
Wąską gamę barw stosował w swoich dziełach przedstawiciel kierunku zwanego color field painting [czytaj: kolor fild pejting], Mark Rothko [czytaj: mark rotko].
CART1 Źródło: POLSKIERADIO24.PL, Mark Rothko - malarz barwnych pól i nastroju, dostępny w internecie: https://www.polskieradio24.pl/39/156/Artykul/2461461,Mark%E2%80%91Rothko%E2%80%91malarz%E2%80%91barwnych%E2%80%91pol%E2%80%91i%E2%80%91nastroju [dostęp 4.03.2021].
R1URGZKeRFh5W
Ilustracja interaktywna przedstawia „Jasnoczerwony na ciemnoczerwonym” autorstwaRothko Marka. Obraz przedstawia jasną, nierównomierną plamę czerwonego koloru, o zamazanych krawędziach. W tle przebija się ciemniejszy odcień czerwieni. W dolnej części obraz jest ciemniejszy, prawie czarny.
Dodatkowo na ilustracji został przedstawiony interaktywny punkt 1. W obrazie Marka Rothki syntezą koloru i światła jest jasna czerwień. Intensywność barwy sprawia, że wybija się, tworząc poświatę, a jednocześnie sprawia, że pozostałe kolory, mimo że także są czerwone, cofają się, tworząc głębię. Warto także zwrócić uwagę na nierówne krawędzie czerwieni, dzięki czemu mamy wrażenie efektu zbliżonego do padania światła lampy, które także tworzy cienie, a na brzegach wrażenie rozmycia.
Ilustracja interaktywna przedstawia „Jasnoczerwony na ciemnoczerwonym” autorstwaRothko Marka. Obraz przedstawia jasną, nierównomierną plamę czerwonego koloru, o zamazanych krawędziach. W tle przebija się ciemniejszy odcień czerwieni. W dolnej części obraz jest ciemniejszy, prawie czarny.
Dodatkowo na ilustracji został przedstawiony interaktywny punkt 1. W obrazie Marka Rothki syntezą koloru i światła jest jasna czerwień. Intensywność barwy sprawia, że wybija się, tworząc poświatę, a jednocześnie sprawia, że pozostałe kolory, mimo że także są czerwone, cofają się, tworząc głębię. Warto także zwrócić uwagę na nierówne krawędzie czerwieni, dzięki czemu mamy wrażenie efektu zbliżonego do padania światła lampy, które także tworzy cienie, a na brzegach wrażenie rozmycia.
Mark Rothko, „Jasnoczerwony na ciemnoczerwonym”, 1955 – 1957 r., Fundacja i Instytut badawczy Torcuato Di Tella, Bueons Aires Argentyna, bellasartes.gob.ar, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Mark Rothko, Jasnoczerwony na ciemnoczerwonym, olej na płótnie, Fundacja i Instytut badawczy Torcuato Di Tella, Bueons Aires, dostępny w internecie: https://www.bellasartes.gob.ar/en/collection/work/7978/ [dostęp 9.06.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Prostokątny obraz o wysokości 209,5 centymetrów i szerokości 125,3 centymetra zawiera trzy główne mniejsze prostokątne formy na jasnym, rozmytym tle.
RU2ESATC1FA2L
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Marka Rothko pod tytułem „Nr 37 (czerwony)”. Na pierwszej warstwie ilustracji przedstawiono obraz w oryginalnej postaci. Ukazuje on trzy różnej wielkości prostokąty, o układzie poziomym i rozmytych krawędziach, tworzących jeden duży prostokąt w układzie pionowym, znajdujący się na jasnym, rozmytym tle. Prostokąt znajdujący się na górze jest największy, namalowany został ciemnoróżową farbą w odcieni fuksji. Górna krawędź nie jest ostra i wyraźna, ale rozmyta i postrzępiona. Różowa farba nie jest jednolita, prześwituje spod niej podkład, zwłaszcza w dolnej części prostokąta, gdzie biegnie rozmyta, jasna linia. Środkowy prostokąt jest najwęższy i namalowany został w kolorze jasnoróżowym. Tu również kolor nie jest jednolity. Prostokąt znajdujący się najniżej jest średniej wielkości i namalowany został pomarańczową farbą. Trzy krawędzie są rozmyte i poszarpane. Po prawej stronie ilustracji znajduje się panel boczny z czterema hasłami. Pierwsze hasło to „Postrzępione ślady w górnej części obrazu”. Po kliknięciu w nie, w górnej części obrazu wyświetla się żółty prostokąt, który obejmuje purpurowo - czerwony kształt. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: Górny, purpurowo‑czerwony kształt, przez który prześwituje jasny podkład namalowany został prawdopodobnie szczotkowym pędzlem, na co wskazują postrzępione ślady w górnej części. Drugie hasło to „Oddzielenie barw w środkowej części obrazu”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się kolejny żółty prostokąt, tym razem niżej. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: Pośrodku różowa pozioma belka oddziela dwie duże plamy; w połowie dzieli ją nieregularna, jasna przestrzeń, a u dołu nachodzi na plamę zamieszczona poniżej. Wąsko oddzielone bloki koloru unoszą się na kolorowym podłożu. Ich brzegi są niewyraźne i nieregularne, także gdy Rothko użył spokrewnionych tonów barw. Trzecie hasło to „Dolna część obrazu”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się kolejny żółty prostokąt, w dolnej części. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: U dołu znajduje się prostokąt o pomarańczowo‑czerwonej barwie, miejscami łączący się z dolną krawędzią obrazu. Czwarte, ostatnie hasło to „Rozmyte krawędzie i prześwitujący podkład”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się żółty, wąski prostokąt na prawej krawędzi obrazu, od góry do dołu. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: W obrazie nie można zlokalizować konturów plam. Krawędzie są rozmyte, jakby wtapiały się w tło. Ślady pędzla nadają powierzchni strukturę o różnym zagęszczeniu, przez którą delikatnie prześwituje jasny podkład. Dzięki temu kolory nie są płaskie, a cienka warstwa farby sprawia wrażenie laserunku.
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Marka Rothko pod tytułem „Nr 37 (czerwony)”. Na pierwszej warstwie ilustracji przedstawiono obraz w oryginalnej postaci. Ukazuje on trzy różnej wielkości prostokąty, o układzie poziomym i rozmytych krawędziach, tworzących jeden duży prostokąt w układzie pionowym, znajdujący się na jasnym, rozmytym tle. Prostokąt znajdujący się na górze jest największy, namalowany został ciemnoróżową farbą w odcieni fuksji. Górna krawędź nie jest ostra i wyraźna, ale rozmyta i postrzępiona. Różowa farba nie jest jednolita, prześwituje spod niej podkład, zwłaszcza w dolnej części prostokąta, gdzie biegnie rozmyta, jasna linia. Środkowy prostokąt jest najwęższy i namalowany został w kolorze jasnoróżowym. Tu również kolor nie jest jednolity. Prostokąt znajdujący się najniżej jest średniej wielkości i namalowany został pomarańczową farbą. Trzy krawędzie są rozmyte i poszarpane. Po prawej stronie ilustracji znajduje się panel boczny z czterema hasłami. Pierwsze hasło to „Postrzępione ślady w górnej części obrazu”. Po kliknięciu w nie, w górnej części obrazu wyświetla się żółty prostokąt, który obejmuje purpurowo - czerwony kształt. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: Górny, purpurowo‑czerwony kształt, przez który prześwituje jasny podkład namalowany został prawdopodobnie szczotkowym pędzlem, na co wskazują postrzępione ślady w górnej części. Drugie hasło to „Oddzielenie barw w środkowej części obrazu”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się kolejny żółty prostokąt, tym razem niżej. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: Pośrodku różowa pozioma belka oddziela dwie duże plamy; w połowie dzieli ją nieregularna, jasna przestrzeń, a u dołu nachodzi na plamę zamieszczona poniżej. Wąsko oddzielone bloki koloru unoszą się na kolorowym podłożu. Ich brzegi są niewyraźne i nieregularne, także gdy Rothko użył spokrewnionych tonów barw. Trzecie hasło to „Dolna część obrazu”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się kolejny żółty prostokąt, w dolnej części. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: U dołu znajduje się prostokąt o pomarańczowo‑czerwonej barwie, miejscami łączący się z dolną krawędzią obrazu. Czwarte, ostatnie hasło to „Rozmyte krawędzie i prześwitujący podkład”. Po kliknięciu w nie, wyświetla się żółty, wąski prostokąt na prawej krawędzi obrazu, od góry do dołu. Po kliknięciu w niebieskie pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujące tekst: W obrazie nie można zlokalizować konturów plam. Krawędzie są rozmyte, jakby wtapiały się w tło. Ślady pędzla nadają powierzchni strukturę o różnym zagęszczeniu, przez którą delikatnie prześwituje jasny podkład. Dzięki temu kolory nie są płaskie, a cienka warstwa farby sprawia wrażenie laserunku.
Mark Rothko [czytaj: mark rotko], Nr 37 (czerwony), 1956, online‑skills, CC BY 3.0
Źródło: online-skills, Mark Rothko, „Nr 37 (czerwony)”, licencja: CC BY 3.0.
RBBUzZqXN3NKq
Ilustracja interaktywna prezentuje nienazwane dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] i przedstawia czarno‑szare tło. Górna część dzieła posiada gładką czarno‑szarą strukturę, zaś dolna to szara, chropowata struktura. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Po 1962 roku paleta stanie się poważniejsza bardziej ponura będzie podążać drogą ewolucji od stymulującej energii lat 50 introspekcyjnej medytacji pod koniec („Bez tytułu”, 1969). Przypisanie tego „posmutnienia” charakterowi malarza i jego depresji pod koniec życia oznaczałoby, że nie rozumiemy prawdziwego charakteru jego dzieła. Rezultat to piękna nieuleczalna samotność. Prostokąty prawie nikną, porzucają wąską barierę oddechu, której otaczała w świetlistej dekadzie; są samotne i spokojne.
[ź:] Bolanos Atienza M., Jak czytać sztukę, Warszawa 2008, s. 213.
Ilustracja interaktywna prezentuje nienazwane dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] i przedstawia czarno‑szare tło. Górna część dzieła posiada gładką czarno‑szarą strukturę, zaś dolna to szara, chropowata struktura. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt: 1. Po 1962 roku paleta stanie się poważniejsza bardziej ponura będzie podążać drogą ewolucji od stymulującej energii lat 50 introspekcyjnej medytacji pod koniec („Bez tytułu”, 1969). Przypisanie tego „posmutnienia” charakterowi malarza i jego depresji pod koniec życia oznaczałoby, że nie rozumiemy prawdziwego charakteru jego dzieła. Rezultat to piękna nieuleczalna samotność. Prostokąty prawie nikną, porzucają wąską barierę oddechu, której otaczała w świetlistej dekadzie; są samotne i spokojne.
[ź:] Bolanos Atienza M., Jak czytać sztukę, Warszawa 2008, s. 213.
Mark Rothko [czytaj: mark rotko], Bez tytułu, 1969 r., tumblr.com, CC BY 3.0
Źródło: Mark Rothko, Bez tytułu, Olej na płótnie, dostępny w internecie: https://dailyrothko.tumblr.com/post/108888570751/mark-rothko-untitled-1969 [dostęp 18.06.2021], licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2
Kliknij na pogrubiony tekst, aby zapoznać się z pozostałą częścią cytatu:
R1Nz0xLhPWAS4
Pozostała część cytatu...Nieposiadający tytułu obraz z 1968 roku, wykonany na papierze - z ognistą, pomarańczową plamą na tle jaśniejszego, żółtopomarańczowego prostokąta i ognistoczerwonym prostokątem u dołu obrazu - świadczy o jego wyrafinowanym rozumieniu koloru i kompozycji. Artysta bardzo często sam mieszał pigmenty i inne środki chemiczne, w sobie tylko wiadomy sposób, przez co barwy na jego obrazach są niepowtarzalne. Ponadto potrafił w niesamowity sposób zestawiać ze sobą barwy, przez co wytwarzało się pomiędzy nimi napięcie. (…) Często efektem tego było na przykład wrażenie ruchu, bo jedne barwy w zestawieniu z innymi zdawały się powiększać lub zmniejszać. Obraz żył i wciągał w siebie odbiorcę, co było dodatkowo spotęgowane tym, że Rothko [czytaj: rotko] uprawiał głównie malarstwo wielkoformatowe, więc jego obrazy stawały się istotnym elementem organizującym przestrzeń, w której były eksponowane. Na ogół, zresztą, występowały samotnie lub w towarzystwie kilku obrazów utrzymanych w podobnej tonacji. (…)
Pozostała część cytatu...Nieposiadający tytułu obraz z 1968 roku, wykonany na papierze - z ognistą, pomarańczową plamą na tle jaśniejszego, żółtopomarańczowego prostokąta i ognistoczerwonym prostokątem u dołu obrazu - świadczy o jego wyrafinowanym rozumieniu koloru i kompozycji. Artysta bardzo często sam mieszał pigmenty i inne środki chemiczne, w sobie tylko wiadomy sposób, przez co barwy na jego obrazach są niepowtarzalne. Ponadto potrafił w niesamowity sposób zestawiać ze sobą barwy, przez co wytwarzało się pomiędzy nimi napięcie. (…) Często efektem tego było na przykład wrażenie ruchu, bo jedne barwy w zestawieniu z innymi zdawały się powiększać lub zmniejszać. Obraz żył i wciągał w siebie odbiorcę, co było dodatkowo spotęgowane tym, że Rothko [czytaj: rotko] uprawiał głównie malarstwo wielkoformatowe, więc jego obrazy stawały się istotnym elementem organizującym przestrzeń, w której były eksponowane. Na ogół, zresztą, występowały samotnie lub w towarzystwie kilku obrazów utrzymanych w podobnej tonacji. (…)
POLSKIERADIO24.PL, Mark Rothko - malarz barwnych pól i nastroju
Źródło: POLSKIERADIO24.PL, Mark Rothko - malarz barwnych pól i nastroju, dostępny w internecie: https://www.polskieradio24.pl/39/156/Artykul/2461461,Mark%E2%80%91Rothko%E2%80%91malarz%E2%80%91barwnych%E2%80%91pol%E2%80%91i%E2%80%91nastroju [dostęp 4.03.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1Q8UQHBVtGF3
Ilustracja interaktywna przedstawia nieposiadające nazwy dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] - pomarańczowo‑żółte tło, na którym, u dołu obrazu, umieszczona została ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt. Jej krawędzie nie są ostre, widać płynne przejście z pomarańczy w żółć. Dodatkowo na ilustracji zostały umieszczone interaktywne punkty: 1. Wąska gama barw ciepłych, przykład monochromatyzmu w malarstwie. 2. Ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt.
Ilustracja interaktywna przedstawia nieposiadające nazwy dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] - pomarańczowo‑żółte tło, na którym, u dołu obrazu, umieszczona została ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt. Jej krawędzie nie są ostre, widać płynne przejście z pomarańczy w żółć. Dodatkowo na ilustracji zostały umieszczone interaktywne punkty: 1. Wąska gama barw ciepłych, przykład monochromatyzmu w malarstwie. 2. Ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt.
Mark Rothko, „Bez tytułu”, 1968, Muzeum Sztuki Nowoczesnej MoMA, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, moma.org, CC BY 3.0
Źródło: Mark Rothko, Bez tytułu, Olej na płótnie, Muzeum Sztuki MoMA, Nowy Jork, dostępny w internecie: https://www.moma.org/collection/works/37042?artist_id=5047&page=1&sov_referrer=artist [dostęp 4.03.2021], licencja: CC BY 3.0.
Restauracja na Manhattanie
W 1958 roku Restauracja Four Seasons w Budynku Seagram na środkowym Manhattanie zleciła artyście wykonanie wielkoformatowych malowideł abstrakcyjnych. Dla Rothki jest to możliwość artystycznej pogardy dla konsumpcjonizmu i kapitalizmu amerykańskiego i sztuki pop‑artu. Obrazy malarza nigdy nie zawisły w Four Seasons. Wiosną 1960 roku, pracownię malarza odwiedził Werner Haftmann, niemiecki historyk sztuki i dyrektor Documenta w Kassel, by zaproponować artyście pokazanie prac w Europie. Rothko odmówił, odpowiadając: Jeżeli zbudujecie kaplicę i pokajacie się za Holocaust, to może być nawet namiot, namaluję wam coś za darmo (Breslin E.B.J., Mark Rothko. A Biography, Chicago 1989, s. 407)
Kiedy poproszono go o namalowanie obrazów do nowojorskiej restauracji Four Seasons, powiedział: „Jest to miejsce, do którego najbogatsze dranie w Nowym Jorku przychodzą, aby się posilić i popisać... Mam nadzieję, że odbiorę apetyt każdemu sukinsynowi, który będzie jadł w tym pomieszczeniu”. W końcu jednak zrezygnował z tego zlecenia”.
Źródło: https://czasnawnetrze.pl/premiery/14566-mark-rothko.-obrazy-z-galerii-narodowej-w-waszyngtonie (dostęp z dnia 31.03.2018)
R1LKbxfThccrF1
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia wystawę obrazów namalowanych dla restauracji Four Seasons z 1959 roku przez Marka Rothki. Fotografia przedstawia wnętrze, w którym zostało ustawione czarne siedzenie z czerwonymi lamówkami. Na ścianie wiszą trzy obrazy Rothki. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. W obrazach dla Four Seasons Rothko zastosował ograniczoną gamą barw utrzymaną w czerwieniach przechodzących od jaskrawych odcieni aż do brązów, a nawet czerni.
2. Rothko stosował nie więcej niż dwa kolory na jednym płótnie.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia wystawę obrazów namalowanych dla restauracji Four Seasons z 1959 roku przez Marka Rothki. Fotografia przedstawia wnętrze, w którym zostało ustawione czarne siedzenie z czerwonymi lamówkami. Na ścianie wiszą trzy obrazy Rothki. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. W obrazach dla Four Seasons Rothko zastosował ograniczoną gamą barw utrzymaną w czerwieniach przechodzących od jaskrawych odcieni aż do brązów, a nawet czerni.
2. Rothko stosował nie więcej niż dwa kolory na jednym płótnie.
Mark Rothko, Wystawa obrazów namalowanych dla restauracji Four Seasons z 1959 roku, tinypic.com, CC BY 3.0.
Rf8lwHkpJeYcR1
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia dzieło Marka Rothki „Mural. Section 4”. Ukazuje abstrakcyjny obraz przedstawiający czerwony prostokąt o nierównych, postrzępionych brzegach z wyciętym wnętrzem. Tło obrazu jest różowe o ciemniejszych i jaśniejszych odcieniach. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. Obraz bywa interpretowany jako rytualne przekraczanie granicy sacrum i profanum. 2. Na ciemnoczerwone tło obrazu została naniesiona transparentna biel. 3. Pusta przestrzeń wnętrza nasuwa myśl o pustce, głębi, ograniczonych czerwienią niczym bramą. 4. Obraz zmusza do kontemplacji, niesie za sobą treści egzystencjalne ukryte w symbolu wyrażonym kolorem.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia dzieło Marka Rothki „Mural. Section 4”. Ukazuje abstrakcyjny obraz przedstawiający czerwony prostokąt o nierównych, postrzępionych brzegach z wyciętym wnętrzem. Tło obrazu jest różowe o ciemniejszych i jaśniejszych odcieniach. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
1. Obraz bywa interpretowany jako rytualne przekraczanie granicy sacrum i profanum. 2. Na ciemnoczerwone tło obrazu została naniesiona transparentna biel. 3. Pusta przestrzeń wnętrza nasuwa myśl o pustce, głębi, ograniczonych czerwienią niczym bramą. 4. Obraz zmusza do kontemplacji, niesie za sobą treści egzystencjalne ukryte w symbolu wyrażonym kolorem.
W połowie lat 60. Mark Rothko współpracował z architektami: Philipem Johnsonem, Howardem Barnstone'em, a następnie Eugene'em Aubrym przy budowie kaplicy uniwersyteckiej katolickiej uczelni w Houston w Teksasie – University of St. Thomas, ufundowanej przez Johna i Dominique’a de Menil. Zamieszczone w niej prace są rodzajem artystycznego testamentu malarza, który w 1970 roku popełnił samobójstwo.
Marzenie Rothki, by jego dzieła prezentowane były w specjalnie dla nich zbudowanym niewielkim sanktuarium, w którym obrazy będą kontemplowane w ciszy i skupieniu przez „strudzonego wędrowca” spragnionego modlitwy i spotkania z wiecznością, spełniło się (…). Czternaście monumentalnych płócien, które w oktogonalnym wnętrzu skłaniają subtelną gradacją ciemnych kolorów do metafizycznej kontemplacji, należy rozważać jako przesłanie wielkiego malarza‑metafizyka. Rothko, dążąc do wydobycia czysto wizualnych, optycznych wartości obrazu pojmowanego jako płaszczyzna pokryta sugestywnymi barwami, tworzył dzieła pełne napięć, dramatyczne, domagające się od widza wdarcia w nie.
Źródło: Eleonora Jedlińska, Obraz jest świadectwem niewyobrażalnego Ekspresjonizm abstrakcyjny i Zagłada (Mark Rothko, Barnett Newman, Frank Stella), Uniwersytet Łódzki, https://docplayer.pl/68029561-Obraz-jest-swiadectwem-niewyobrazalnego-ekspresjonizm-abstrakcyjny-i-zaglada-mark-rothko-barnett-newman-frank-stella.html (dostęp z dnia 31.03.2018)
RGDzrUSX4P7KO1
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia kaplicę, w której znajdują się trzy dzieła autorstwa Marka Rothki. Ukazuje przestronne wnętrze, w którym ustawione są trzy rzędy ławek. Na ścianach wielokątnej budowli wiszą obrazy Rothki. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
Punkt 1: Dzieła wystawione w kaplicy skłaniają do refleksji i medytacji.
Punkt 2: Trzy jednolicie czarne panele tworzące trzy tryptyki umieszczone są na trzech ścianach po zachodniej, północnej i wschodniej stronie kaplicy.
Punkt 3: Oktagonalny plan kaplicy powoduje, że zwiedzający jest umiejscowiony w otoczeniu czarnych obrazów skomponowanych na czarnym tle.
Punkt 4: We wnętrzu ustawione były ławki dla zwiedzających , umożliwiające skupienie, kontemplację, osobistą interakcję z dziełami.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia kaplicę, w której znajdują się trzy dzieła autorstwa Marka Rothki. Ukazuje przestronne wnętrze, w którym ustawione są trzy rzędy ławek. Na ścianach wielokątnej budowli wiszą obrazy Rothki. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje:
Punkt 1: Dzieła wystawione w kaplicy skłaniają do refleksji i medytacji.
Punkt 2: Trzy jednolicie czarne panele tworzące trzy tryptyki umieszczone są na trzech ścianach po zachodniej, północnej i wschodniej stronie kaplicy.
Punkt 3: Oktagonalny plan kaplicy powoduje, że zwiedzający jest umiejscowiony w otoczeniu czarnych obrazów skomponowanych na czarnym tle.
Punkt 4: We wnętrzu ustawione były ławki dla zwiedzających , umożliwiające skupienie, kontemplację, osobistą interakcję z dziełami.
Utrzymane w ciemnej tonacji dzieło odczytane może być jako nieskończoność, niedościgniona nicość, wyrażenie ich ogromu przez kolor i jego właściwości. W pracy można też doszukać się kontekstu biograficznego. Wpływ kaplicy w Houston [czytaj: hjuston] zbudowanej w latach 1957‑1964, do której malarz wykonał serię dzieł, jest szczególny dla prac powstałych po tym okresie, a odzwierciedlających ludzką kondycję. Kaplica przywołuje mroczne oblicze Boga ze Starego Testamentu. Prace te wprowadzają klimat psychologiczny nawiązujący do przerażenia, inspirowane są okrucieństwem wojny i jej konsekwencjami.
ROLqujA5n0VVc
Fotografia przedstawia fragment wnętrza kaplicy, która ma kształt wielościanu. Ściany pomieszczenia są białe, znajdują się na nich wielkie, ciemne obrazy Marka Rothko. Architektura pomieszczenia i obrazy pasują do siebie, składają się z geometrycznych kształtów i formatów – kwadraty, prostokąty i trapezy. Na uchwyconym na fotografii fragmencie kaplicy znajdują się trzy obrazy. Dwa z nich, rozmieszczone po bokach, są niemal identyczne – to ogromne, jednolite i granatowe prace zajmujące niemal całą wysokość ściany. Na obrazach nie ma kształtów i kolorów. Pomiędzy dwoma granatowymi płótnami umieszczono nieco mniejszy, prostokątny i ciemnoszary tryptyk, stojący przy wnęce, którego środkowa część jest większa i została umieszczona nieco wyżej. Sufit kaplicy to kopuła składająca się z geometrycznych kształtów w kolorze ciemnoszarym i białym.
Kaplica Marka Rothko [czytaj: marka rotko], Houston [czytaj: hjuston], Stany Zjednoczone, wallpaper.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Kaplica Marka Rothko, Fotografia, Kaplica Marka Rothko, Houston, dostępny w internecie: https://www.wallpaper.com/architecture/rothko-chapel-reopens-architecture-research-office-houston-usa [dostęp 6.10.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Podsumowanie
Bibliografia
Bibliografia
Andrzej Wróblewski, Spectra Art Space Masters, Fundacja Rodziny Staraków przy współpracy z Fundacją PSW Promocji Sztuki Współczesnej (zasoby internetowe).
Beckett W., 1000 arcydzieł, Warszawa 2017.
Białostocki J., Sztuka cenniejszą niż złoto, Warszawa 2020.
Bolanos Atienza M., Jak czytać sztukę, Warszawa 2008.
Ciało i tożsamość. Sztuka ciała w Europie Środkowej (zasoby internetowe).
Couchoud J.-P.l, Sztuka francuska II, Warszawa 1985.
Kierunki i tendencje sztuki nowoczesnej, Warszawa 1980.
Kilka uwag o sztuce performance (zasoby internetowe).
Krytyka lat 90. - sztuka krytyczna (zasoby internetowe).
Linkiewicz E., Twórcza fascynacja, gra, czy dialog Tadeusza Kantora ze Stanisławem Ignacym Witkiewiczem? W: A. - Giełdoń‑Paszek (red.), W kręgu sztuki, Katowice 2010.
Łarionow D., Wystarczy tylko otworzyć drzwi. Przedmioty w twórczości Tadeusza Kantora, Łódź 2015.
Magritte, malarstwo, Mała Encyklopedia Sztuki, Warszawa 1976.
Mistrzowie sztuki nowoczesnej, Jackson Pollock, Warszawa 2010.
Muzeum Rzeźby Współczesnej, NIEPOKORNY XAWERY DUNIKOWSKI (zasoby internetowe).
Recenzja Bożeny Kowalskiej dotycząca nadania tytułu doktora honoris causa Romanowi Opałce (zasoby internetowe).
Recenzja prof. Stanisława Radwańskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku dotycząca nadania tytułu doktora honoris causa Pani Magdalenie Abakanowicz (zasoby internetowe).
Robinson W., Historia sztuki, Poznań 2000.
Rzepińska M., Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław 1979.
Sawicka Z., Mistrzowie sztuki nowoczesnej. René Magritte, Warszawa 2010.
Stopczyk S., Geniusze rzeźby, Warszawa 1991.
Thomson J., Jak czytać malarstwo współczesne. Od Courbeta do Warhola, Kraków 2006.
Współczesna sztuka polska, red. Andrzej Ryszkiewicz, Warszawa 1981.
Zydorowicz J., Polska sztuka krytyczna po 1989 roku. Postmodernizm oporu czy signum temporis z opóźnionym zapłonem? (zasoby internetowe).
![Fotografia przedstawia Marka Rothko [czytaj: rotko], który został sportretowany na tle ciemnej ściany. Rothko [czytaj: rotko] to mężczyzna w średnim wieku, ubrany w ciemną marynarkę oraz ciemną koszulę w cienkie paski. Na nosie ma okulary z okrągłymi oprawkami. Artysta jest zamyślony, patrzy w lewą stronę. W lewej dłoni trzyma papierosa, ma lekko otwarte usta, z których wydobywa się dym papierosowy.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1ZCbXNq6E2NP/1713271337/1lX8DpK3oXP2xZdzHUGyNn2UreO8WcNb.jpg)
