Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki

Człowiek nie potrafi zapanować nad zjawiskami meteorologicznymi, czasami 
też sam popełnia błędy, które okazują się katastrofalne w skutkach. Dlatego jeśli 
nie można czemuś zapobiec, należy nauczyć się odpowiednio na to reagować.

W pierwszej kolejności spróbuj dowiedzieć się, jakie zagrożenia są charakterystyczne dla czasu pokoju. Sprawdź również, które mają charakter naturalny, a które są spowodowane działalnością człowieka.

Pomocny w tym celu może się dla Ciebie okazać e‑materiał Zagrożenia w czasie pokojuPu3OBeH1UZagrożenia w czasie pokoju.

iBhLYqKIhE_d5e247
Nauczysz się
  • postępować właściwie w razie wystąpienia klęski żywiołowej,

  • wymieniać zasady reagowania i postępowania w przypadku awarii i katastrof,

  • wyjaśniać konieczność przestrzegania zasad bezpiecznego postępowania w miejscach codziennego pobytu.

iBhLYqKIhE_d5e247

1. Postępowanie w czasie katastrof naturalnych

Katastrofy naturalne stanowią ogromne zagrożenie dla człowieka. Każda z nich może stać się przyczyną śmierci lub trwałych urazów. Z tego względu bardzo ważne jest przestrzeganie ogólnych zasad postępowania w razie katastrof naturalnych.

  • Nie panikuj – zachowaj spokój i szczególną ostrożność.

  • Słuchaj wydawanych przez władze i odpowiednie służby komunikatów, i stosuj się do nich.

  • Wezwij służby ratunkowe, a podczas przekazywania komunikatu spokojnie i wyraźnie podaj:

    • swoje imię i nazwisko oraz numer telefonu, z którego dzwonisz,

    • adres,

    • informacje o zdarzeniu (co się stało),

    • informacje o ewentualnym zagrożeniu życia i zdrowia ludzkiego.

  • Po podaniu informacji nie rozłączaj się do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia!

  • Niezwłocznie zaalarmuj osoby będące w strefie zagrożenia.

  • Jeżeli twoje bezpieczeństwo nie jest zagrożone – udziel pierwszej pomocy poszkodowanym.

  • Nie utrudniaj swoim zachowaniem prowadzenia działań przez służby ratownicze.

Ważne!

W razie wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia, istotne jest spokojne wykonywanie zalecanych czynności. Należy pamiętać, aby pod żadnym pozorem nie poddawać się panicepanikapanice, gdyż może to zagrozić nie tylko naszemu życiu i zdrowiu, ale również ludziom znajdującym się w naszym otoczeniu.

R1H1HqsVFecnf
Strażacy muszą wiedzieć, w jaki sposób należy stosować środki gaśnicze, aby skutecznie wyeliminować zagrożenie pożarowe
Źródło: Arcadiuš (https://www.flickr.com), licencja: CC BY 2.0.

W Ustawie z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiadamiania ratunkowego, w artykule 3 stwierdza się, że:

1. Tworzy się system powiadamiania ratunkowego (...);

2. System składa się z centrów powiadamiania ratunkowego, zwanych dalej „centrami”, tworzących jednolity system do obsługi zgłoszeń alarmowych, kierowanych do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999, umożliwiający przekazanie zgłoszenia alarmowego w celu zaangażowania właściwych zasobów ratowniczych.

Zapamiętaj!

Zawsze pamiętaj o numerach alarmowych odpowiednich służb.

R1Lk0fLQo7Jqw
Numery alarmowe
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ważne!

Pamiętaj, że jeżeli posiadasz włączony telefon komórkowy, w sytuacji niebezpiecznych zdarzeń w Twojej okolicy - zarówno meteorologicznych, jak i innych, otrzymasz na ten temat za darmo informację sms (alert) z Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Nie jest ważne, czy na Twojej karcie znajdują się jakiekolwiek środki. Warunkiem jest jedynie to, aby urządzenie było uruchomione, a w środku znajdowała się karta sim.

iBhLYqKIhE_d5e327

Powodzie

Najważniejsze zasady postępowania w czasie powodzi:

  • Słuchaj przekazywanych, np. przez radio lub telewizję, komunikatów o zagrożeniu i zalecanych sposobach postępowania.

  • Stosuj się do poleceń wydawanych przez władze i odpowiednie służby.

  • Przenieś miejsce pobytu na wyższe kondygnacje budynku.

  • Zabezpiecz najcenniejsze przedmioty (np. dokumenty osobiste) i zapasy niepsującej się żywności oraz wody pitnej.

  • Jeśli masz zwierzęta – znajdź im bezpieczne miejsce; nie wiąż ich bez potrzeby; najlepiej zaprowadź je w rejon wskazany przez odpowiednie służby.

  • W razie konieczności – odłącz źródło energii elektrycznej oraz gazu.

  • Przygotuj odpowiednią liczbę źródeł światła.

  • Przemieść w bezpieczne miejsce pojazdy mechaniczne.

R1VLe2kiQl4XY
W czasie powodzi może wystąpić konieczność przeniesienia się na wyższe kondygnacje budynku.
Źródło: Tomorrow Sp.z o.o., Blondinrikard Fröberg (https://www.flickr.com), Jocelyn Augustino (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY 2.0.
iBhLYqKIhE_d5e432

Rozległe pożary

W czasie rozległych pożarów, np. lasów czy pól uprawnych, tak naprawdę niewiele można zrobić samemu. Jednak tych kilka prostych czynności może uratować życie tobie oraz innym osobom znajdującym się w pobliżu zagrożenia.

  • Wezwij straż pożarną, dzwoniąc pod numer 112 lub 998.

  • Niezwłocznie zaalarmuj osoby znajdujące się w strefie zagrożenia.

  • Jeśli to nie zagraża twojemu bezpieczeństwu – pomóż ewakuować się innym, np. dzieciom, osobom starszym czy niepełnosprawnym, zwierzętom.

  • Ewakuuj się z zagrożonego miejsca.

R1N7eyh7GWsFz
Pomoc w ewakuacji podczas zagrożenia pożarowego
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., European Commission DG ECHO (https://www.flickr.com), Gerry Dincher (https://www.flickr.com), Fremont-Winema National Forest (https://www.flickr.com), licencja: CC BY 2.0.
iBhLYqKIhE_d5e522

Huragany i silne wiatry

Zasady postępowania w sytuacji, gdy zbliżają się silne wiatry:

  • Słuchaj przekazywanych, np. przez radio lub telewizję, komunikatów o zagrożeniu i zalecanych sposobach postępowania.

  • Pozamykaj okna i drzwi balkonowe.

  • Zabezpiecz przedmioty ruchome oraz usuń wszystkie przedmioty z parapetów i balkonów.

  • Zapewnij dostępność źródła światła niewymagającego energii elektrycznej (latarki, świece) oraz apteczki pierwszej pomocy.

  • Przygotuj i zabezpiecz rzeczy, które mogą być potrzebne w czasie ewakuacji (np. dokumenty, żywność).

  • Schowaj się w środkowych i niższych partiach budynków, z dala od oszklonych okien i drzwi.

  • W razie konieczności wyłącz główny wyłącznik prądu i gazu.

R1NASsUlAzW7m
Silny wiatr może stać się przyczyną wypadków
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., tpsdave (http://pixabay.com), Andy Mudrak (https://www.flickr.com), licencja: CC BY 2.0.
iBhLYqKIhE_d5e619

Śnieżyce

Aby ustrzec swój organizm przed działaniem śniegu i mrozu, należy stosować się 
do następujących zaleceń:

  • Zakładaj na siebie kilka warstw ciepłych ubrań.

  • Jeśli nie musisz, nie wychodź na zewnątrz.

  • Nie wychodź na mróz bez zapewnienia sobie odpowiedniego zapasu energii – zjedz pożywny posiłek.

  • Zabezpiecz dłonie, stopy i twarz przed mrozem, wiatrem i śniegiem.

  • Nie przebywaj w miejscach potencjalnie niebezpiecznych (np. pod wystającymi dachami).

  • W przypadku odmrożeń powyżej II stopnia udaj się natychmiast do lekarza.

R5WU4V43sBwkU
Zdejmowaniem nawisów lodowych oraz śnieżnych, sopli i połaci śniegu z dachów zajmują się specjalnie wyposażone służby
Źródło: Janericloebe (http://commons.wikimedia.org), domena publiczna.
Polecenie 1

Jednym ze sposobów zapobiegania odmrożeniom i ogólnemu wychłodzeniu organizmu jest odpowiedni strój. Dobierz właściwe elementy ubrania.

RQfufAQ6YyuGh
Aplikacja rozpoczyna się planszą z napisem: Jest zima, termometr pokazuje minus 20 stopni Celsjusza. W takich warunkach nie powinno się wychodzić z domu, jednak niestety musisz to zrobić. Wybierz, w jaki sposób skompletujesz swoje ubranie, wiedząc, że będziesz przebywać na powietrzu około godziny. Poniżej tekstu znajduje się przycisk z napisem Kontynuuj, którego kliknięcie powoduje przejście do głównego okna programu. Zawiera ono postać młodego chłopaka lub dziewczyny, co można przełączać klikając przycisk w prawym górnym rogu. Na wysokości głowy, oczu, tułowia, nóg i stóp tej postaci znajdują się po obu jej stronach przyciski w kształcie strzałek, których klikanie powoduje zmiany części garderoby. Kolejno są to: nakrycie głowy, okulary, odzież wierzchnia i obuwie. W prawym dolnym rogu okna aplikacji jest przycisk Kontynuuj, którego kliknięcie powoduje zweryfikowanie dokonanego wyboru. Dobry wybór jest dodatkowo wyróżniony sygnałem dźwiękowym w postaci oklasków.
Wybierz odpowiednie ubranie
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1

Jednym ze sposobów zapobiegania odmrożeniom i ogólnemu wychłodzeniu organizmu jest odpowiedni strój. Opisz ubiór chroniący przed wychłodzeniem.

R1FPDnu4a7IsV
(Uzupełnij).
iBhLYqKIhE_d5e752

Lawiny

Pobyt w górach jest zapewne jedną z najprzyjemniejszych atrakcji zimowych. Jednak w wyniku niesprzyjających warunków atmosferycznych oraz nieuwagi czy lekkomyślności, możesz się w tym czasie narazić na niebezpieczeństwo. Aby temu zapobiec, pamiętaj o następujących zasadach:

  • Zapoznaj się z oznaczeniami graficznymi stopni zagrożenia lawinowego zaprezentowanymi poniżej.

    R1T3JvagidaIw
    Oznaczenia graficzne stopni zagrożenia lawinowego
    Źródło: Aleksandra Ryczkowska, licencja: CC BY-ND 3.0.

  • Unikaj miejsc zagrożonych (np. ścieżek górskich oraz stoków).

  • Słuchaj i stosuj się do poleceń wydawanych przez odpowiednie służby oraz organizacje (np. TOPR, GOPR).

  • Postępuj zgodnie z zasadami bezpieczeństwa odpowiednimi do danego stopnia zagrożenia lawinowego.

iBhLYqKIhE_d5e811

2. Postępowanie w czasie katastrof antropogenicznych i awarii technicznych

RovM5lqMU7JGA
Sprawna pomoc poszkodowanym w wyniku katastrof wymaga ogromnych umiejętności oraz zastosowania specjalistycznego sprzętu.
Źródło: Radosław Drożdżewski (Zwiadowca21) (http://commons.wikimedia.org), domena publiczna.

Podobnie jak w przypadku katastrof naturalnych, w momencie wystąpienia katastrof antropogenicznych i awarii technicznych bardzo ważny jest odpowiedni sposób postępowania. Choć każda z takich katastrof ma własną specyfikę, istnieje kilka podstawowych zasad bezpieczeństwa wspólnych dla wszystkich tego typu przypadków.

  • Nie panikuj i myśl trzeźwo.

  • Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze, staraj się chronić zwłaszcza głowę.

  • Zabezpiecz dokumenty potwierdzające twoją tożsamość.

  • Wezwij służby ratunkowe.

  • W przypadku gdy jesteś świadkiem katastrofy, ale bezpośrednio w niej 
    nie uczestniczysz, nie zbliżaj się do obszaru objętego jej zasięgiem.

  • Jeżeli istnieje podejrzenie wycieku niebezpiecznych substancji, jak najszybciej udaj się w bezpieczne miejsce.

  • Jeżeli dojdziesz do wniosku, że twoje bezpieczeństwo na tym nie ucierpi, 
    to rozpocznij udzielanie poszkodowanym pierwszej pomocy.

  • Nie blokuj dojazdu służbom ratowniczym.

  • Po przybyciu ratowników słuchaj ich komunikatów, postępuj zgodnie z wydawanymi poleceniami i nie przeszkadzaj im w pracy.

  • Jeżeli masz informacje, które mogą być pomocne w akcji ratowniczej, przekaż 
    je niezwłocznie odpowiednim służbom.

  • Jeżeli doznałeś obrażeń, oceń najpierw racjonalnie swój stan zdrowia, a następnie:

    • jeżeli możesz się poruszać, odnajdź ratowników i zgłoś im potrzebę uzyskania pomocy,

    • jeżeli twój stan nie pozwala na poruszanie się, zacznij wzywać pomoc – głosem (lub w inny dostępny sposób) naprowadzaj ratowników 
      na miejsce, w którym się znajdujesz (najlepiej robić to w sposób ciągły, w kilkuminutowych odstępach).

R8nWjXJjtducx
Pomoc cywilów jest bardzo cenna, często orientują się oni w miejscu katastrofy lepiej niż przybywające służby.
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
iBhLYqKIhE_d5e885

3. Postępowanie podczas wystąpienia niebezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu

Zagrożenia, z jakimi można się spotkać w czasie pokoju, to nie tylko katastrofy naturalne, antropogeniczne i awarie techniczne. To także wypadki, które mogą cię spotkać również w najbliższym otoczeniu – domu, szkole czy też na drodze, którą codziennie przemierzasz. Z tego względu istotne jest poznanie zasad bezpieczeństwa na wypadek wystąpienia zagrożeń w miejscach, w których spędzasz najwięcej czasu.

Podstawową zasadą dotyczącą bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu jest unikanie zagrożeń. W tym celu:

  • zapoznaj się z instrukcją obsługi sprzętów oraz treścią regulaminów i zasad bezpieczeństwa określonych miejsc (np. sali gimnastycznej),

  • dbaj o to, aby sprzęty używane w twoim domu były całkowicie sprawne,

  • urządzenia elektryczne trzymaj z daleka od wody,

  • unikaj niepotrzebnego ryzyka,

  • stosuj się do zasad ruchu drogowego.

Polecenie 2

Wyobraź sobie sytuację, w której wracasz do domu i orientujesz się, że wybuchł w nim pożar. W jaki sposób zawiadomisz o tym odpowiednie służby? Ewakuujesz się czy ugasisz ogień? Zagraj w grę. Uruchomisz ją, kierując kursor na głowę jednej z dwóch postaci - mężczyzny po lewej stronie lub kobiety po prawej.

R1HHTArWhA1oA
Na pierwszej planszy dwie postacie, po lewej chłopiec, po prawej dziewczynka. Napis: wybierz postać. Po wybraniu postaci wyświetla się druga plansza. Plansza przedstawia pokój. Na środku stolik, w rogu czarny ekran telewizora, po lewej biblioteczki z książkami wzdłuż ściany. Naprzeciw stolika, po lewej, paląca się kanapa. Dwa okna. Okno naprzeciw kanapy otwarte. Uczeń stoi naprzeciw telewizora. Drzwi do pokoju są otwarte. Na środku aplikacji prostokąt z instrukcją: w twoim mieszkaniu wybuchł pożar. Jesteś w domu sam. Postępuj zgodnie z pozyskaną wiedzą, dzięki temu obronisz się przed zagrożeniem.
Ćwiczenie – zachowanie w przypadku wystąpienia pożaru
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2

Wyobraź sobie sytuację, w której wracasz do domu i orientujesz się, że wybuchł w nim pożar. W jaki sposób zawiadomisz o tym odpowiednie służby? Ewakuujesz się czy ugasisz ogień? Opisz swoje postępowanie w takiej sytuacji.

R196hhkFQ14xN
(Uzupełnij).

Jeżeli staniesz się uczestnikiem lub świadkiem zagrożenia w twoim otoczeniu, zastosuj się do kilku podstawowych zasad:

  • zachowuj spokój i nie panikuj – myśl trzeźwo i racjonalnie,

  • chroń swoje własne bezpieczeństwo,

  • poinformuj o wypadku służby ratownicze oraz osoby znajdujące się w pobliżu,

  • jeżeli twoje bezpieczeństwo nie jest zagrożone, rozpocznij udzielanie poszkodowanym pierwszej pomocy,

  • jeżeli twoje bezpieczeństwo jest zagrożone – opuść miejsce wypadku.

Polecenie 3

Wyobraź sobie sytuację, że wraz ze znajomymi grasz w piłkę na boisku szkolnym. Nagle zauważacie, że ciemne, szare chmury zasnuły niebo, zerwał się silny wiatr i zaczyna padać deszcz. W jaki sposób się zachowasz? Wymień działania, które podejmiesz.

R8WUFArIbai1Z
(Uzupełnij).
iBhLYqKIhE_d5e965

4. Podsumowanie

  • Każda z katastrof naturalnych oraz antropogenicznych może stać się przyczyną trwałych urazów, a nawet śmierci. Z tego względu bardzo ważne jest postępowanie zgodne z zasadami bezpieczeństwa obowiązującymi w przypadku ich wystąpienia.

  • W razie wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia trzeba spokojne wykonywać zalecane czynności. Należy pamiętać, aby pod żadnym pozorem nie poddawać się panice, gdyż może to zagrozić życiu i zdrowiu nie tylko nas samych, ale również ludzi znajdujących się w otoczeniu.

  • W razie wystąpienia wszelkiego rodzaju katastrof należy zawiadomić odpowiednie służby ratownicze.

  • Niebezpieczeństwa mogą spotkać nas również w najbliższym otoczeniu, dlatego powinniśmy znać zasady bezpieczeństwa obowiązujące w miejscach, w których spędzamy najwięcej czasu.

  • Wzywając pomoc, pamiętaj o numerach alarmowychNumery alarmowenumerach alarmowych.

Praca domowa
Polecenie 4.1

Zastanów się, jakie zagrożenia mogą pojawić się w twoim najbliższym otoczeniu. Opisz w kilku punktach sposób odpowiedniego zachowania się w przypadku ich wystąpienia.

RVyl1Y8HPBz32
(Uzupełnij).
Numery alarmowe

5. Słowniczek

panika
Definicja: panika

nagły, niepohamowany, często nieuzasadniony strach, ogarniający zwykle większą liczbę ludzi

iBhLYqKIhE_d5e1023

6. Zadania

Ćwiczenie 1
R1Qn1VxM83qDM
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 2
R1JMQfE3yOTwf
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2

Napisz jakie znasz stopnie zagrożenia lawinowego. Jakimi symbolami się je oznacza?

uzupełnij treść
Ćwiczenie 3
RyDZg9bcgsAUb
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
Rxv9l34OGKp1n
zadanie interaktywne
EdB
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida