Podsumowanie
Podsumowanie
Polacy po utracie niepodległości musieli się przeciwstawiać procesowi rusyfikacji oraz germanizacji.
Po kolejnych powstaniach państwa zaborcze nasiliły proces wynaradawiania.
Polacy organizowali różne formy walki z rusyfikacją i germanizacją.
W zaborze rosyjskim organizowano tajne nauczanie, broniono możliwości nauczania języka ojczystego w szkołach. Powstał tzw. „Uniwersytet Latający”, nieformalna szkoła wyższa.
W zaborze pruskim z germanizacją walczono w sposób legalny. Rozwinęła się tam idea pracy organicznej, polegającej na podejmowaniu różnych form działalności zmierzającej do rozwoju kulturalnego i gospodarczego regionu.
W drugiej połowie XIX wieku najwięcej swobód mieli mieszkańcy zaboru austriackiego. Galicja uzyskała ograniczoną samodzielność. W szkołach oraz w urzędach przywrócono język polski. Autonomia umożliwiała Polakom swobodny rozwój kultury oraz udział w polityce.
