Przeczytaj
Czym jest władza i jakie są jej źródła

Istnieje wiele definicji władzy. Najbardziej znaną jest definicja Maxa WeberaMaxa Webera, który stwierdził, że władzawładza jest zdolnością osiągania celów wbrew oporowi innych. Robert GreeneRobert Greene z kolei określa władzę jako proces zarządzania iluzjamiiluzjami ludzi. W nauce o zarządzaniu władzę rozumie się jako uprawnienie przypisane do kadry kierowniczej lub menedżera w celu osiągnięcia określonych celów organizacyjnych. Bez odpowiednich uprawnień, czyli bez władzy, menedżer czy kierownik nie może kierować innymi, nie może wywierać na ludzi wpływu, a przez to osiągać wyznaczonych celów. Władza może mieć różne źródła. Może wynikać z:
siły fizycznej (zdobyta przemocą czy przymusem),
siły ekonomicznej (kontrola nad zasobami, czy obecnie – informacją);
przymiotów osobistych (charyzma);
reguł prawnych czy tradycji.
Prawomocność władzy
W socjologii funkcjonuje podział władzy według jej umocowania prawnego.
Typy władzy według Maxa Webera
Max Weber opracował analizę podstaw sprawowania prawomocnej władzy. Wyróżnił on jej trzy typy, w zależności od źródła pochodzenia:
-
władza tradycyjna
Opiera się na zwyczajach lub zakorzenionej tradycji kulturowej opartej choćby na dziedziczeniu. Jest prawdopodobnie najstarszą podstawą uzasadniającą sprawowanie władzy. Ten rodzaj władzy, ze względu na zmiany zachodzące w społeczeństwie, także ulega przemianom. Przykładem mogą być monarchie, w których dawniej panowanie kobiet było niedopuszczalne lub obwarowane rygorystycznymi przepisami, a obecnie kobiety są w nich pełnoprawnymi władczyniami czy dziedziczkami tronu. -
władza racjonalno-legalna
Jest to forma władzy opierająca się na systemie regulacji i zasad akceptowanych przez społeczeństwo. Z tego powodu związana jest z biurokracją i nazywana panowaniem biurokratycznym. Ten typ władzy wiąże się raczej z kompetencjami przypisywanymi do stanowisk niż osobami. Jednostki zajmujące określone stanowiska dysponują jedynie taką władzą, jaką im wyznacza zakres ich obowiązków.
Przykładowo: prezydent może zawetować ustawę, gdyż to jest w zakresie jego kompetencji, ale nie może pójść do sklepu i żądać wydania mu towaru za darmo, ponieważ nie ma to związku z piastowanym przez niego urzędem. -
władza charyzmatyczna
Ma źródło w konkretnych cechach jednostki, jej osobowości i jako jedyny typ związana jest nie ze stanowiskiem, ale daną osobą. W historii znanych jest wiele takich postaci: Joanna D’Arc, Mahatma Ghandi, Adolf Hitler, Martin Luther King, a w przypadku Polski – Józef Piłsudski. Problemem władzy charyzmatycznej jest jednak to, że przywódcy ci często negują, a nawet zmieniają reguły rządzące w danym społeczeństwie, co może doprowadzić do osłabienia pozostałych typów władzy. Ponadto władza tego typu może nie przetrwać – wystarczy śmierć lub inny powód, z powodu którego przywódca utraci swoją władzę, i wówczas społeczność rozpada się. Dopiero sformalizowanie władzy charyzmatycznej, nadanie jej typu tradycyjnego lub racjonalno-legalnego, może sprawić, że będzie trwała.
Funkcje władzy
Władza spełnia określone funkcje społeczne:
integracyjna – zdolność do scalania i koordynowania działań wokół nadrzędnych dla danej społeczności celów, interesów, wartości, warunkujących trwałość danego systemu politycznego i społecznego;
dystrybucyjna – dotyczy narzucania zasad podziału dóbr materialnym i niematerialnych pomiędzy poszczególne podmioty;
strukturotwórcza – tworzy w społeczeństwie formy organizacyjne umożliwiające poszczególnym podmiotom na udział w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym poprzez wpływ pośredni lub bezpośredni na procesy decyzyjne;
ochronna – zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne, jak i zewnętrzne.
Słownik
złudzenie, błędna interpretacja czegoś postrzeganego
wywieranie wpływu przez osobę lub uprawnioną grupę poprzez kształtowanie postępowania własnego lub innych w celu osiągnięcia celów